ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๖
  6. /
  7. …
  8. /
  9. เถรคาถา
  10. /
  11. ทุกนิบาต
  12. /
  13. ๓. วรรคที่ ๓
  14. /
  15. ๖. ปุณณมาสเถรคาถา

๖. ปุณณมาสเถรคาถา

เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๘๓ · บรรทัด ๕๘๕๑

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

283. 6. Puṇṇamāsattheragāthāvaṇṇanā

pañca nīvaraṇe hitvātiādikā āyasmato puṇṇamāsattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthari araññe viharante paṃsukūlacīvaraṃ dumasākhāya laggetvā gandhakuṭiṃ paviṭṭhe dhanuhattho gahanaṃ paviṭṭho satthu paṃsukūlaṃ disvā pasannamānaso dhanuṃ nikkhipitvā buddhaguṇe anussaritvā paṃsukūlaṃ vandi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kuṭumbikakule nibbatti. Tassa kira jātadivase tasmiṃ gehe sabbabhājanāni suvaṇṇaratanamayehi māsehi paripuṇṇāneva ahesuṃ. Tenassa puṇṇamāsotveva nāmaṃ akaṃsu. So vayappatto dārapariggahaṃ katvā ekasmiṃ putte uppanne gharāvāsaṃ pahāya pabbajitvā gāmakāvāse vasanto ghaṭento vāyamanto chaḷabhiñño ahosi. Tena vuttaṃ apadāne 2- :-

@Footnote: 1 i.,Ma. coḷā viya 2 khu.apa. 33/71/99 paṃsukūlasaññakattherāpadāna (syā)

"tisso nāmāsi bhagavā sayambhū lokanāyako 1-

paṃsukūlaṃ ṭhapetvāna vihāraṃ pāvisī jino.

Sajjitaṃ 2- dhanumādāya pakkhittasālilaṃ ahaṃ 3-

maṇḍalaggaṃ gahetvāna kānanaṃ pāvisiṃ ahaṃ.

Tatthaddasaṃ paṃsukūlaṃ dumagge laggitaṃ tadā

cāpaṃ tattheva nikkhippa sire katvāna añjaliṃ.

Pasannacitto sumano vipulāya ca pītiyā

buddhaseṭṭhaṃ saritvāna paṃsukūlaṃ avandahaṃ.

Dvenavute ito kappe paṃsukūlamavandahaṃ

duggatiṃ nābhijānāmi vandanāya idaṃ phalaṃ.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Chaḷabhiñño pana hutvā sāvatthiṃ upagantvā satthāraṃ vanditvā susāne vasati, tassa ca acirāgatasseva sato 4- putto kālamakāsi. Dārakamātā therassa āgatabhāvaṃ sutvā "mā idaṃ aputtakaṃ sāpateyyaṃ rājāno hareyyun"ti taṃ uppabbājetukāmā mahatā parivārena therassa santikaṃ gantvā paṭisanthāraṃ katvā palobhetuṃ ārabhi. Thero attano vītarāgabhāvajānāpanatthaṃ ākāse ṭhatvā attano paṭipattikittanamukhena tassā dhammaṃ desento:-

[171]

"pañca nīvaraṇe hitvā yogakkhemassa pattiyā

dhammādāsaṃ gahetvāna ñāṇadassanamattano.

[172]

Paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ sabbaṃ santarabāhiraṃ

ajjhattañca bahiddhā ca tuccho kāyo adissathā"ti gāthādvayaṃ abhāsi.

@Footnote: 1 cha.Ma. aggapuggalo 2 cha.Ma. vinataṃ 3 Sī. akkhitto yamadī ahaṃ,

@ cha.Ma. bhakkhatthāya cariṃ ahaṃ 4 Sī. sako

Tattha pañca nīvaraṇe hitvāti kāmacchandādike pañca nīvaraṇe pahāya jhānādhigamena viddhaṃsetvā. Yogakkhemassa pattiyāti kāmayogādīhi catūhi yogehi khemassa anupaddutassa nibbānassa adhigamāya. Dhammādāsanti dhammabhūtaṃ ādāsaṃ. Yathā hi ādāso olokentassa rūpakāye guṇāguṇaṃ ādaṃseti, 1- evaṃ vipassanāsaṅkhāto dhammānaṃ sāmaññavisesāvabodhanato ñāṇadassanabhūto dhammādāso vipassantassa vodānasaṅkilesadhammavibhāvanena tappahānasādhanena ca visesato nāma kāye guṇaṃ ādaṃseti. Tenāha:-

"dhammadāsaṃ gahetvāna ñāṇadassanamattano

paccavekkhiṃ imaṃ kāyaṃ sabbaṃ santarabāhiran"ti imaṃ kāyaṃ dhammasamūhaṃ mama attabhāvaṃ ajjhattikabāhirāyatanabhāvato santarabāhiraṃ sabbaṃ anavasesaṃ dhammādāsaṃ gahetvā "aniccan"tipi "dukkhan"tipi "anattā"tipi patiavekkhiṃ ñāṇacakkhunā passiṃ. Evaṃ passatā ca mayā ajjhattañca bahiddhā cāti attano santāne parasantāne ca tuccho kāyo adissatha niccasārādivirahito tuccho khandha- pañcakasaṅkhāto attabhāvakāyo ñāṇacakkhunā yāthāvato apassittha. Sakalampi hi khandhapañcakaṃ "avijjānivutassa bhikkhave bālassa taṇhāsaṃyuttassa evamayaṃ kāyo samudāgato"tiādīsu 2- "kāyo"ti vuccati. "adissathā"ti ca iminā yadeva kāye 3- daṭṭhabbaṃ, taṃ diṭṭhaṃ, na dānissa kiñci 4- mayā passitabbaṃ atthīti katakiccataṃ dassento aññaṃ byākāsi. Evaṃ thero imāhi gāthāhi purāṇadutiyikāya dhammaṃ desetvā taṃ saraṇesu ca sīlesu ca sampatiṭṭhāpetvā uyyojesi.

Puṇṇamāsattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

@Footnote: 1 Ma. ādiseti 2 saṃ.ni. 16/19/25 bālapaṇḍitasutta

@3 Ma. kāyena 4 Ma. na dāni yaṃ kiñci

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๕. วีตโสกเถรคาถากลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๖๓. วรรคที่ ๓หัวข้อถัดไป๗. นันทกเถรคาถา