๔. อิสิทินนเถรคาถา

๒๙๑. ๔. อิสิทินฺนตฺเถรคาถาวณฺณนา

ทิฏฺฐา มยาติ อายสฺมโต อิสิทินฺนตฺเถรสฺส คาถา. กา อุปฺปตฺติ?

อยมฺปิ ปุริมพุทฺเธสุ กตาธิกาโร ตตฺถ ตตฺถ ภเว ปุญฺญานิ กโรนฺโต วิปสฺสิสฺส ภควโต กาเล กุลเคเห นิพฺพตฺติตฺวา วิญฺญุตํ ปตฺโต พีชนึ คเหตฺวา โพธิยา ปูชํ อกาสิ. โส เตน ปุญฺญกมฺเมน ๑- เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺโต อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท สุนาปรนฺตชนปเท เสฏฺฐิกุเล นิพฺพตฺติตฺวา อิสิทินฺโนติ ลทฺธนาโม วยปฺปตฺโต สตฺถุ จนฺทนมาลาปฏิคฺคหเณ ๒- ปาฏิหาริยํ ทิสฺวา ปสนฺนมานโส สตฺถารํ อุปสงฺกมิตฺวา ธมฺมํ สุตฺวา โสตาปนฺโน หุตฺวา อคารํ อชฺฌาวสติ. ตสฺส หิตานุกมฺปินี เทวตา ตํ โจเทนฺตี:-

"ทิฏฺฐา มยา ธมฺมธรา อุปาสกา

กามา อนิจฺจา อิติ ภาสมานา

สารตฺตรตฺตา มณิกุณฺฑเลสุ

ปุตฺเตสุ ทาเรสุ จ เต อเปกฺขา.

อทฺธา น ชานนฺติ ยโตธ ธมฺมํ ๓-

กามา อนิจฺจา อิติ จาปิ อาหุ

ราคญฺจ เตสํ น พลตฺถิ เฉตฺตุํ

ตสฺมา สิตา ปุตฺตทารํ ธนญฺจา"ติ คาถาทฺวยมภาสิ. ๔-

ตตฺถ ทิฏฺฐา มยา ธมฺมธรา อุปาสกา, กามา อนิจฺจา อิติ ภาสมานาติ อิเธกจฺเจ ปริยตฺติธมฺมธรา อุปาสกา มยา ทิฏฺฐา, ปริยตฺติธมฺมธรตฺตาเอว "กามา

@เชิงอรรถ: ๑ อิ. ปุญฺเญน ๒ ฉ.ม. จนฺทนมาฬ.., อิ. จนฺทนมาล...

@๓ สี. ยถาว ธมฺมํ ๔ สี.,ม.....มาห นาเมเต อนิจฺจา ทุกฺขา วิปริณามธมฺมา"ติ กาเมสุ อาทีนวปฏิสํยุตฺตํ ธมฺมํ ภาสมานา, สยํ ปน สารตฺตรตฺตา มณิกุณฺฑเลสุ, ปุตฺเตสุ ทาเรสุ จ เต อเปกฺขาติ สารตฺตา หุตฺวา พหุลราครตฺตา ๑- มณีสุ กุณฺฑเลสุ จ, มณิจิเตสุ วา กุณฺฑเลสุ, ปุตฺเตสุ ปุตฺตธีตาสุ ทาเรสุ จ อธิคตเสฺนหา, อญฺญํ ภณนฺตา ๒- อญฺญํ กโรนฺตา ทิฏฺฐา มยาติ อตฺโถ.

ยโตติ ยสฺมา เต อุปาสกา สารตฺตรตฺตา มณิกุณฺฑเลสุ ปุตฺเตสุ ทาเรสุ จ อเปกฺขวนฺโต, ตสฺมา อิธ อิมสฺมึ พุทฺธสาสเน ธมฺมํ ๓- ยาถาวโต อทฺธา เอกํเสน น ชานนฺติ. เอวํ ภูตา จ "กามา อนิจฺจา"อิติ จาปิ อาหุ อโหสิ, สตฺตปกติ วิจิตฺตสภาวาติ ๔- อธิปฺปาโย. ราคญฺจ เตสํ น พลตฺถิ เฉตฺตุนฺติ เตสํ อุปาสกานํ ยสฺมา ราคํ เฉตฺตุํ สมุจฺฉินฺทิตุํ ตาทิสํ ญาณพลํ นตฺถิ, ตสฺมา เตน การเณน สิตา ตณฺหาวเสน นิสฺสิตา ปุตฺตทารํ ธนญฺจ อลฺลีนา น วิสฺสชฺเชนฺตีติ สพฺพเมตํ เทวตา ตํเยว อุปาสกํ อุทฺทิสฺส อญฺญาปเทเสน กเถสิ. ตํ สุตฺวา อุปาสโก สํเวคชาโต ปพฺพชิตฺวา น จิรสฺเสว อรหตฺตํ ปาปุณิ. เตน วุตฺตํ อปทาเน ๕- :-

"วิปสฺสิโน ภควโต โพธิยา ปาทปุตฺตเม ๖-

สุมโน พีชนึ คยฺห อพีชึ ๗- โพธิมุตฺตมํ.

เอกนวุเต อิโต ๘- กปฺเป อพีชึ โพธิมุตฺตมํ

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ พีชนาย อิทํ ผลํ.

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ฯเปฯ กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺ"ติ.

อรหตฺตํ ปน ปตฺวา อญฺญํ พฺยากโรนฺโต อิมาเอว คาถา อภาสีติ.

อิสิทินฺนตฺเถรคาถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

@เชิงอรรถ: ๑ ฉ.ม. พหล.... ๒ ม. คณฺหนฺตา ๓ สี. ยถาธมฺมํ ๔ ม. สตฺตา ปกติวิจิตฺตสภาวา

@๖ ขุ.อป. ๓๓/๖๔/๙๒ สุมนวีชนิยตฺเถราปทาน (สฺยา) ๖ สี. ปาทมุตฺตเม

@๗ สี. อปูชึ ๘ ฉ.ม. เอกนวุติโต