๕. สัมพหุลกัจจานเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๙๒ · บรรทัด ๕๙๒๕
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
292. 5. Sambulakaccānattheragāthāvaṇṇanā
devo cāti āyasmato sambulakaccānattherassa 1- gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto ito catunavutikappamatthake 2- kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ sataraṃsiṃ nāma paccekabuddhaṃ nirodhā vuṭṭhahitvā piṇḍāya carantaṃ disvā pasannamānaso tālaphalaṃ adāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe gahapatikule nibbattitvā "sambulo"ti laddhanāmo kaccānatgottatāya sambulakaccānoti paññāyittha.
So vayappatto satthu santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā himavanta- samīpe bheravāya nāma pabbataguhāyaṃ vipassanāya kammaṃ karonto viharati. Athekadivasaṃ mahā akālamegho satapaṭalasahassapaṭalo 3- thanento gajjento vijjullatā nicchārento gaḷagaḷāyanto uṭṭhahitvā vassituṃ ārabhi, asaniyo phaliṃsu. Taṃ saddaṃ sutvā accha- taracchavanamahiṃsahatthiādayo bhītatasitā bhītaravaṃ 4- viraviṃsu. Thero pana āraddhavipassanattā kāye jīvite ca nirapekkho vigatalomahaṃso taṃ acintento vipassanāyameva kammaṃ karonto ghammāpagamena utusappāyalābhena samāhitacitto tāvadeva vipassanaṃ ussukkāpetvā saha abhiññāhi arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 5- :-
"sataraṃsī nāma bhagavā sayambhū aparājito
vivekā vuṭṭhahitvāna gocarāyābhinikkhami.
Phalahattho ahaṃ disvā upagacchiṃ narāsabhaṃ
pasannacitto sumano tālaphalaṃ adāsahaṃ.
@Footnote: 1 Sī. sambalakaccāyanattherassa 2 Sī. catunavuta..., Ma. catunavute 3 Sī......paṭalena
@4 Sī. bheravaṃ bhītaravaṃ 5 khu.apa. 33/99/149 tālaphaliyattherāpadāna (syā)
Catunnavute ito 1- kappe yaṃ phalaṃ adadiṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi phaladānassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā somanassajāto udāna- vasena aññaṃ byākaronto:-
"devo ca vassati devo ca gaḷagaḷāyati
ekako cāhaṃ bherave bile viharāmi
tassa mayhaṃ ekakassa bherave bile viharato
natthi bhayaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā.
Dhammatā mamesā yassa me
ekakassa bherave bile
viharato natthi bhayaṃ vā
chambhitattaṃ vā lomahaṃso vā"ti gāthādvayaṃ abhāsi.
Tattha devo ca vassati, devo ca gaḷagaḷāyatīti devo megho vassati ca, "gaḷagaḷā"ti ca karonto 2- gajjatīti attho. Gajjantassa hi anukaraṇametaṃ. Ekako cāhaṃ bherave bile viharāmīti ahañca ekako asahāyo sappaṭibhayāyaṃ pabbataguhāyaṃ vasāmi, tassa mayhaṃ evaṃbhūtassa me sato natthi yaṃ vā chambhitattaṃ vā lomahaṃso vāti cittutrāsasaññitaṃ bhayaṃ vā taṃnimittakaṃ 3- sarīrassa chambhitattaṃ vā lomahaṃsanamattaṃ vā natthi.
Kasmāti? tattha kāraṇamāha "dhammatā mamesā"ti. Apariññātavatthukassa
@Footnote: 1 cha.Ma. catunnavutito 2 Sī. gaḷagaḷāyanto 3 Ma. dukkhaṃ bhārikaṃ Hi tattha appahīnacchandarāgatāya bhayādinā bhavitabbaṃ, mayā pana sabbaso tattha pariññātaṃ, tattha ca chandarāgo samucchinno, tasmā bhayādīnaṃ abhāvo dhammatā mamesā 1- mama dhammasabhāvo esoti aññaṃ byākāsi.
Sambulakaccānattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด