๒. ธรรมปาลเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๒๙๙ · บรรทัด ๕๙๘๗
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
299. 2. Dhammapālattheragāthāvaṇṇanā
yo have daharo bhikkhūti āyasmato dhammapālattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto kenacideva karaṇīyena vanantaṃ upagato satthāraṃ disvā pasannamānaso pilakkhaphalamadāsi 1-. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde satthari parinibbute avantīraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā dhammapāloti laddhanāmo vayappatto takkasilaṃ gantvā sippaṃ uggahetvā paṭinivattento antarāmagge ekasmiṃ vihāre aññataraṃ theraṃ disvā tassa santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā chaḷabhiñño ahosi. Tena vuttaṃ apadāne 2- :-
"vanantare buddhaṃ disvā atthadassiṃ mahāyasaṃ
pasannacitto sumano pilakkhassa phalaṃ adaṃ. 3-
Aṭṭhārase kappasate yaṃ phalamadadiṃ tadā
duggatiṃ nābhijānāmi phaladānassidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Chaḷabhiñño pana hutvā samāpattisukhena vītināmento ekadivasaṃ tasmiṃ vihāre dve sāmaṇere rukkhagge pupphāni ocinante ārūḷhasākhāya bhaggāya patante disvā 4- thero iddhānubhāvena hatthena gahetvā 5- arogeyeva bhūmiyaṃ ṭhapetvā tesaṃ sāmaṇerānaṃ dhammaṃ desento:-
@Footnote: 1 Sī. milakkhaphala... 2 khu.apa. 32/21/412 pilakkhaphaladāyakattherāpadāna
@3 cha.Ma. pilakkhassādadiṃ phalaṃ 4 Ma. sāmaṇerā .pe. ocinantā .pe. patanti.
@ te disvāti 5 Sī. hatthe gahetvā
"yo have daharo bhikkhu yuñjati buddhasāsane
jāgaro sa hi suttesu 1- amoghaṃ tassa jīvitaṃ.
Tasmā saddhañca sīlañca pasādaṃ dhammadassanaṃ
anuyuñjetha medhāvī saraṃ buddhāna sāsanan"ti imā dve gāthā abhāsi.
Tattha yoti aniyamavacanaṃ. Haveti daḷhatthe nipāto. Daharoti taruṇo. Bhikkhatīti bhikkhu. Yuñjatīti ghaṭati vāyamati. Jāgaroti jāgaraṇadhammasamannāgato 2-. Suttesūti 3- supantesu. Idaṃ vuttaṃ hoti:- yo bhikkhu daharova samāno taruṇo "tathāhaṃ pacchā vuḍḍhakāle jānissāmī"ti acintetvā buddhānaṃ sāsane appamādapaṭipattiyaṃ yuñjati samathavipassanābhāvanāya yogaṃ karoti, so suttesu avijjāniddāya suttesu pamattesu saddhādijāgaradhammasamannāgamena jāgaro, tatoeva attahitaparahitapāripūriyā amoghaṃ avañjhaṃ tassa jīvitaṃ, yasmā ca etadevaṃ, tasmā saddhañca "atthi kammaṃ atthi kammavipāko"tiādinayappavattaṃ 4- kammaphalasaddhañca, saddhūpanibandhattā sīlassa tadupanissayaṃ catupārisuddhisīlañca, "sammāsambuddho bhagavā, svākhāto dhammo, suppaṭipanno saṃgho"ti evaṃ pavattaratanattayappasādañca, vipassanāpaññāsahitāya maggapaññāya pariññādivasena catusaccadhammadassanañca medhāvī dhammojapaññāya samannāgato bhikkhu buddhānaṃ sāsanaṃ ovādaṃ anusiṭṭhiṃ anussaranto ādittampi attano sīsaṃ ajjhupekkhitvā anuyuñjetha, tattha anuyogaṃ ātappaṃ kareyyāti attho.
Dhammapālattheragāthāvaṇṇanā
@Footnote: 1 Sī.,Ma. patisuttesu, pāli. sahisuttesu (mahācuḷa.) 2 Sī.,i. jāgara....
@3 Sī. patisuttesūti, Ma. sahisuttesūti 4 Sī. atthi kamme vipākoti
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด