ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๖
  6. /
  7. …
  8. /
  9. เถรคาถา
  10. /
  11. ทุกนิบาต
  12. /
  13. ๕. วรรคที่ ๕
  14. /
  15. ๔. โมฆราชเถรคาถา

๔. โมฆราชเถรคาถา

เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๓๐๑ · บรรทัด ๖๐๐๑

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

301. 4. Mogharājattheragāthāvaṇṇanā

chavipāpaka cittabhaddakāti āyasmato mogharājattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayampi purimabuddhesu katādhikāro padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthu santike dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ lūkhacīvaradharānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā taṃ ṭhānantaraṃ ākaṅkhanto paṇidhānaṃ katvā tattha tattha bhave puññāni karonto atthadassissa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbattitvā brāhmaṇānaṃ vijjāsippesu nipphattiṃ gato brāhmaṇa- māṇave vijjāsippāni sikkhāpento ekadivasaṃ atthadassiṃ bhagavantaṃ bhikkhusaṃghaparivutaṃ gacchantaṃ disvā pasannamānaso pañcapatiṭṭhitena vanditvā sirasi añjaliṃ katvā "yāvatā rūpino sattā"tiādinā chahi gāthāhi abhitthavitvā bhājanaṃ pūretvā madhuṃ upanāmesi. Satthā madhuṃ paṭiggahetvā anumodanaṃ akāsi.

So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto kassapassa bhagavato kāle kaṭṭhavāhanassa nāma rañño amacco hutvā tena satthu ānayanatthaṃ purisasahassena pesito satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vīsativassa- sahassāni samaṇadhammaṃ katvā tato cuto ekaṃ buddhantaraṃ sugatīsuyeva parivattento imasmiṃ buddhuppāde brāhmaṇakule nibbattitvā mogharājāti laddhanāmo Bāvarībrāhmaṇassa 1- santike uggahitasippo saṃvegajāto tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā tāpasasahassaparivāro ajitādīhi saddhiṃ satthu santikaṃ pesito tesaṃ paṇṇarasamo hutvā pañhe pucchitvā pañhavissajjanapariyosāne arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 2- :-

"atthadassī tu bhagavā sayambhū aparājito

bhikkhusaṃghaparibyūḷho rathiyaṃ paṭipajjatha.

Sissehi samparivuto 3- gharamhā abhinikkhamiṃ

nikkhamitvānahaṃ tattha addasaṃ lokanāyakaṃ.

Abhivādetvāna 4- sambuddha sire katvāna añjaliṃ

sakaṃ cittaṃ pasādetvā santhaviṃ lokanāyakaṃ.

Yāvatā rūpino sattā arūpī vā asaññino

sabbe te tava ñāṇamhi anto honti samogadhā.

Sukhumacchikajālena udakaṃ yo parikkhipe

ye keci udake pāṇā antojāle bhavanti te.

Yesañca cetanā atthi rūpino ca arūpino

sabbe te tava ñāṇamhi anto honti samogadhā.

Samuddharasimaṃ lokaṃ andhakārasamākulaṃ

tava dhammaṃ suṇitvāna kaṅkhāsotaṃ taranti te.

5- Avijjānivuto loko andhakārena otthaṭo 5-

tava ñāṇamhi jotante andhakārā padhaṃsitā.

Tuvaṃ cakkhūsi sabbesaṃ mahātamapanūdano

tava dhammaṃ suṇitvāna nibbāyissati 6- bahujjano.

@Footnote: 1 Sī.,i. bāvāriYu...., Ma. bāvariYu..... 2 khu.apa. 32/64/124 mogharājattherāpadāna

@3 Sī. sissehi ca parivuto 4 cha.Ma. abhivādiya 5-5 cha.Ma. avijjānivute loke,

@ andhakārena otthaṭe 6 cha.Ma. nibbāyati

Puṭakaṃ pūrayitvāna madhukhuddamaneḷakaṃ

ubho hatthehi paggayha upanesiṃ mahesino.

Paṭiggaṇhi mahāvīro sahatthena mahā isi

bhuñjitvā tañca sabbaññū vehāsaṃ nabhamuggami. 1-

Antalikkhe ṭhito satthā atthadassī narāsabho

mama cittaṃ pasādento imā gāthā abhāsatha.

Yenidaṃ thavitaṃ ñāṇaṃ buddhaseṭṭho ca thomito

tena cittappasādena duggatiṃ so na gacchati.

Catusaṭṭhiñca 2- khattuṃ so devarajjaṃ karissati

padesarajjaṭṭhasataṃ 3- vasudhaṃ āvasissati.

Pañceva satakkhattuñca cakkavattī bhavissati

padesarajjaṃ asaṅkheyyaṃ mahiyā kārayissati.

Ajjhāyako mantadharo tiṇṇaṃ vedāna pāragū

gotamassa bhagavato sāsane pabbajissati.

Gambhīraṃ nipuṇaṃ atthaṃ ñāṇena vicinissati

mogharājāti 4- nāmena hessati satthu sāvako.

5- Tīhi vijjāhi sampanno katakicco anāsavo 5-

gotamo satthavāhaggo etadagge ṭhapessati.

Hitvā mānusakaṃ yogaṃ chetvāna bhavabandhanaṃ

sabbāsave pariññāya viharāmi anāsavo.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Arahattaṃ pana patvā satthalūkhaṃ suttalūkhaṃ 6- rajanalūkhanti visesena 7- tividhenapi

@Footnote: 1 Ma. vihāsi nagamuddhani 2 cha.Ma. catuddasañca 3 cha.Ma. pathabyā rajjaṃ aṭṭhasataṃ

@4 Sī. mogharājoti 5-5 cha.Ma. tīhi vijjāhi sampannaṃ, katakiccamanāsavaṃ

@6 Ma. sibbanalūkhaṃ 7 Sī. rajanalūkhantiādinā vasena, i.,Ma. savisesaṃ Lūkhena samannāgataṃ paṃsukūlaṃ dhāresi. Tena naṃ satthā lūkhacīvaradharānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi. Aparabhāge purimakammappaccayā parihārassa akaraṇato therassa sarīre daddupīḷakādīni uppajjitvā vaḍḍhiṃsu. So "senāsanaṃ dussatī"ti hemantepi magadhakkhettesu palāla- santhārāni attharitvā seti. 1- Taṃ ekadivasaṃ upaṭṭhānaṃ upasaṅkamitvā 2- vanditvā ekamantaṃ nisinnaṃ satthā 3- paṭisanthāravasena paṭhamagāthāya pucchi:-

[207]

"../../bdpicture/chavivipāpaka cittabhaddaka mogharāja satataṃ samāhito

hemantikasītakālarattiyo bhikkhu tvaṃsi kathaṃ karissasī"ti. 3-

Tattha chavipāpakāti daddukacchupīḷakāhi 4- bhinnacchavibhāvato hīnacchavika duṭṭhacchavika. 5- Cittabhaddakāti anavasesakilesappahānena brahmavihārasevanāya ca bhaddacitta sundaracitta. Mogharājāti tassa ālapanaṃ. Satataṃ samāhitoti aggaphalasamādhinā niccakālaṃ abhiṇhaṃ samāhitamānaso. Hemantikasītakālarattiyoti hemantasamaye sītakālarattiyo. Accantasaṃyoge cetaṃ upayogavacanaṃ. "hemantikā sītakālarattiyo"tipi pāli. Tattha hemantikāti hemantogadhā hemantapariyāpannāti attho. Bhikkhu tvaṃsīti bhikkhu ko tvaṃ asi, evaṃbhūto paresu tava senāsanaṃ katvā adentesu saṃghikaṃ ca senāsanaṃ apavisanto. Kathaṃ karissasīti yathāvutte sītakāle kathaṃ attabhāvaṃ pavattesīti satthā pucchi. Evaṃ pana puṭṭho thero satthu tamatthaṃ kathento:-

[208]

"sampannasassā magadhā kevalā iti me sutaṃ

palālacchannako seyyaṃ yathaññe sukhajīvino"ti gāthamāha.

Tattha sampannasassāti nipphannasassā. 6- Magadhāti magadharaṭṭhaṃ vadati. Magadhā nāma jānapadino rājakumārā, tesaṃ nivāso ekopi janapado ruḷhīvasena "magadhā"tveva

@Footnote: 1 Sī.,i. vasati 2 i. upagantvā 3-3 cha.Ma. paṭisanthāravasena "../../bdpicture/chavipāpakā"tiādinā

@ paṭhamagāthāya pucchi 4 Sī.,i. daddukaṇḍupīḷakāhi 5 Sī. ducchavika

@6 Sī. nipphannasassā paripakkasassā Bahuvacanena 1- vuccati. Kevalāti anavasesā. Iti me sutanti evaṃ mayā sutaṃ. Tattha yo adiṭṭho padeso, tassa vasena sutanti vuttaṃ. Tena edise kāle magadhesu yattha katthaci mayā vasituṃ sakkāti dasseti. Palālacchannako seyyaṃ, yathaññe sukha- jīvinoti yathā aññe sukhajīvino bhikkhū senāsanasappāyaṃ laddhā 2- sundarehi attharaṇa- pāvuraṇehi sukhena sayanti, evaṃ ahampi palālasanthārameva heṭṭhā santharitvā upari tiriyañca palālacchadaneneva chāditasarīratāya palālacchannako seyyaṃ 3- sayiṃ, seyyaṃ kappesinti attano yathālābhasantosaṃ vibhāveti.

Mogharājattheragāthāvaṇṇanā

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๓. พรหมาลิเถรคาถากลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๖๕. วรรคที่ ๕หัวข้อถัดไป๕. วิสาขปัญจาลีปุตตเถรคาถา