๕. มาตังคปุตตเถรคาถา
เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๓๑๑ · บรรทัด ๖๐๘๘
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
311. 5. Mātaṅgaputtattheragāthāvaṇṇanā
atisītanti āyasmato mātaṅgaputtattherassa gāthā. Kā uppatti?
ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle himavantasamīpe mahato jātassarassa heṭṭhā mahati nāgabhavane mahānubhāvo nāgarājā hutvā nibbatto ekadivasaṃ nāgabhavanato nikkhamitvā vicaranto satthāraṃ ākāsena gacchantaṃ disvā pasannamānaso attano sīsamaṇinā 3- pūjaṃ akāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe mātaṅgassa nāma kuṭumbikassa putto hutvā nibbatto mātaṅgaputtotveva paññāyittha. So viññutaṃ patto alasajātiko hutvā kiñci kammaṃ akaronto ñātakehi aññehi ca garahito "sukhajīvino ime samaṇā sakyaputtiyā"ti sukhajīvitaṃ ākaṅkhanto bhikkhūhi kataparicayo hutvā satthāraṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā aññe bhikkhū iddhimante disvā iddhibalaṃ patthetvā satthu santike kammaṭṭhānaṃ gahetvā bhāvanaṃ anuyuñjanto chaḷabhiñño ahosi. Tena vuttaṃ apadāne 4- :-
@Footnote: 1 Sī.,i. appamādadhammaṃ anuyuñjantassa 2 Ma.Ma. 13/352/338 aṅgulimālasutta,
@ khu.dhamMa. 25/27/20 bālanakkhattavatthu 3 Sī.,i. kaṇṭhamaṇinā
@4 khu.apa. 33/62/88 maṇipūjakattherāpadāna (syā)
"padumuttaro nāma jino sabbadhammāna pāragū
vivekakāmo sambuddho gacchate anilañjase.
Avidūre himavantassa mahājātassaro ahu
tattha me bhavanaṃ āsi puññakammena saṃyutaṃ.
Bhavanā nikkhamitvāna 1- addasaṃ lokanāyakaṃ
indīvaraṃva jalitaṃ 2- ādittaṃva hutāsanaṃ.
Vijanaṃ addasaṃ 3- pupphaṃ pūjayissanti nāyakaṃ
sakaṃ cittaṃ pasādetvā avandiṃ satthuno ahaṃ.
Mama sīse maṇiṃ gayha 4- pūjayiṃ lokanāyakaṃ
imāya maṇipūjāya vipāko hotu bhaddako.
Padumuttaro lokavidū āhutīnaṃ paṭiggaho
antalikkhe ṭhito satthā imaṃ gāthaṃ abhāsatha.
So te ijjhatu saṅkappo labhassu 5- vipulaṃ sukhaṃ
imāya maṇipūjāya anubhohi mahāyasaṃ.
Idaṃ vatvāna sambuddho 6- jalajuttamanāmako
agamāsi buddhaseṭṭho yattha cittaṃ paṇīhitaṃ.
Saṭṭhikappāni devindo devarajjamakārayiṃ
anekasatakkhattuñca cakkavattī ahosahaṃ.
Pubbakammaṃ sarantassa devabhūtassa me sato
maṇi nibbattate mayhaṃ ālokakaraṇo mamaṃ.
Chaḷasītisahassāni nāriyo me pariggahā
vicittavatthābharaṇā āmuttamaṇikuṇḍalā 7-.
@Footnote: 1 cha.Ma. abhinikkhamma 2 Sī. indavajirajalitaṃ 3 cha.Ma. vicinaṃ naddasaṃ
@4 Sī. mama sīsaṃ maṇiṃ paggayha 5 pāli. labhatu 6 cha.Ma. bhagavā 7 cha.Ma. āmukka....
Āḷāramukhā 1- hasulā susaññā 2- tanumajjhimā
parivārenti maṃ niccaṃ maṇipūjāyidaṃ phalaṃ.
Soṇṇamayā maṇimayā lohitaṅkamayā tathā
bhaṇḍā me sukatā honti yadicchasi 3- piḷandhanā.
Kūṭāgārā gahā rammā sayanañca mahārahaṃ
mama saṅkappamaññāya nibbattanti yadicchakaṃ.
Lābhā tesaṃ suladdhañca ye labhanti upassutiṃ
puññakkhettaṃ manussānaṃ osathaṃ 4- sabbapāṇinaṃ.
Mayhampi sukataṃ kammaṃ yohaṃ adakkhi nāyakaṃ
vinipātā sumuttomhi 5- pattomhi acalaṃ padaṃ.
Yaṃ yaṃ yonūpapajjāmi devattaṃ atha mānusaṃ
divasañceva rattiñca āloko hoti me sadā.
Tāyeva maṇipūjāya anubhotvāna sampadā
ñāṇāloko mayā diṭṭho pattomhi acalaṃ padaṃ.
Satasahasse ito 6- kappe yaṃ maṇiṃ abhipūjayiṃ
duggatiṃ nābhijānāmi maṇipūjāyidaṃ phalaṃ.
Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.
Chaḷabhiñño pana hutvā puggalādhiṭṭhānavasena kosajjaṃ garahanto attano ca viriyārambhaṃ kittento:-
"atisītaṃ atiuṇhaṃ atisāyamidaṃ ahu
iti vissaṭṭhakammante khaṇā accenti māṇave.
Yo ca sītañca uṇhañca tiṇā bhiyyo na maññati
@Footnote: 1 cha.Ma. aḷārapamhā 2 Sī. sutthanā 3 Sī. yadicchāya 4 cha.Ma. osadhaṃ. evamuparipi
@5 cha.Ma. pamuttomhi 6 cha.Ma. satasahassito
Karaṃ purisakiccāni so sukhā na vihāyati.
Dabbaṃ kusaṃ poṭakilaṃ usīraṃ muñjapabbajaṃ
urasā panudahissāmi 1- vivekamanubrūhayan"ti gāthāttayamāha.
Tattha atisītanti himapātavaddalādinā 2- ativiya sītaṃ, idaṃ ahūti ānetvā sambandho. Atiuṇhanti ghammaparitāpādinā ativiya uṇhaṃ, ubhayenapi utuvasena kosajjavatthumāha. Atisāyanti divasassa pariṇatiyā 3- atisāyaṃ, sāyaggahaṇeneva 4- cettha pātopi saṅgayhati, tadubhayena kālavasena 5- kosajjavatthumāha. Itīti iminā pakārena. Etena "idha bhikkhave bhikkhunā 6- kammaṃ kattabbaṃ hotī"tiādinā 7- vuttaṃ kosajjavatthuṃ saṅgaṇhāti. Vissaṭṭhakammanteti pariccattayogakammante. Khaṇāti buddhuppādādayo brahmacariyavāsassa okāsā. Accentīti atikkamanti. Māṇaveti satte. Tiṇā bhiyyo na maññatīti tiṇato upari na maññati, tiṇaṃ viya maññati, sītuṇhāni abhibhavitvā attanā kattabbaṃ karoti. Karanti karonto. Purisakiccānīti vīrapurisena kattabbāni attahitaparahitāni. Sukhāti sukhato, nibbānasukhatoti adhippāyo. Tatiyagāthāya attho heṭṭhā vuttoyeva.
Mātaṅgaputtattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด