ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๖
  6. /
  7. …
  8. /
  9. เถรคาถา
  10. /
  11. ติกนิบาต
  12. /
  13. ๗. วารณเถรคาถา

๗. วารณเถรคาถา

เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๓๑๓ · บรรทัด ๖๑๐๔

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

313. 7. Vāraṇattheragāthāvaṇṇanā

yodha koci manussesūti āyasmato vāraṇattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto ito dvānavute kappe tissassa bhagavato uppattito puretarameva brāhmaṇakule 2- nibbattitvā brāhmaṇānaṃ vijjāsippesu pāragū hutvā isipabbajjaṃ pabbajitvā catupaññāsasahassānaṃ antevāsikānaṃ mante vācento vasati. Tena ca samayena tissassa bhagavato bodhisattabhūtassa tusitā kāyā cavitvā carimabhave mātukucchiṃ okkamanena mahāpaṭhavikampo ahosi. Taṃ disvā mahājano bhīto saṃviggo naṃ isiṃ upasaṅkamitvā paṭhavikampanakāraṇaṃ 3- pucchi. So "mahābodhisatto mātukucchiṃ okkami, tenāyaṃ paṭhavikampo, tasmā mā bhāyathā"ti buddhuppādassa pubbanimittabhāvaṃ kathetvā samassāsesi, buddhārammaṇañca pītiṃ paṭivedesi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kosalaraṭṭhe brāhmaṇakule nibbattitvā vāraṇoti laddhanāmo vayappatto aññatarassa āraññakassa therassa santike dhammaṃ sutvā laddhappasādo pabbajitvā samaṇadhammaṃ karoti. So ekadivasaṃ buddhupaṭṭhānaṃ gacchanto antarāmagge ahinakule aññamaññaṃ kalahaṃ katvā kālaṅkate disvā "ime sattā

@Footnote: 1 Sī.,i. edhati pāpuṇāti 2 Sī.,i. sumedhabrāhmaṇakule 3 i. pathavikampakāraṇaṃ Aññamaññavirodhena jīvitakkhayaṃ pattā"ti saṃviggamānaso hutvā bhagavato santikaṃ gato, tassa bhagavā cittācāraṃ ñatvā tadanurūpameva ovādaṃ dento:-

[237]

"yodha koci manussesu parapāṇāni hiṃsati

asmā lokā paramhā ca ubhayā dhaṃsate naro.

[238]

Yo ca mettena cittena sabbapāṇānukampati

bahuṃ hi so pasavati puññaṃ tādisako naro.

[239]

Subhāsitassa sikkhetha samaṇūpāsanassa ca

ekāsanassa ca raho cittavūpasamassa cā"ti tisso gāthā abhāsi.

Tattha yodha koci manussesūti idha manussesu yo koci khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā gahaṭṭho vā pabbajito vā. Manussaggahaṇaṃ cettha ukkaṭṭhasattanidassananti daṭṭhabbaṃ. Parapāṇāni hiṃsatīti parasatte māreti vibādhati ca. Asmā lokāti idha lokato. Paramhāti paralokato. Ubhayā dhaṃsateti ubhayato 1- dhaṃsati, ubhayalokapariyāpannahitasukhato parihāyatīti attho. Naroti satto.

Evaṃ parapīḷālakkhaṇaṃ pāpadhammaṃ dassetvā idāni parapīḷānivattilakkhaṇaṃ kusalaṃ dhammaṃ dassento "yo ca mettenā"tiādinā dutiyaṃ gāthamāha. Tattha mettena cittenāti mettāsampayuttena cittena appanāpattena itarītarena vā. Sabba- pāṇānukampatīti sabbe pāṇe attano orasaputte viya mettāyati. Bahuṃ hi so pasavati, puññaṃ tādisako naroti so tathārūpo mettāvihārī puggalo bahuṃ mahantaṃ anappakaṃ kusalaṃ pasavati paṭilabhati adhigacchati.

Idāni taṃ 2- sasambhāre samathavipassanādhamme niyojento "subhāsitassā"tiādinā

@Footnote: 1 Sī.,i. tadubhayato ca 2 Ma. ayaṃ pāṭho na dissati Tatiyaṃ gāthamāha. Tattha subhāsitassa sikkhethāti appicchakathādibhedaṃ subhāsitaṃ pariyatti- dhammaṃ savanadhāraṇaparipucchādivasena 1- sikkheyya. Samaṇūpāsanassa cāti samitapāpānaṃ samaṇānaṃ kalyāṇamittānaṃ upāsakānaṃ kālena kālaṃ upasaṅkamitvā payirupāsanañceva paṭipattiyā tesaṃ samīpacariyañca sikkheyya. Ekāsanassa ca raho cittavūpasamassa cāti ekassa asahāyassa kāyavivekaṃ anubrūhantassa raho kammaṭṭhānānuyogavasena āsanaṃ nisajjaṃ sikkheyya. Evaṃ kammaṭṭhānaṃ anuyuñjanto bhāvanaṃ ca matthakaṃ pāpento samucchedavasena kilesānaṃ cittassa vūpasamañca sikkheyya. Yāhi adhisīlasikkhādīhi 2- kilesā accantameva vūpasantā pahīnā honti, tā maggaphalasikkhā 3- sikkhantassa accantameva cittaṃ vūpasantaṃ nāma hotīti. Gāthāpariyosāne vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 4- :-

"ajjhogāhetvā himavaṃ 5- mante vācemahaṃ tadā

catupaññāsasahassāni sissā mayhaṃ upaṭṭhahuṃ.

Adhitā vedagū sabbe chaḷaṅge pāramiṃ gatā

sakavijjāhupatthaddhā 6- himavante vasanti te.

Cavitvā tusitā kāyā devaputto mahāyaso

uppajji mātukucchismiṃ sampajāno patissato.

Sambuddhe upapajjante dasasahassi kampatha

andhā cakkhuṃ alabhiṃsu uppajjantamhi nāyake.

Chappakāramakampittha 7- kevalā vasudhā ayaṃ

nigghosasaddaṃ sutvāna vimhayiṃsu 8- mahājanā.

Sabbe janā samāgamma āgacchuṃ mama santikaṃ

@Footnote: 1 Sī.,i. savaṇadhāraṇaparicayaparipucchādivasena 2 Sī. sikkheyyāti, adhisīlasikkhādīhi

@3 Sī.,i. honti nāma, maggaphalasikkhāya 4 khu.apa. 33/60/84 nimittabyākaraṇiyat-

@ therāpadāna (syā) 5 pāli. himavantaṃ 6 Sī. sakavijjāhupattabbā

@7 cha.Ma. sabbākāraṃ pakampittha 8 cha.Ma. ubbijjiṃsu, Ma. ottapiṃsu

Vasudhāyaṃ pakampittha kiṃ vipāko bhavissati.

Avacāsiṃ 1- tadā tesaṃ mā bhāyittha 2- natthi vo bhayaṃ

visaṭṭhā hotha sabbepi uppādoyaṃ sukhatthiko. 3-

Aṭṭhahetūhi samphassā 4- vasudhāyaṃ pakampati 5-

tathā nimittā dissanti obhāso vipulo mahā.

Asaṃsayaṃ buddhaseṭṭho uppajjissati cakkhumā

saññāpetvāna janataṃ pañcasīle kathesahaṃ.

Sutvāna pañcasīlāni buddhuppādañca dullabhaṃ

ubbeṅgajātā 6- sumanā tuṭṭhahaṭṭhā ahesu 7- te.

Dvenavute ito kappe yaṃ nimittaṃ viyākariṃ

duggatiṃ nābhijānāmi byākaraṇassidaṃ phalaṃ.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Vāraṇattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๒ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๖. ขุชชโสภิตเถรคาถากลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๖ติกนิบาตหัวข้อถัดไป๘. ปัสสิกเถรคาถา