๘. ปัสสิกเถรคาถา

๓๑๔. ๘. ปสฺสิกตฺเถรคาถาวณฺณนา ๘-

เอโกปิ สทฺโธ เมธาวีติ อายสฺมโต ปสฺสิกตฺเถรสฺส คาถา. กา อุปฺปตฺติ?

อยมฺปิ ปุริมพุทฺเธสุ กตาธิกาโร ตตฺถ ตตฺถ ภเว ปุญฺญานิ กโรนฺโต อตฺถทสฺสิสฺส ภควโต กาเล กุลเคเห นิพฺพตฺติตฺวา วิญฺญุตํ ปตฺโต เอกทิวสํ สตฺถารํ ทิสฺวา ปสนฺนจิตฺโต มิลกฺขุผลานิ ๙- อทาสิ. โส เตน ปุญฺญกมฺเมน เทวมนุสฺเสสุ สํสรนฺโต อิมสฺมึ พุทฺธุปฺปาเท โกสลรฏฺเฐ พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติตฺวา ปสฺสิโกติ

@เชิงอรรถ: ๑ ปาลิ. วิทสฺสามิ ๒ ฉ.ม. เภถ ๓ ฉ.ม. สุวตฺถิโก ๔ สี. อตฺถเหตูหิ สมฺผสฺสํ,

@ฉ.ม. สมฺผุสฺส ๕ สี. วสุธา สมฺปกมฺปติ ๖ ฉ.ม. อุพฺเพคชาตา ๗ ฉ.ม. อหํสุ

@๘ ฉ.ม. วสฺสิกตฺเถร....เอวมุปริปิ ๙ ฉ.ม. ปิลกฺขผลานิ, อิ. มิลกฺข.... ลทฺธนาโม วยปฺปตฺโต สตฺถุ ยมกปาฏิหาริยํ ทิสฺวา ปฏิลทฺธสทฺโธ ปพฺพชิตฺวา สมณธมฺมํ กโรนฺโต อาพาธิโก อโหสิ. อถ นํ ญาตกา เวชฺชปริทิฏฺเฐน เภสชฺช- วิธินา อุปฏฺฐหิตฺวา อโรคมกํสุ. โส ตมฺหา อาพาธา วุฏฺฐิโต สํเวคชาโต ภาวนํ อุสฺสุกฺกาเปตฺวา ฉฬภิญฺโญ อโหสิ. เตน วุตฺตํ อปทาเน ๑- :-

"วนนฺตเร ๒- พุทฺธํ ทิสฺวา อตฺถทสฺสึ มหายสํ

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน มิลกฺขุสฺส ผลํ อทา. ๓-

อฏฺฐารเส กปฺปสเต ยํ ผลํ อททึ ตทา

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ ผลทานสฺสิทํ ผลํ.

กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ ฯเปฯ กตํ พุทฺธสฺส สาสนนฺ"ติ.

ฉฬภิญฺโญ ปน หุตฺวา อากาเสน ญาตกานํ สนฺติกํ คนฺตฺวา อากาเส ฐิโต ธมฺมํ เทเสตฺวา เต สรเณสุ สีเลสุ จ ปติฏฺฐาเปสิ. เตสุ เกจิ กาลงฺกตา สรเณสุ สีเลสุ จ ปติฏฺฐิตตฺตา สคฺเค นิพฺพตฺตึสุ. อถ นํ สตฺถา พุทฺธุปฏฺฐานํ อุปคตํ ๔- "กึ เต ปสฺสิก ญาตีนํ อาโรคฺยนฺ"ติ ปุจฺฉิ. โส ญาตีนํ อตฺตนา กตํ อุปการํ สตฺถุ กเถนฺโต:-

"เอโกปิ สทฺโธ เมธาวี อสฺสทฺธานีธ ๕- ญาตินํ

ธมฺมฏฺโฐ สีลสมฺปนฺโน โหติ อตฺถาย พนฺธุนํ.

นิคฺคยฺห อนุกมฺปาย โจทิตา ญาตโย มยา

ญาติพนฺธวเปเมน การํ กตฺวาน ภิกฺขุสุ.

เต อพฺภตีตา กาลกตา ๖- ปตฺตา เต ติทิวํ สุขํ

ภาตโร มยฺหํ มาตา จ โมทนฺติ กามกามิโน"ติ ติสฺโส คาถา อภาสิ.

@เชิงอรรถ: ๑ ขุ.อป. ๓๓/๕๘/๘๒ มิลกฺขุผลทายกตฺเถราปทาน (สฺยา) ๒ สี. นภนฺเต

@๓ ปาลิ. อทํ ๔ อิ. อาคตํ ๕ ปาลิ. อสฺสทฺธานํ จ ๖ ฉ.ม. กาลงฺกตา

ตตฺถายํ ปฐมคาถาย อตฺโถ:- โย กมฺมผลสทฺธาย จ รตนตฺตยสทฺธาย จ วเสน สทฺโธ, ตโตเอว กมฺมสฺสกตญาณาทิโยคโต เมธาวี, สตฺถุ โอวาท- ธมฺเม นวโลกุตฺตรธมฺเม จ ๑- ฐิตตฺตา ธมฺมฏฺโฐ, อาจารสีลสฺส มคฺคสีลสฺส ผลสีลสฺส จ วเสน สีลสมฺปนฺโน, โส เอโกปิ ยถาวุตฺตาย สทฺธาย อภาเวน อสฺสทฺธานํ อิธ อิมสฺมึ โลเก "อมฺหากํ อิเม"ติ ญาตพฺพฏฺเฐน ญาตีนํ, ๒- ตถา เปมพนฺธเนน พนฺธนฏฺเฐน "พนฺธู"ติ จ ลทฺธนามานํ พนฺธวานํ อตฺถาย หิตาย โหตีติ.

เอวํ สาธารณโต วุตฺตมตฺถํ อตฺตูปนายิกํ กตฺวา ทสฺเสตุํ "นิคฺคยฺหา"ติอาทินา อิตรคาถา วุตฺตา. ตตฺถ นิคฺคยฺห อนุกมฺปาย, โจทิตา ญาตโย มยาติ อิทานิปิ ทุคฺคตา กุสลํ อกตฺวา อายตึ ๓- ปริกฺกิเลสํ ปุน มานุภวิตฺถาติ นิคฺคเหตฺวา ญาตโย มยา โอวทิตา. ๔- ญาติพนฺธวเปเมน "อมฺหากํ อยํ พนฺธโว"ติ เอวํ ปวตฺเตน เปเมน มม โอวาทํ อติกฺกมิตุํ อสกฺโกนฺตา การํ กตฺวาน ภิกฺขูสุ ปสนฺนจิตฺตา หุตฺวา จีวราทิปจฺจยทาเนน เจว อุปฏฺฐาเนน จ ภิกฺขูสุ สกฺการสมฺมานํ กตฺวา เต อพฺภตีตา กาลกตา หุตฺวา อิมํ โลกํ อติกฺกนฺตา. ปุน เตติ นิปาตมตฺตํ. ติทิวํ สุขนฺติ เทวโลกปริยาปนฺนสุขํ, สุขํ วา อิฏฺฐํ ติทิวํ อธิคตา. เก ปน เตติ อาห ภาตโร มยฺหํ มาตา จ, โมทนฺติ กามกามิโนติ, อตฺตนา ยถากามิต- วตฺถุกามสมงฺคิโน หุตฺวา อภิรมนฺตีติ ๕- อตฺโถ.

ปสฺสิกตฺเถรคาถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.