ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๖
  6. /
  7. …
  8. /
  9. เถรคาถา
  10. /
  11. จตุกกนิบาต
  12. /
  13. ๖. เสนกเถรคาถา

๖. เสนกเถรคาถา

เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๓๒๘ · บรรทัด ๖๒๔๙

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

328. 6. Senakattheragāthāvaṇṇanā

svāgataṃ vatātiādikā āyasmato senakattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto ekadivasaṃ satthāraṃ disvā pasannamānaso morahatthena bhagavantaṃ pūjesi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde brāhmaṇakule nibbattitvā uruvelakassapattherassa

@Footnote: 1 cha.Ma. āgamāsiṃ 2 Sī. saraṇaṃ 3 khu.apa. 33/43/69 sīhāsanabījiyattherāpadāna (syā)

@4 cha.Ma. bodhirukkhamavandiyaṃ, Sī. avandisaṃ 5 pāli. sīhāsanamavijjahaṃ. evamuparipi Bhaginiyā kucchimhi nibbatti, senakotissa nāmaṃ ahosi. So vayappatto brāhmaṇānaṃ vijjāsippesu nipphattiṃ gato gharāvāsaṃ vasati. Tena ca samayena mahājano saṃvacchare saṃvacchare phaggunamāse uttaraphaggunanakkhatte ussavaṃ anubhavanto gayāyaṃ titthābhisekaṃ karoti, tena taṃ ussavaṃ "gayāphaggū"ti 1- vadanti. Atha bhagavā tādise ussavadivase veneyyānukampāya gayātitthasamīpe viharati, mahājanopi titthā- bhisekādhippāyena tato tato taṃ ṭhānaṃ upagacchati. Tasmiṃ khaṇe senakopi titthābhisekatthaṃ taṃ ṭhānaṃ upagato satthāraṃ dhammaṃ desentaṃ disvā upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto na cirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 2-:-

"morahatthaṃ gahetvāna upesiṃ lokanāyakaṃ

pasannacitto sumano morahatthaṃ adāsahaṃ.

Iminā morahatthena cetanāpaṇidhīhi ca

nibbutā me 3- tayo aggī labhāmi vipulaṃ sukhaṃ.

Aho buddho aho dhammo aho no satthusampadā

datvānahaṃ morahatthaṃ labhāmi vipulaṃ sukhaṃ.

Tiyaggī nibbutā mayhaṃ bhavā sabbe samūhatā

sabbāsavā parikkhīṇā natthi dāni punabbhavo.

Ekatiṃse ito kappe yaṃ dānamadadiṃ tadā

duggatiṃ nābhijānāmi morahatthassidaṃ phalaṃ.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Arahattaṃ pana patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā sañjātasomanasso udānavasena:-

@Footnote: 1 Sī.,i. gayāphaggunīti 2 khu.apa. 33/42/68 morahatthiyattherāpadāna (syā)

@3 cha.Ma.nibbāyiṃsu

[287]

"svāgataṃ vata me āsi gayāyaṃ gayaphagguyā

yaṃ addasāsiṃ sambuddhaṃ desentaṃ dhammamuttamaṃ.

[288]

Mahappabhaṃ gaṇācariyaṃ aggappattaṃ vināyakaṃ

sadevakassa lokassa jinaṃ atuladassanaṃ.

[289]

Mahānāgaṃ mahāvīraṃ mahājutimanāsavaṃ

sabbāsavaparikkhīṇaṃ satthāramakutobhayaṃ

[290]

Cirasaṅkiliṭṭhaṃ vata maṃ diṭṭhisandānabandhitaṃ 1-

vimocayi so bhagavā sabbaganthehi senakan"ti catasso gāthā abhāsi.

Tattha svāgataṃ vata me āsīti mayā suṭṭhu āgataṃ vata āsi. Mama vā sundaraṃ vata āgamanaṃ āsi. Gayāyanti gayātitthasamīpe. Gayaphagguyāti "gayāphaggū"ti laddhavohāre phaggunamāsassa uttaraphaggunīnakkhatte. "yan"tiādi svāgatabhāvassa kāraṇadassanaṃ. Tattha yanti yasmā. Addasāsinti addakkhiṃ. Sambuddhanti sammā sāmaṃ sabbadhammānaṃ buddhattā sambuddhaṃ. Desentaṃ dhammamuttamanti uttamaṃ aggaṃ sabbaseṭṭhaṃ ekantaniyyānikaṃ dhammaṃ veneyyajjhāsayānurūpaṃ bhāsantaṃ.

Mahappabhanti mahatiyā sarīrappabhāya ñāṇappabhāya ca samannāgataṃ. Gaṇācariyanti bhikkhuparisādīnaṃ gaṇānaṃ uttamena damathena ācārasikkhāpanena gaṇācariyaṃ. Aggabhūtānaṃ sīlādīnaṃ guṇānaṃ adhigamena aggappattaṃ. Devamanussādīnaṃ paramena vinayena vinayanato sayaṃ nāyakarahitattā ca vināyakaṃ. Kenaci anabhibhūto hutvā sakalaṃ lokaṃ abhibhavitvā ṭhitattā pañcannampi mārānaṃ jitattā ca sadevakassa lokassa jinaṃ sadevake loke aggajinaṃ, bāttiṃsavaramahāpurisalakkhaṇaasītianubyañjanādipaṭimaṇḍitarūpakāyatāya dasabala- catuvesārajjādiguṇapaṭimaṇḍitadhammakāyatāya ca sadevakena lokena aparimeyyadassanatāya asadisadassanatāya ca atuladassanaṃ.

@Footnote: 1 pāli....sandhitaṃ

Gatibalaparakkamādisampattiyā mahānāgasadisattā nāgesupi khīṇāsavesu mahānubhāvatāya ca mahānāgaṃ. Mārasenāvimathanato mahāvikkantatāya ca mahāvīraṃ. Mahājutinti mahāpatāpaṃ mahātejanti attho. Natthi etassa cattāropi āsavāti anāsavaṃ. Sabbe āsavā savāsanā parikkhīṇā etassāti sabbāsavaparikkhīṇaṃ. Kāmaṃ sāvakabuddhā paccekabuddhā ca khīṇāsavāva, sabbaññubuddhāeva pana savāsane āsave khepentīti dassanatthaṃ "anāsavan"ti vatvā puna "sabbāsavaparikkhīṇan"ti vuttaṃ. Tena vuttaṃ "sabbe āsavā savāsanā parikkhīṇā etassāti sabbāsavaparikkhīṇan"ti. Diṭṭhadhammikasamparāyika- paramatthehi yathārahaṃ veneyyānaṃ anusāsanato satthāraṃ catuvesārajjavisāradatāya kutocipi bhayābhāvato akutobhayaṃ evarūpaṃ sammāsambuddhaṃ yaṃ yasmā addasāsiṃ, tasmā svāgataṃ vata me āsīti yojanā.

Idāni satthu dassanena attanā laddhaguṇaṃ dassento catutthaṃ gāthamāha. Tassattho:- kañjiyapuṇṇalābu viya takkabharitacāṭi viya vasāpītapilotikā viya ca saṅkilesavatthūhi anamatagge saṃsāre cirakālaṃ saṅkiliṭṭhaṃ. Gaddulabandhitaṃ viya thambhe sārameyaṃ sakkāyathamthe diṭṭhisandānena diṭṭhibandhanena bandhitaṃ 1- baddhaṃ tato vimocento ca abhijjhādīhi sabbaganthehi maṃ senakaṃ ariyamaggahatthena vimocayi vata so bhagavā mayhaṃ satthāti bhagavati abhippasādaṃ pavedeti.

Senakattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๓ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๕. ชัมพุกเถรคาถากลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๖จตุกกนิบาตหัวข้อถัดไป๗. สัมภูตเถรคาถา