ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๖
  6. /
  7. …
  8. /
  9. เถรคาถา
  10. /
  11. จตุกกนิบาต
  12. /
  13. ๗. สัมภูตเถรคาถา

๗. สัมภูตเถรคาถา

เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๓๒๙ · บรรทัด ๖๒๖๐

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

329. 7. Sambhūtattheragāthāvaṇṇanā

yo dandhakāletiādikā āyasmato sambhūtattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni karonto

@Footnote: 1 Sī. sanditaṃ bandhitaṃ Buddhasuññe loke candabhāgāya nadiyā tīre kinnarayoniyaṃ nibbatto ekadivasaṃ aññataraṃ paccekabuddhaṃ disvā pasannamānaso vanditvā katañjalī ajjunapupphehi pūjaṃ akāsi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbattitvā sambhūtoti laddhanāmo vayappatto bhagavato parinibbānassa pacchā dhammabhaṇḍāgārikassa santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā samaṇadhammaṃ karonto vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 1-:-

"candabhāgānadītīre ahosiṃ kinnaro tadā

addasaṃ virajaṃ buddhaṃ sayambhuṃ aparājitaṃ.

Pasannacitto sumano vedajāto katañjalī

gahetvā ajjunaṃ pupphaṃ sayambhuṃ abhipūjayiṃ.

Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca

jahitvā kinnaraṃ dehaṃ tāvatiṃsamagacchahaṃ.

Chattiṃsakkhattuṃ devindo devarajjamakārayiṃ

dasakkhattuṃ cakkavattī mahārajjamakārayiṃ.

Padesarajjaṃ vipulaṃ gaṇanāto asaṅkhiyaṃ

sukhette vappitaṃ bījaṃ sayambhusmiṃ ahosi me. 2-

Kusalaṃ vijjate mayhaṃ pabbajiṃ anagāriyaṃ

pūjāraho ahaṃ ajja sakyaputtassa sāsane.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Arahattaṃ pana patvā vimuttisukhena viharanto vassasataparinibbute bhagavati vesālikesu vajjiputtakesu dasa vatthūni paggayha ṭhitesu kākaṇḍakaputtena yasattherena ussāhitehi sattasatehi khīṇāsavehi taṃ diṭṭhiṃ bhinditvā saddhammaṃ paggaṇhantehi dhammavinayasaṅgahe

@Footnote: 1 khu.apa. 33/106/156 ajjunapupphiyattherāpadāna (syā) 2 cha.Ma. sayambhumhi aho mama Kate tesaṃ vajjiputtakānaṃ uddhammaubbinayadīpane dhammasaṃvegena thero:-

[291]

"yo dandhakāle tarati taraṇīye ca dandhaye

ayonisosaṃvidhānena 1- bālo dukkhaṃ nigacchati.

[292]

Tassatthā parihāyanti kāḷapakkheva candimā

āyasakyañca 2- pappoti mittehi ca virujṇati.

[293]

Yo dandhakāle dandheti taraṇīye ca tāraye

yonisosaṃvidhānena sukhaṃ pappoti paṇḍito.

[294]

Tassatthā paripūrenti sukkapakkheva candimā

yaso kittiñca pappoti mittehi na virujjhatī"ti imā gāthā bhaṇanto aññaṃ byākāsi.

Tattha yo dandhakāle taratīti kismiñci kattabbavatthusmiṃ "kappati nu kho, na nu kho kappatī"ti vinayakukkucce uppanne yāva viyattaṃ vinayadharaṃ pucchitvā taṃ kukkuccaṃ na vinodeti, tāva dandhakāle tassa kiccassa dandhāyitabbasamaye tarati madditvā vītikkamaṃ karoti. Taraṇīye ca dandhayeti gahaṭṭhassa tāva saraṇagamanasīla- samādānādike, pabbajitassa vattapaṭivattakaraṇādike samathavipassanānuyoge ca taritabbe sampatte sīghaṃ taṃ kiccaṃ ananuyuñjitvā "āgamanamāse pakkhe vā karissāmī"ti dandhāyeyya, taṃ kiccaṃ akarontova kālaṃ vītināmeyya. Ayonisosaṃvidhānenāti evaṃ dandhāyitabbe taranto taritabbe ca dandhāyanto anupāyasaṃvidhānena upāyasaṃvidhānā- bhāvena bālo mandabuddhiko puggalo sampati āyatiṃ ca dukkhaṃ anatthaṃ pāpuṇāti.

Tassatthā parihāyantīti tassa tathārūpassa puggalassa diṭṭhadhammikādibhedā atthā kāḷapakkhe candimā viya parihāyanti divase divase parikkhayaṃ pariyādānaṃ gacchanti. "asuko puggalo assaddho appasanno kusīto hīnaviriyo"tiādinā āyasakyaṃ viññūhi

@Footnote: 1 cha.Ma. ayonisaṃvidhānena 2 Sī. āyasasyañca Garahitabbataṃ pappoti pāpuṇāti. Mittehi ca virujjhatīti "evaṃ paṭipajja, mā evaṃ paṭipajjā"ti ovādadāyakehi kalyāṇamittehi "avacanīyā mayan"ti ovādassa anādāneneva 1- viruddho nāma hoti.

Sesagāthādvayassa vuttavipariyāyena attho veditabbo. Keci panettha "tarati dandhaye"ti padānaṃ attabhāvena bhāvanācittassa 2- paggahaniggahe uddharanti, taṃ pacchima- gāthāsu yujjati. Purimā hi dve gāthā pabbajitakālato paṭṭhāya caritabbaṃ samaṇadhammaṃ akatvā kukkuccapakatatāya dasa vatthūni dīpetvā saṃghena nikkaḍḍhite vajjiputtake sandhāya therena vuttā, pacchimā pana attasadise sammā paṭipanne sakatthaṃ nipphādetvā ṭhiteti.

Sambhūtattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๓ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๖. เสนกเถรคาถากลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๖จตุกกนิบาตหัวข้อถัดไป๘. ราหุลเถรคาถา