ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๖
  6. /
  7. …
  8. /
  9. เถรคาถา
  10. /
  11. ปัญจกนิบาต
  12. /
  13. ๗. คยากัสสปเถรคาถา

๗. คยากัสสปเถรคาถา

เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๓๔๑ · บรรทัด ๖๔๐๗

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

341. 7. Gayākassapattheragāthāvaṇṇanā

pāto majjhantikantiādikā āyasmato gayākassapattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upaci- nanto ito ekattiṃse kappe sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patto nissaraṇajjhāsayatāya gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā araññāyatane assamaṃ kāretvā vanamūlaphalāhāro vasati. Tena ca samayena bhagavā eko adutiyo tassa assamasamīpena gacchati. So bhagavantaṃ disvā pasannamānaso upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ ṭhito velaṃ oloketvā manoharāni kolaphalāni satthu upanesi. So tena puññakammena devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto nissaraṇajjhāsayatāya gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā dvīhi tāpasasatehi saddhiṃ gayāyaṃ viharati. Gayāyaṃ vasanato hissa kassapa- gottatāya ca gayākassapoti samaññā ahosi. So bhagavatā saddhiṃ parisāya ehibhikkhū- pasampadaṃ datvā 1- ādittapariyāyadesanāya 2- ovadiyamāno arahatte patiṭṭhāsi. Tena vuttaṃ apadāne 3-:-

@Footnote: 1 Sī.,i. labhitvā 2 vinaYu.mahā.4/54/44-5 uruvelapāṭihāriyakathā,

@saṃ.saḷā. 18/31/23-25 ādittasutt(syā)

@3 khu.apa. 33/32/57 koladāyakattherāpadāna (syā)

"ajinena nivatthohaṃ vākacīradharo tadā

bhāriyā 1- pūrayitvāna kolaṃhāsiṃ mamassamaṃ.

Tamhi kāle sikhī buddho eko adutiyo ahu

mamassamaṃ upagacchi jānanto 2- sabbakālikaṃ.

Sakaṃ cittaṃ pasādetvā vanditvāna ca subbataṃ

ubho hatthehi paggayha kolaṃ buddhassadāsahaṃ.

Ekatiṃse ito kappe yaṃ phalamadadiṃ tadā

duggatiṃ nābhijānāmi koladānassidaṃ phalaṃ.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Arahatte pana patiṭṭhito attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā pāpapavāhanakittana- mukhena aññaṃ byākaronto:-

[345]

"pāto majjhantikaṃ 3- sāyaṃ tikkhattuṃ divasassahaṃ

otariṃ udakaṃ sohaṃ gayāya gayaphagguyā.

[346]

Yaṃ mayā pakataṃ pāpaṃ pubbe aññāsu jātisu

taṃ dānīdha pavāhemi evaṃdiṭṭhi pure ahuṃ.

[347]

Sutvā subhāsitaṃ vācaṃ dhammatthasahitaṃ padaṃ

tathaṃ yāthāvakaṃ atthaṃ yoniso paccavekkhisaṃ.

[348]

Ninhātasabbapāpomhi nimmalo payato suci

suddho suddhassa 4- dāyādo putto buddhassa oraso.

[349]

Ogayhaṭṭhaṅgikaṃ sotaṃ sabbaṃ pāpaṃ pavāhayiṃ

tisso vijjā ajjhagamiṃ kataṃ buddhassa sāsanan"ti imā pañca gāthā abhāsi.

@Footnote: 1 cha.Ma. khāriyā 2 pāli. jotento 3 cha.Ma. majjhanhikaṃ 4 pāli. buddhassa

Tattha paṭhamagāthāya tāva ayaṃ saṅkhepattho:- pāto suriyuggamanavelāyaṃ majjhantikaṃ majjhanhavelāyaṃ sāyaṃ sāyanhavelāyanti divasassa tikkhattuṃ tayo vāre ahaṃ udakaṃ otariṃ ogāhiṃ, otaranto ca sohaṃ na yattha katthaci yadā vā tadā vā otariṃ, atha kho gayāya mahājanassa "pāpapavāhanan"ti abhisammate gayātitthe, gayaphagguyā gayāphaggunāmake phaggunīmāsassa uttaraphaggunīnakkhatte anusaṃvaccharaṃ udakorohanamanuyutto ahosinti.

Idāni tadā yenādhippāyena udakorohanamanuyuttaṃ, taṃ dassetuṃ "yaṃ mayā"ti gāthamāha. Tassattho:- "yaṃ mayā pubbe ito aññāsu jātīsu pāpakammaṃ upacitaṃ, taṃ idāni idha gayātitthe imissā ca gayāphagguyā iminā udakorohanena pavāhemi apanemi vikkhālemī"ti pure satthu sāsanupagamanato pubbe evaṃdiṭṭhi evarūpaviparīta- dassano ahuṃ ahosiṃ.

Dhammatthasahitaṃ padanti vibhattialopena niddeso, dhammena ca atthena ca sahita- koṭṭhāsaṃ, ādito majjhato pariyosānato ca dhammūpasaṃhitaṃ atthūpasaṃhitaṃ suṭṭhu ekantena niyyānikaṃ katvā bhāsitaṃ vācaṃ 1- sammāsambuddhavacanaṃ sutvā tena pakāsitaṃ paramattha- bhāvena tacchabhāvato tathaṃ yathārahaṃ pavattinivattiupāyabhāve byabhicārābhāvato 2- yāthāvakaṃ dukkhādiatthaṃ yoniso upāyena pariññeyyādibhāvena paccavekkhisaṃ "dukkhaṃ pariññeyyaṃ, samudayo pahātabbo, nirodho sacchikātabbo, maggo bhāvetabbo"ti patiavekkhiṃ, ñāṇacakkhunā passiṃ paṭivijjhinti attho.

Ninhātasabbapāpomhīti evaṃ paṭividdhasaccattāeva ariyamaggajalena vikkhālita- sabbāpāpo amhi. Tatoeva rāgamalādīnaṃ abhāvena nimmalattā nimmalo. Tatoeva parisuddhakāyasamācāratāya parisuddhavacīsamācāratāya parisuddhamanosamācāratāya payato

@Footnote: 1 Sī.,i. bhāsitattā subhāsitaṃ vācaṃ 2 Ma. pavattitaupāyabhāve vibhāvitato Suci suddho. 1- Savāsanasabbakilesamalavisuddhiyā suddhassa buddhassa bhagavato lokuttara- dhammadāyassa ādiyanato dāyādo. Tasseva desanāñāṇasamuṭṭhānaurovāyāmajanitābhi- jātitāya oraso putto amhīti yojanā.

Punapi attano paramatthato nhātakabhāvameva vibhāvetuṃ "ogayhā"ti osānagāthamāha. Tattha ogayhāti ogāhetvā anupavisitvā. Aṭṭhaṅgikaṃ sotanti sammādiṭṭhiādīhi aṭṭhaṅgasamodhānabhūtaṃ maggasotaṃ. Sabbaṃ pāpaṃ pavāhayinti anavasesaṃ pāpamalaṃ pakkhālesiṃ, ariyamaggajalapavāhanena paramatthanhātako ahosiṃ. Tatoeva tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsananti vuttatthameva.

Gayākassapattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๓ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๖. นทีกัสสปเถรคาถากลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๖ปัญจกนิบาตหัวข้อถัดไป๘. วักกลิเถรคาถา