ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๖
  6. /
  7. …
  8. /
  9. เถรคาถา
  10. /
  11. ฉักกนิบาต
  12. /
  13. ๘. มิคชาลเถรคาถา

๘. มิคชาลเถรคาถา

เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๓๕๔ · บรรทัด ๖๖๐๐

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

354. 8. Migajālattheragāthāvaṇṇanā

sudesitotiādikā āyasmato migajālattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave puññāni upacinanto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ visākhāya mahāupāsikāya putto hutvā nibbatti, migajālotissa nāmaṃ ahosi. So vihāraṃ gantvā abhiṇhaso dhammassavanena paṭiladdha- saddho pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ patvā aññaṃ byākaronto:-

[417]

"sudesito cakkhumatā buddhenādiccabandhunā

sabbasaṃyojanātīto sabbavaṭṭavināsano.

[418]

Niyyāniko uttaraṇo taṇhāmūlavisosano

visamūlaṃ āghātanaṃ chetvā 1- pāpeti nibbutiṃ.

[419]

Aññāṇamūlabhedāya kammayantavighāṭano

viññāṇānaṃ pariggahe ñāṇavajiranipātano.

[420]

Vedanānaṃ viññāpano upādānappamocano

bhavaṃ aṅgārakāsuṃva ñāṇena anupassano.

@Footnote: 1 pāli. bhetvā

[421]

Mahāraso sugambhīro jarāmaccunivāraṇo

ariyo aṭṭhaṅgiko maggo dukkhūpasamano sivo.

[422]

Kammaṃ kammanti ñatvāna vipākañca vipākato

paṭiccuppannadhammānaṃ yathāvālokadassano

mahākhemaṅgamo santo pariyosānabhaddako"ti imā gāthā abhāsi.

Tattha sudesitoti suṭṭhu desito, veneyyajjhāsayānurūpaṃ diṭṭhadhammikasamparāyika- paramatthānaṃ yāthāvato vibhāvanavasena desitoti attho. Athavā sudesitoti sammā desito, pavattinivattīnaṃ tadubhayahetūnañca aviparītato pakāsanavasena bhāsito svākhyātoti 1- attho. Cakkhumatāti maṃsacakkhu dibbacakkhu paññācakkhu buddhacakkhu samantacakkhūti imehi pañcahi cakkhūhi cakkhumatā. Buddhenāti sabbaññubuddhena. Ādiccabandhunāti ādiccagottena. Duvidho hi loke khattiyavaṃso ādiccavaṃso somavaṃsoti. Tattha ādiccavaṃso okkākarājavaṃsoti jānitabbaṃ, tato sañjātatāya sākiyā ādiccagottāti bhagavā "ādiccabandhū"ti vuccati. Athavā ādiccassa bandhūtipi bhagavā ādiccabandhu, svāyamattho heṭṭhā vuttoyeva. Kāmarāgasaṃyojanādīnaṃ sabbesaṃ saṃyojanānaṃ samatikkamanabhāvato sabbasaṃyojanātīto tatoeva kilesakammavipākavaṭṭānaṃ vināsanato viddhaṃsanato sabbavaṭṭavināsano saṃsāracārakato niyyānato niyyāniko saṃsāra- mahoghato samuttaraṇaṭṭhena uttaraṇo kāmataṇhādīnaṃ sabbataṇhānaṃ mūlaṃ avijjaṃ ayoniso manasikārañca visoseti sukkhāpetīti taṇhāmūlavisosano tiṇṇampi vedānaṃ 2- sampaṭivedhassa 3- viddhaṃsanato visassa dukkhassa kāraṇattā visamūlaṃ sattānaṃ byasanup- pattiṭṭhānatāya āghātanaṃ kammaṃ kilesaṃ vā 4- chetvā samucchinditvā nibbutiṃ nibbānaṃ pāpeti.

@Footnote: 1 svākkhāto? 2 Ma. vedanānaṃ 3 i.,Ma. asampaṭivedhassa

@4 Sī.,i. kammakammakilesaṃ

Aññāṇassa mūlaṃ ayoniso manasikāro āsavā ca, "āsavasamudayā avijjā- samudayo"ti 1- hi vuttaṃ, tassa bhedāya vajirūpamañāṇena bhindanatthāya. Athavā "avijjā- paccayā saṅkhārā"tiādivacanato 2- aññāṇaṃ mūlaṃ etassāti aññāṇamūlaṃ, bhavacakkaṃ, tassa maggañāṇavajirena padālanatthaṃ desitoti sambandho. Kammayantavighāṭanoti kamma- ghaṭitassa attabhāvayantassa viddhaṃsano. Viññāṇānaṃ pariggaheti kāmabhavādīsu yathā saka- kammunā viññāṇaggahaṇe 3- upaṭṭhiteti vacanaseso. Tattha tattha hi bhave paṭisandhiyā gahitāya taṃtaṃbhavanissitaviññāṇānipi 4- gahitāneva honti. Ñāṇavajiranipātanoti ñāṇa- vajirassa nipāto, ñāṇavajiraṃ nipātetvā tesaṃ padāletā. Lokuttaradhammo hi uppajjamāno sattamabhavādīsu uppajjanārahāni viññāṇāni bhindattameva 5- uppajjatīti.

Vedanānaṃ viññāpanoti sukhādīnaṃ tissannaṃ vedanānaṃ yathākkamaṃ dukkhasallānicca- vasena yāthāvato pavedako. Upādānappamocanoti kāmupādānādīhi catūhipi upādānehi cittasantānassa vimocako. Bhavaṃ aṅgārakāsuṃva, ñāṇena anupassanoti kāmabhavādi- navavidhampi bhavaṃ ekādasahi aggīhi ādittabhāvato sādhikaporisaṃ aṅgārakāsuṃ viya magga- ñāṇena anupaccakkhato dassetā.

Santapaṇītabhāvato 6- atittikaraṭṭhena mahāraso pariññādivasena vā mahākiccatāya sāmaññaphalavasena mahāsampattitāya ca mahāraso anupacitasambhārehi duravagāhatāya alabbhaneyyapatiṭṭhatāya ca suṭṭhu gambhīro jarāmaccunivāraṇo āyatiṃ bhavābhinipphatti yā nivattanena jarāya maccuno ca paṭisedhako. Idāni yathāvuttaguṇavisesayuttaṃ dhammaṃ sarūpato dassento "ariyo aṭṭhaṅgiko"ti vatvā punapi tassa katipaye guṇe vibhāvetuṃ "dukkhūpasamano sivo"ti ādimāha. Tassattho:- parisuddhaṭṭhena ariyo sammādiṭṭhiādi- aṭṭhadhammasamodhānatāya aṭṭhaṅgiko nibbānagavesanaṭṭhena maggo sakalavaṭṭadukkhavūpa- samanaṭṭhena dukkhavūpasamano khemaṭṭhena sivo.

@Footnote: 1 Ma.mū. 12/103/74 sammādiṭṭhisutta 2 abhi.vibhaṅga. 35/225/161

@paṭiccasamuppādavibhaṅga saṃ.ni. 16/1/1 paṭiccasamuppādasutta

@3 Sī.,i. ādānaviññāṇagahaṇe 4 Sī.,i. taṃtaṃbhavaniyataviññāṇaṭṭhiti

@5 i. bhindantameva, 6 Sī. santapaṇītabhāvā, i. santapaṇītabhāvo

Yathā ito bāhirakasamaye asammāsambuddhapaveditattā kammavipāko vipallāso siyāti 1- evaṃ avipallāsetvā paṭiccuppannadhammānaṃ paṭiccasamuppannesu dhammesu kammaṃ kammanti vipākañca vipākato ñatvāna pubbabhāgañāṇena jānanahetu sassatucchedaggāhānaṃ vidhamanena yāthāvato ālokadassano takkarassa lokuttarañāṇālokassa dassano. Kenaci kañci kadācipi anupaddutattā mahākhemaṃ nibbānaṃ gacchati satte gameti cāti mahākhemaṅgamo. Sabbakilesadarathapariḷāhavūpasamanato santo akuppāya cetovimuttiyā anupādisesāya ca nibbānadhātuyā pāpanena pariyosānabhaddako sudesito cakkhumatāti yojanā.

Evaṃ thero nānānayehi ariyadhammaṃ pasaṃsanto tassa dhammassa attanā adhigatabhāvaṃ aññāpadesena pakāsesi.

Migajālattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๓ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๗. กาติยานเถรคาถากลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๖ฉักกนิบาตหัวข้อถัดไป๙. เชนตปุโรหิตปุตตเถรคาถา