ข้ามไปยังเนื้อหา
ธรรมคลัง
หน้าแรกหนังสือบทสวดพระไตรปิฎกชาดกหมวดธรรม
ENเข้าสู่ระบบสมัครสมาชิก
ธรรมคลัง

แหล่งรวมหนังสือ พระสูตร บทสวด และพระไตรปิฎก เพื่อการเรียนรู้ ฝึกฝน และการใช้ชีวิตอย่างมีสติในทุกวัน

เมนูหลัก

  • หน้าแรก
  • หนังสือ
  • บทสวด
  • พระไตรปิฎก
  • ชาดก
  • หมวดธรรม
  • ค้นหา

เกี่ยวกับเรา

  • เกี่ยวกับโครงการ
  • แหล่งที่มาของเนื้อหา
  • ร่วมสนับสนุน

บริการช่วยเหลือ

  • ที่เก็บไว้
  • สำรวจคลังธรรมะ
  • ฟังธรรม
  • API สำหรับนักพัฒนา
“
“สพฺพทานํ ธมฺมทานํ ชินาติ”การให้ธรรมเป็นทานย่อมชำนะการให้ทั้งปวง
ธรรมบท ๓๕๔

© ๒๕๖๙ ธรรมคลัง สงวนลิขสิทธิ์

  1. หน้าแรก
  2. /
  3. พระไตรปิฎก
  4. /
  5. เล่มที่ ๒๖
  6. /
  7. …
  8. /
  9. เถรคาถา
  10. /
  11. อัฏฐกนิบาต
  12. /
  13. ๒. สิริมิตตเถรคาถา

๒. สิริมิตตเถรคาถา

เล่มที่ ๒๖ · ข้อ ๓๖๗ · บรรทัด ๖๘๒๙

คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org

ฉบับหลวงฉบับมหาจุฬาฯบาลีอักษรไทยPALI ROMANอรรถกถาอรรถกถาบาลีอักษรไทยAtthakatha PaliRoman
พรีวิว / พิมพ์ PDFโหมดอ่านต่อเนื่อง

อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน

367. 2. Sirimittattheragāthāvaṇṇanā

akkodhanotiādikā āyasmato sirimittattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinitvā imasmiṃ buddhuppāde rājagahe mahaddhanakuṭumbikassa putto hutvā nibbatti, sirimittoti laddhanāmo. Tassa kira mātā siriguttassa bhaginī. Tassa vatthu dhammapadavaṇṇanāyaṃ āgatameva. So siriguttassa bhāgineyyo sirimitto vayappatto satthu dhanapāladamane laddhappasādo pabbajitvā vipassanāya kammaṃ karonto na cirasseva arahattaṃ patto ekadivasaṃ pāṭimokkhaṃ uddisituṃ āsanaṃ abhiruhitvā cittabījaniṃ gahetvā nisinno bhikkhūnaṃ dhammaṃ kathesi. Kathento ca uḷāratare guṇe vibhajitvā dassento:-

[502]

"akkodhanonupanāhī amāyo rittapesuṇo

sa ve tādisako bhikkhu evaṃ pecca na socati.

[503]

Akkodhanonupanāhī amāyo rittapesuṇo

guttadvāro sadā bhikkhu evaṃ pecca na socati.

[504]

Akkodhanonupanāhī amāyo rittapesuṇo

kalyāṇasīlo yo 1- bhikkhu evaṃ pecca na socati.

[505]

Akkodhanonupanāhī amāyo rittapesuṇo

kalyāṇamitto yo 1- bhikkhu evaṃ pecca na socati.

[506]

Akkodhanonupanāhī amāyo rittapesuṇo

kalyāṇapañño yo 1- bhikkhu evaṃ pecca na socati.

[507]

Yassa saddhā tathāgate acalā supatiṭṭhitā

sīlañca yassa kalyāṇaṃ ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ.

@Footnote: 1 cha.Ma. so

[508]

Saṃghe pasādo yassatthi ujubhūtañca dassanaṃ

adaliddoti taṃ āhu amoghantassa jīvitaṃ.

[509]

Tasmā saddhañca sīlañca pasādaṃ dhammadassanaṃ

anuyuñjetha medhāvī saraṃ buddhāna sāsanan"ti imā gāthā abhāsi.

Tattha akkodhanoti akujjhanasīlo. Upaṭṭhite hi kodhuppattinimitte adhivāsanakhantiyaṃ ṭhatvā kopassa anuppādako. Anupanāhīti na upanāhako, parehi kataṃ aparādhaṃ paṭicca "akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me"tiādinā 1- kodhassa anupanayhanasīlo. Santadosapaṭicchādanalakkhaṇāya māyāya abhāvato amāyo. Pisuṇa- vācāvirahitato rittapesuṇo. Sa ve tādisako bhikkhūti so tathārūpo tathājātiko yathāvuttaguṇasamannāgato bhikkhu. Evaṃ yathāvuttapaṭipattiyā pecca paraloke na socati sokanimittassa abhāvato. Cakkhudvārādayo kāyadvārādayo ca guttā pihitā saṃvutā etassāti guttadvāro. Kalyāṇasīloti sundarasīlo suvisuddhasīlo. Kalyāṇa- mittoti:-

"piyo garubhāvanīyo vattā ca vacanakkhamo

gambhīrañca kathaṃ kattā no caṭṭhāne niyojaye"ti 2- evaṃ vibhāvitalakkhaṇo kalyāṇamitto etassāti kalyāṇamitto. Kalyāṇapaññoti sundarapañño. Yadipi paññā nāma asundarā natthi. Niyyānikāya pana paññāya vasena evaṃ vuttaṃ.

Evamettha kodhādīnaṃ vikkhambhanavasena samucchedavasena ca akkodhanādimukhena puggalādhiṭṭhānāya gāthāya sammāpaṭipattiṃ dassetvā idāni

@Footnote: 1 khu.dhamMa. 25/3-4/15 tissattheravatthu, vinaYu.mahā. 5/464/246 kosambikakkhandhaka,

@Ma.upari. 14/237/203 upakkilesasutta 2 aṅ.sattaka. 23/34/33 dutiyasakhasutta (syā) Nipphattitalokuttarasaddhādike uddharitvā 1- puggalādhiṭṭhānāyaeva gāthāya sammā- paṭipattiṃ dassento "yassa saddhā"tiādimāha. Tassattho:- yassa puggalassa tathāgate sammāsambuddhe "itipi so bhagavā"tiādinayappavattā maggenāgatasaddhā tatoeva acalā avikampā suṭṭhu patiṭṭhitā. "atthī"ti padaṃ ānetvā sambandhitabbaṃ. Ariyakantanti ariyānaṃ kantaṃ piyāyitaṃ bhavantarepi avijahanato. Pasaṃsitanti buddhādīhi pasaṭṭhaṃ, vaṇṇitaṃ thomitaṃ atthīti yojanā. Taṃ panetaṃ sīlaṃ gahaṭṭhasīlaṃ pabbajitasīlanti duvidhaṃ. Tattha gahaṭṭhasīlaṃ nāma pañcasikkhāpadasīlaṃ, yaṃ gahaṭṭhena rakkhituṃ sakkā. Pabbajitasīlaṃ nāma dasasikkhāpadasīlaṃ upādāya sabbaṃ catupārisuddhisīlaṃ, tayidaṃ sabbampi akhaṇḍādibhāvena aparāmaṭṭhatāya "kalyāṇan"ti veditabbaṃ.

Saṃghe pasādo yassatthīti "supaṭipanno bhagavato sāvakasaṃgho"tiādinā ariyasaṃghe pasādo saddhā yassa puggalassa atthi acalo suppatiṭṭhitoti ānetvā yojetabbaṃ. Ujubhūtañca dassananti diṭṭhivaṅkābhāvato kilesavaṅkābhāvato ca ujubhūtaṃ akuṭilaṃ ajimha kammassakatādassanañceva sapaccayanāmarūpadassanañcāti duvidhampi dassanaṃ yassa atthi acalaṃ suppatiṭṭhitanti yojanā. Adaliddoti taṃ āhu saddhādhanaṃ sīladhanaṃ sutadhanaṃ cāgadhanaṃ paññādhananti imesaṃ suvisuddhānaṃ dhanānaṃ atthitāya "adaliddo"ti taṃ tādisaṃ puggalaṃ buddhādayo ariyā āhu. Amoghaṃ tassa jīvitaṃ tassa tathārūpassa jīvitaṃ diṭṭhadhammikādiatthādhigamena amoghaṃ avañjhaṃ, saphalamevāti āhūti attho.

Tasmāti yasmā yathāvuttasaddhādiguṇasamannāgato puggalo "adaliddo amogha- jīvito"ti vuccati, tasmā ahampi tathārūpo bhaveyyanti. Saddhañca .pe. Sāsananti "sabbapāpassa akaraṇan"tiādinā 2- vuttaṃ buddhānaṃ sāsanaṃ anussaranto kulaputto vuttappabhedaṃ saddhañceva sīlañca dhammadassanahetukaṃ dhamme sunicchayā vimokkhabhūtaṃ pasādañca anuyuñjeyya vaḍḍheyyāti.

@Footnote: 1 Sī.,i. nibbinditaṃ lokiyasaddhādito uddharitvā lokuttarasaddhādike

@patiṭṭhapetvā 2 khu.dhamMa. 25/183/49 ānandattherapañhavatthu,

@dī.mahā. 10/90/43 mahāpadānasutta

Evaṃ thero bhikkhūnaṃ dhammadesanāmukhena attani vijjamāne guṇe pakāsento aññaṃ byākāsi.

Sirimittattheragāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๓ จาก 84000.org

รายงานข้อผิดพลาด
หัวข้อก่อนหน้า๑. มหากัจจายนเถรคาถากลับไปยังสารบัญเล่มที่ ๒๖อัฏฐกนิบาตหัวข้อถัดไป๓. มหาปันถกเถรคาถา