๒. มุตตาเถรีคาถา

403. 2. Muttātherīgāthāvaṇṇanā

"mutte muccassu yogehi cando rāhuggahā iva

vippamuttena cittena anaṇā bhuñja piṇḍakan"ti ayaṃ muttānāmāya sikkhamānāya gāthā.

Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patvā ekadivasaṃ satthāraṃ vīthiyaṃ gacchantaṃ disvā pasannamānasā pañcapatiṭṭhitena vanditvā pitivegena satthu pādamūle avakujjā nipajji. Sā tena puññakammena devaloke nibbattitvā aparāparaṃ sugatīsuyeva saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇamahāsālakule nibbatti, muttātissā nāmaṃ ahosi. Sā upanissayasampannatāya vīsativassakāle mahāpajāpatigotamiyā santike pabbajitvā sikkhamānāva hutvā kammaṭṭhānaṃ kathāpetvā vipassanāya kammaṃ karoti. Sā ekadivasaṃ bhattakiccaṃ katvā piṇḍapātapaṭikkantā therīnaṃ bhikkhunīnaṃ vattaṃ dassetvā divāṭṭhānaṃ gantvā raho nisinnā vipassanā- kammaṭṭhāne 1- manasikāraṃ ārabhi. Satthā surabhigandhakuṭiyā nisinnova obhāsaṃ vissajjetvā tassā purato nisinno viya attānaṃ dassetvā

"mutte muccassu yogehi cando rāhuggahā iva

vippamuttena cittena anaṇā bhuñja piṇḍakan"ti imaṃ gāthamāha.

Tattha mutteti tassā ālapanaṃ. Muccassu yogehīti maggapaṭipāṭiyā 2- kāma- yogādīhi catūhi yogehi mucca, tehi vimuttacittā hohi. Yathā kiṃ? cando rāhuggahā ivāti rāhusaṅkhāto 3- gahato cando viya upakkilesato vimuccassu. Vippamuttena

@Footnote: 1 cha.Ma. vipassanāya 2 ka. maggapaṭipattiyā 3 Sī.,i. rāhusaṅkhātato Cittenāti ariyamaggena samucchedavimuttiyā suṭṭhu vimuttena cittena, itthambhūta- lakkhaṇe cetaṃ karaṇavacanaṃ. Anaṇā bhuñja piṇḍakanti kilesaiṇaṃ pahāya anaṇā hutvā raṭṭhapiṇḍaṃ bhuñjeyyāsi. Yo hi kilese appahāya satthārā anuññātapaccaye paribhuñjati, so sāṇo paribhuñjati nāma. Yathāha āyasmā bākulo "sattāhameva kho ahaṃ āvuso sāṇo raṭṭhapiṇḍaṃ bhuñjin"ti 1- tasmā sāsane pabbajitena kāmacchandādiiṇaṃ pahānāya anaṇena hutvā saddhādeyyaṃ paribhuñjitabbaṃ. Piṇḍakanti desanāsīsameva, cattāropi paccayeti attho. Abhiṇhaṃ ovadatīti ariyamaggappattiyā upakkilese visodhento bahuso ovādaṃ deti.

Sā tasmiṃ ovāde ṭhatvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 2-:-

"koṇḍaññassa 3- bhagavato lokajeṭṭhassa tādino

rathiyaṃ paṭipannassa tārayantassa pāṇino.

Gharato nikkhamitvāna avakujjā nipajjahaṃ

anukampako lokajeṭṭho 4- sirasi akkamī tadā. 5-

Akkamitvāna sirasi agamā lokanāyako

tena cittappasādena tusitaṃ agamāsahaṃ.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ bhavā sabbe samūhatā

nāgīva bandhanaṃ chetvā viharāmi anāsavā.

Svāgataṃ vata me āsi buddhaseṭṭhassa santike

tisso vijjā anuppattā kataṃ buddhassa sāsanaṃ.

@Footnote: 1 Ma.u. 14/211/176 2 khu.apa. 33/31/286 3 cha.Ma. vipassissa 4 cha.Ma. lokanātho

@5 cha.Ma. mama

Paṭisambhidā catasso vimokkhāpi ca aṭṭhime

chaḷabhiññā sacchikatā kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Arahattaṃ patvā pana sā tameva gāthaṃ udānesi. Paripuṇṇasikkhā upasampajjitvā aparabhāge parinibbānakālepi tameva gāthaṃ paccabhāsīti. 1-

Muttātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.