๒. ปภัสสรวิมาน

40. 2. Pabhassaravimānavaṇṇanā

pabhassaravaravaṇṇanibheti pabhassaravimānaṃ. Tassa kā uppatti? bhagavā rājagahe viharati. Tena ca samayena rājagahe aññataro upāsako mahāmoggallānatthere abhippasanno hoti. Tassekā dhītā saddhā pasannā, sāpi there garucittīkārabahulā hoti. Athekadivasaṃ āyasmā mahāmoggallāno rājagahe piṇḍāya caranto taṃ kulaṃ upasaṅkami. Sā theraṃ disvā somanassajāti āsanaṃ paññāpetvā there tattha nisinne sumanamālāya pūjetvā madhuraṃ guḷaphāṇitaṃ therassa patte ākiri, thero anumoditukāmo nisīdi. Sā gharāvāsassa bahukiccatāya anokāsataṃ pavedetvā

@Footnote: 1 Sī.,i. muttapupphehi 2 Sī. upanesiṃ "aññasmiṃ divase dhammaṃ sossāmī"ti theraṃ vanditvā uyyojesi. Tadaheva ca sā kālaṃ katvā tāvatiṃsesu nibbatti. Taṃ āyasmā mahāmoggallāno upasaṅkamitvā imāhi gāthāhi pucchi:-

"pabhassaravaravaṇṇanibhe

surattavatthavasane 1-

mahiddhike candanaruciragatte

kā tvaṃ subhe devate vandase mamaṃ.

Pallaṅko ca te mahaggho

nānāratanacittito ruciro

yattha tvaṃ nisinnā virocasi

devarājāriva nandane vane.

Kiṃ tvaṃ pure sucaritamācarī bhadde

kissa kammassa vipākaṃ anubhosi

devalokasmiṃ devate pucchitācikkha

kissa kammassidaṃ phalan"ti.

#[697] Tattha pabhassaravaravaṇṇanibheti nibhāti dibbatīti 2- nibhā, vaṇṇo eva 3- nibhā vaṇṇanibhā, ativiya obhāsanato pabhassarā chavidosābhāvena varā uttamā vaṇṇanibhā etissāti pabhassaravaravaṇṇanibhā. Āmantanavasena "pabhassaravaravaṇṇa- nibhe"ti vuttaṃ. Surattavatthavasaneti 4- suṭṭhu rattavatthanivatthe. Candanaruciragatteti

@Footnote: 1 Sī.,i. surattavatthanivāsane 2 cha.Ma. dippatīti

@3 cha.Ma. vaṇṇova 4 Sī.,i surattavatthanivāsaneti Candanānulittaṃ viya ruciragatte, gosītacandanena 1- bahalatarānulittaṃ viya surattamanuññasarīrāvayaveti attho, candanānulepena vā ruciragatte.

Evaṃ therena puṭṭhā devatā imāhi gāthāhi byākāsi:-

"piṇḍāya te carantassa mālaṃ phāṇitañca adadaṃ bhante

tassa kammassidaṃ vipākaṃ anubhomi devalokasmiṃ

Hoti ca me anutāpo aparaddhaṃ dukkhitañca me 2- bhante

sāhaṃ dhammaṃ nāssosiṃ sudesitaṃ dhammarājena.

Taṃ taṃ vadāmi bhaddante yassa me anukampiyo koci

dhammesu taṃ samādapetha 3- sudesitaṃ dhammarājena.

Yesaṃ atthi saddhā buddhe dhamme ca saṃgharatane ca

te 4- maṃ ativirocanti āyunā yasasā siriyā.

Patāpena vaṇṇena uttaritarā

aññe mahiddhikatarā mayā devā"ti.

#[700] Tattha mālanti sumanapupphaṃ. Phāṇitanti ucchurasaṃ gahetvā kataphāṇitaṃ.

#[701] Anutāpoti vippaṭisāro. Tassa kāraṇamāha "aparaddhaṃ dukkhitañca me bhante"ti. Idāni taṃ sarūpato dasseti "sāhaṃ dhammaṃ nāssosin"ti, sā ahaṃ tadā tava desetukāmassa dhammaṃ na suṇiṃ. Kīdisaṃ? sudesitaṃ dhammarājenāti,

@Footnote: 1 Sī. gosīsakacandanena 2 Sī. dukkatañca

@3 Sī. samādapettha 4 Sī. taṃ te Sammāsambuddhena ādikalyāṇāditāya ekantaniyyānikatāya ca svākkhātanti attho.

#[702] Tanti tasmā dhammarājena sudesitattā asavanassa ca mādisānaṃ anutāpahetubhāvato. Tanti tuvaṃ, tuyhanti attho. Yassāti yo assa. Anukampiyoti anukampitabbo. Kocīti yo koci. Dhammesūti sīlādidhammesu. "dhamme hī"ti vā pāṭho, sāsanadhammeti attho. Hīti nipātamattaṃ, vacanavipallāso vā. Tanti anukampitabbapuggalaṃ. Sudesitanti suṭṭhu desitaṃ.

#[703-4] Te maṃ ativirocantīti te ratanattaye abhippasannā 1- devaputtā maṃ atikkamitvā virocanti. Patāpenāti tejasā ānubhāvena. Aññeti ye aññe. Mayāti nissakke karaṇavacanaṃ. Vaṇṇena uttaritarā mahiddhikatarā ca devā, te ratanattaye 2- abhippasannāyevāti dasseti. 2- Sesaṃ vuttanayameva.

Pabhassaravimānavaṇṇanā niṭṭhitā.