๕. อัญญตราดิสสาเถรีคาถา

406-411. 5-10. Tissāditherīgāthāvaṇṇanā

tisse yuñjassu dhammehītiādikā tissāya theriyā gāthā.

Tassā vatthu tissāsikkhamānāya vatthusadisaṃ. Ayaṃ pana therī hutvā arahattaṃ pāpuṇi. Yathā ca ayaṃ, evaṃ ito paraṃ dhīrā, vīrā, mittā, bhadrā, upasamāti pañcannaṃ therīnaṃ vatthu ekasadisameva. Sabbāpi imā kapilavatthuvāsiniyo bodhisattassa orodhabhūtā mahāpajāpatigotamiyā saddhiṃ nikkhantā obhāsagāthāya ca arahattaṃ patvā ṭhapetvā sattamiṃ. Sā pana obhāsagāthāya vinā pageva 2- satthu santike laddhaṃ ovādaṃ nissāya vipassanaṃ ussukkāpetvā arahattaṃ pāpuṇitvā udānavasena "dhīrā dhīrehī"ti 3- gāthaṃ abhāsi. Itarāpi arahattaṃ patvā 4-:-

"tisse yuñjassu dhammehi khaṇo taṃ mā upaccagā

khaṇātītā hi socanti nirayamhi samappitā.

@Footnote: 1 cha.Ma. diṭṭhasukhavihārena 2 Sī.,Ma. saṃvegaṃ

@3 cha. vīrā vīrehīti 4 Ma. arahattaṃ patvā imāya gāthāya abhāsi

Dhīre nirodhaṃ phusehi saññāvūpasamaṃ sukhaṃ

ārādhayāhi nibbānaṃ yogakkhemaṃ anuttaraṃ.

Vīrā vīrehi dhammehi bhikkhunī bhāvitindriyā

dhāreti antimaṃ dehaṃ jetvā māraṃ savāhanaṃ.

Saddhāya pabbajitvāna mitte mittaratā bhava

bhāvehi kusale dhamme yogakkhemassa pattiyā.

Saddhāya pabbajitvāna bhadre bhadraratā bhava

bhāvehi kusale dhamme yogakkhemaṃ anuttaraṃ.

Upasame tare oghaṃ maccudheyyaṃ suduttaraṃ

dhārehi antimaṃ dehaṃ jetvā māraṃ savāhanan"ti imā gāthāyo abhāsiṃsu.

Tattha yuñjassu dhammehīti samathavipassanādhammehi ariyehi bodhipakkhiyadhammehi ca yuñja yogaṃ karohi. Khaṇo taṃ mā upaccagāti yo evaṃ yogabhāvanaṃ na karoti, taṃ puggalaṃ patirūpadese uppattikkhaṇo, channaṃ āyatanānaṃ avekallakkhaṇo, buddhuppādakkhaṇo, saddhāpaṭiladdhakkhaṇoti 1- sabbopi ayaṃ khaṇo atikkamati nāma. So khaṇo taṃ mā atikkami. Khaṇātītāti ye hi khaṇaṃ atītā, ye ca puggale so khaṇo atīto, te nirayamhi samappitā hutvā socanti, tattha nibbattitvā mahādukkhaṃ paccānubhavantīti attho.

Nirodhaṃ phusehīti kilesanirodhaṃ phussa paṭilabha. Saññāvūpasamaṃ sukhaṃ, ārādhayāhi nibbānanti kāmasaññādīnaṃ pāpasaññānaṃ upasamanimittaṃ accantasukhaṃ nibbānaṃ ārādhehi.

@Footnote: 1 cha.Ma. iti-saddo na dissati

Vīrā vīrehi dhammehīti vīriyapadhānatāya vīrehi tejussadehi ariyamaggadhammehi bhāvitindriyā vaḍḍhitasaddhādiindriyā vīrā bhikkhunī vatthukāmehi savāhanaṃ kilesamāraṃ jinitvā āyatiṃ punabbhavābhāvato antimaṃ dehaṃ dhāretīti therī aññaṃ viya katvā attānaṃ dasseti.

Mitteti taṃ ālapati. Mittaratāti kalyāṇamittesu abhiratā. Tattha sakkāra- sammānakaraṇatā hohi. Bhāvehi kusale dhammeti ariyamaggadhamme vaḍḍhehi. Yogakkhemassāti arahattassa nibbānassa ca pattiyā adhigamāya.

Bhadreti taṃ ālapati. Bhadraratāti bhadresu sīlādidhammesu ratā abhiratā hohi. Yogakkhemaṃ anuttaranti catūhi yogehi khemaṃ anupaddavaṃ 1- anuttaraṃ nibbānaṃ, tassa pattiyā kusalabodhipakkhiyadhamme bhāvehīti attho.

Upasameti taṃ ālapati. Tare oghaṃ maccudheyyaṃ suduttaranti maccu ettha dhīyatīti maccudheyyaṃ, anupacitakusalasambhārehi suṭṭhu duttaranti suduttaraṃ, saṃsāramahoghaṃ tare ariyamagganāvāya tareyyāsi. 2- Dhārehi antimaṃ dehanti tassa taruṇeneva antimadehadharā hohīti attho.

Tissāditherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.