๔. อัฑฒกาสีเถรีคาถา

423. 4. Aḍḍhakāsītherīgāthāvaṇṇanā

yāva kāsijanapadotiādikā aḍḍhakāsiyā theriyā gāthā.

Ayaṃ kira kassapassa dasabalassa kāle kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patvā bhikkhunīnaṃ santikaṃ gantvā dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddhā pabbajitvā bhikkhunisīle ṭhitaṃ aññataraṃ paṭisambhidappattaṃ khīṇāsavaṃ theriṃ gaṇikavādena akkositvā tato cutā niraye pacitvā imasmiṃ buddhuppāde kāsikaraṭṭhe uḷāravibhave seṭṭhikule nibbattitvā vuḍḍhippattā pubbe katassa vacīduccaritassa nissandena ṭhānato paribhaṭṭhā gaṇikā ahosi. Sāpi 1- nāmena aḍḍhakāsī nāma, tassā pabbajjā ca dūtena upasampadā ca khandhake āgatāyeva. Vuttañhetaṃ 2-:-

tena kho pana samayena aḍḍhakāsī gaṇikā bhikkhunīsu pabbajitā

hoti, sā ca sāvatthiṃ gantukāmā hoti "bhagavato santike upasampajjissāmī"ti.

Assosuṃ kho dhuttā "aḍḍhakāsī kira gaṇikā sāvatthiṃ gantukāmā"ti.

Te magge pariyuṭṭhiṃsu. Assosi kho aḍḍhakāsī gaṇikā "dhuttā kira

magge pariyuṭṭhitā"ti. Sā 1- bhagavato santike dūtaṃ pāhesi "ahaṃ hi

upasampajjitukāmā, kathaṃ nu kho mayā paṭipajjitabban"ti. Athakho bhagavā etasmiṃ

nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammikathaṃ katvā bhikkhū āmantesi "anujānāmi

bhikkhave dūtenapi upasampādetun"ti.

Evaṃ laddhūpasampadā pana vipassanāya kammaṃ karontī nacirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 3-:-

"imamhi bhaddake kappe brahmabandhu mahāyaso

kassapo nāma gottena uppajji vadataṃ varo.

@Footnote: 1 cha.Ma. ayaṃ pāṭho na dissati 2 vi.cūḷa. 7/430/263 3 khu.apa. 33/168/426

Tadāhaṃ pabbajitvāna tassa buddhassa sāsane

saṃvutā pātimokkhamhi indriyesu ca pañcasu.

Mattaññunī ca asane yuttā jāgariyepi ca

vasantī yuttayogāhaṃ bhikkhuniṃ vigatāsavaṃ.

Akkosiṃ duṭṭhacittāhaṃ gaṇiketi bhaṇiṃ 1- tadā

teneva pāpakammena 2- nirayamhi apaccisaṃ.

Tena kammāvasesena ajāyiṃ gaṇikākule

bahusova parādhīnā pacchimāya ca jātiyā. 3-

Kāsiseṭṭhikule jātā brahmacariyaphalenahaṃ 4-

accharā viya devesu ahosiṃ rūpasampadā.

Disvāna dassanīyaṃ maṃ giribbajapuruttame

gaṇikatte nivesesuṃ akkosanaphalena me. 5-

Sāhaṃ sutvāna saddhammaṃ buddhaseṭṭhena bhāsitaṃ 6-

pubbavāsanasampannā pabbajiṃ anagāriyaṃ.

Tadupasampadatthāya gacchantī jinasantikaṃ

magge dhutte ṭhite sutvā 7- labhiṃ dūtopasampadaṃ.

Sabbakammaṃ parikkhīṇaṃ puññapāpaṃ tatheva ca

sabbasaṃsāramuttiṇṇā gaṇikattañca khepitaṃ.

Iddhīsu ca vasī homi dibbāya sotadhātuyā

cetopariyañāṇassa vasī homi mahāmune.

@Footnote: 1 sakiṃ (syā) 2 cha.Ma. tena pāpena kammena 3 cha.Ma. jātiyaṃ 4 cha.Ma. brahmacārībalenahaṃ

@5 cha.Ma. akkosanabalena me 6 cha.Ma. desitaṃ 7 ka. disvā

Pubbenivāsaṃ jānāmi dibbacakkhu visodhitaṃ

sabbāsavaparikkhīṇā natthi dāni punabbhavo.

Atthadhammaniruttīsu paṭibhāne tatheva ca

ñāṇaṃ mama mahāvīra uppannaṃ tava santike.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Arahattaṃ pana patvā udānavasena:-

"yāva kāsijanapado suṅko me tattako ahu

taṃ katvā negamo agghaṃ aḍḍhenagghaṃ ṭhapesi maṃ.

Atha nibbindahaṃ rūpe nibbindañca virajjahaṃ

mā puna jātisaṃsāraṃ sandhāveyyaṃ punappunaṃ

tisso vijjā sacchikatā kataṃ buddhassa sāsanan"ti imā gāthā abhāsi.

Tattha yāva kāsijanapado, suṅko me tattako ahūti kāsijanapadesu bhavo 1- suṅko kāsijanapado, so yāva yattako, tattako mayhaṃ suṅko ahu ahosi. Kittako pana soti? sahassamatto. Kāsiraṭṭhe kira tadā suṅkavasena ekadivasaṃ rañño uppajjanako āyo ahosi sahassamatto, imāyapi purisānaṃ hatthato ekadivasaṃ laddhadhanaṃ tattakaṃ. Tena vuttaṃ "yāva kāsijanapado, suṅko me tattako ahū"ti. Sā pana kāsisuṅkaparimāṇatāya kāsīti samaññaṃ labhi. 2- Tattha yebhuyyena manussā sahassaṃ dātuṃ asakkontā tato upaḍḍhaṃ datvā divasabhāgameva ramitvā gacchanti, tesaṃ vasenāyaṃ aḍḍhakāsīti paññāyittha. Tena vuttaṃ "taṃ katvā negamo agghaṃ, aḍḍhenagghaṃ

@Footnote: 1 Ma. gato 2 ka. labhati Ṭhapesi man"ti. Taṃ pañcasatadhanaṃ agghaṃ katvā negamo nigamavāsijano itthiratanabhāvena anagghampi samānaṃ aḍḍhena agghaṃ nimittaṃ aḍḍhakāsīti samaññāvasena maṃ ṭhapesi, tathā maṃ voharīti 1- attho.

Atha nibbindahaṃ rūpeti evaṃ rūpūpajīvinī hutvā ṭhitā, atha pacchā sāsanaṃ nissāya rūpe ahaṃ nibbindiṃ "itipi rūpaṃ aniccaṃ, itipidaṃ 2- rūpaṃ dukkhaṃ, asubhan"ti passantī tattha ukkaṇṭhiṃ. Nibbindañca virajjahanti nibbindantī cāhaṃ tato paraṃ virāgaṃ āpajjiṃ. Nibbindaggahaṇena cettha taruṇavipassanaṃ dasseti, virāgaggahaṇena balavavipassanaṃ. "nibbindanto virajjati virāgā vimuccatī"ti vuttaṃ hoti. 3- Mā puna jātisaṃsāraṃ, sandhāveyyaṃ punappunanti iminā nibbindanavirajjanākāre nidasseti, tisso vijjātiādinā tesaṃ matthakappattiṃ, 4- taṃ vuttanayameva.

Aḍḍhakāsītherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.