๙. อภยเถรีคาถา

428. 9. Abhayātherīgāthāvaṇṇanā

abhaye bhiduro kāyotiādikā 1- abhayamātutheriyā sahāyikāya 1- abhayātheriyā gāthā.

Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinantī sikhissa bhagavato kāle khattiyamahāsālakule nibbattitvā viññutaṃ patvā aruṇarañño 2- aggamahesī ahosi. Rājā tassā ekadivasaṃ gandhasampannāni satta uppalāni adāsi. Sā tāni gahetvā "kiṃ me 3- imehi pilandhantehi. 4- Yannūnāhaṃ imehi bhagavantaṃ 5- pūjessāmī"ti cintetvā nisīdi. Bhagavā ca bhikkhācāravelāyaṃ rāja- nivesanaṃ pāvisi. Sā bhagavantaṃ disvā pasannamānasā paccuggantvā tehi pupphehi pūjetvā pañcapatiṭṭhitena vandi, sā tena puññakammena devamanussesu saṃsarantī imasmiṃ buddhuppāde ujjeniyaṃ kulagehe nibbattitvā viññutaṃ patvā abhayamātuyā sahāyikā hutvā tāya pabbajitāya tassā sinehena sayampi pabbajitvā tāya

@Footnote: 1-1 cha.Ma. ime pāṭhā na dissanti 2 Sī. aruṇavato rañño 3 i. gahetvānime

@4 Sī. pinaddhehi, Ma. pilandhehi 5 Sī. taṃ bhagavantaṃ Saddhiṃ rājagahe vasamānā ekadivasaṃ asubhadassanatthaṃ sītavanaṃ agamāsi. Satthā gandhakuṭiyaṃ nisinnova tassā anubhūtapubbaṃ ārammaṇaṃ purato katvā tassā uddhumātakādibhāvaṃ pakāsesi. Taṃ disvā saṃvegamānasā aṭṭhāsi. Satthā obhāsaṃ pharitvā purato nisinnaṃ viya attānaṃ dassetvā:-

"abhaye bhiduro kāyo yattha sattā puthujjanā

nikkhipissāmimaṃ dehaṃ sampajānā patissatā. 1-

Bahūhi dukkhadhammehi appamādaratāya me

taṇhakkhayo anuppatto kataṃ buddhassa sāsanan"ti imā gāthā abhāsi. Sā gāthāpariyosāne arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ apadāne 2-:-

"nagare aruṇavatiyā aruṇo nāma khattiyo

tassa rañño ahaṃ bhariyā nagulaṃ pādayāmahaṃ. 3-

Sattamālā 4- gahetvāna uppalā devagandhikā

nisajja pāsādavare evaṃ cintesi tāvade.

Kiṃ me imāhi mālāhi sirasāropitāhi me

varaṃ me buddhaseṭṭhassa ñāṇamhi abhiropitaṃ.

Sambuddhaṃ paṭimānentī dvārāsanne nisīdahaṃ

yadā ehiti sambuddho pūjayissaṃ mahāmuniṃ.

Kakudho vilasantova migarājāva kesarī

bhikkhusaṃghena sahito āgacchi vīthiyā jino.

@Footnote: 1 cha.Ma.,i. satīmatī 2 khu.apa. 33/72/291 3 cha.Ma. vāritaṃ vārayāmahaṃ

@4 cha.Ma. sattamālaṃ

Buddhassa raṃsiṃ disvāna haṭṭhā saṃvigagamānasā

dvāraṃ apāpuṇitvāna 1- buddhaseṭṭhamapūjayiṃ.

Satta uppalapupphāni parikiṇṇāni 2- ambare

chadiṃ karontī 3- buddhassa matthake dhārayanti te.

Udaggacittā sumanā vedajātā katañjalī

tattha cittaṃ pasādetvā tāvatiṃsaṃ agacchahaṃ.

Mahānelassa chādanaṃ dhārenti mama muddhani

dibbagandhaṃ pavāyāmi 4- sattuppalānidaṃ phalaṃ.

Kadāci nīyamānāya ñātisaṅghena me tadā

yāvatā parisā mayhaṃ mahānelaṃ dharīyati.

Sattatidevarājūnaṃ mahesittamakārayiṃ

sabbattha issarā hutvā saṃsarāmi bhavābhave.

Tesaṭṭhicakkavattīnaṃ mahesittaṃ akārayiṃ

sabbe maṃ anuvattanti ādeyyavacanā ahaṃ. 5-

Uppalasseva me vaṇṇo gandho ceva pavāyati

duggatiṃ nābhijānāmi 6- buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

Iddhippādesu kusalā bojjhaṅgabhāvanāratā

abhiññāpāramippattā buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

Satipaṭṭhānakusalā samādhijjhānagocarā

sammappadhānamanuyuttā buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

@Footnote: 1 cha.Ma. avāpuritvāna 2 suvitthiṇṇāni (syā) 3 chādiṃ karontā (syā)

@4 pavāyati (syā) 5 cha.Ma. ahuṃ 6 cha.Ma. dubbaṇṇiyaṃ na jānāmi

Vīriyaṃ me dhuradhorayhaṃ yogakkhemādhivāhanaṃ

sabbāsavaparikkhīṇā natthi dāni punabbhavo.

Ekatiṃse ito kappe yaṃ pupphamabhipūjayiṃ

duggatiṃ nābhijānāmi buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.

Kilesā jhāpitā mayhaṃ .pe. Kataṃ buddhassa sāsanan"ti.

Arahattaṃ pana patvā udānentī tā eva gāthā parivattitvā abhāsi.

Tattha abhayeti attānameva ālapati. Bhiduroti bhijjanasabhāvo, aniccoti attho. Yattha sattā puthujjanāti yasmiṃ khaṇena 1- bhijjanasīle asuciduggandhajegucchapaṭikūla- sabhāve kāye ime andhaputhujjanā sattā laggā laggitā. Nikkhipissāmimaṃ dehanti ahaṃ pana imaṃ dehaṃ pūtikāyaṃ puna anādānena nirapekkhā khipissāmi chaḍḍessāmi. Tattha kāraṇamāha "sampajānā patissatā"ti.

Bahūhi dukkhadhammehīti jātijarādīhi anekehi dukkhadhammehi phuṭṭhāyāti adhippāyo. Appamādaratāyāti tāya eva dukkhotiṇṇatāya paṭiladdhasaṃvegattā satiavippavāsasaṅkhāte appamāde ratāya. Sesaṃ vuttanayameva. Ettha ce 2- satthārā desitaniyāmena:-

"nikkhipāhi imaṃ dehaṃ appamādaratāya te

taṇhakkhayaṃ pāpuṇāhi karohi buddhasāsanan"ti pāṭho, 3- theriyā vuttaniyāmeneva pana saṅgītiṃ āropitā. 4- Appamādaratāya teti appamādaratāya tayā bhavitabbanti attho.

Abhayātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

@Footnote: 1 Ma. khaṇe 2 cha.Ma. ca 3 Ma. adhippāyo 4 cha.Ma. āropitattā