๑๒. จันทาเถรีคาถา

450. 12. Candātherīgāthāvaṇṇanā

duggatāhaṃ pure āsintiādikā candāya theriyā gāthā.

Ayampi purimabuddhesu katādhikārā tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ upacinantī anukkamena sambhatavimokkhasambhārā paripakkañāṇā imasmiṃ buddhuppāde aññatarasmiṃ brāhmaṇagāme apaññātassa brāhmaṇassa gehe paṭisandhiṃ gaṇhi. Tassā nibbattito paṭṭhāya taṃ kulaṃ bhogehi parikkhayaṃ gataṃ. Sā anukkamena viññutaṃ pattā 2- dukkhena jīvati. Atha tasmiṃ gehe ahivātarogo uppajji. Tenassā sabbepi ñātakā maraṇabyasanaṃ pāpuṇiṃsu. Sā ñātikkhaye jāte aññattha jīvituṃ asakkontī kapālahatthā kule kule vicaritvā laddhaladdhena bhikkhāhārena yāpentī ekadivasaṃ paṭācārāya theriyā bhattavissaggaṭṭhānaṃ agamāsi. Bhikkhuniyo taṃ dukkhitaṃ dukkhābhibhūtaṃ disvā 3- sañjātakaruṇā 4- piyasamudācārena saṅgahetvā tattha vijjamānena upacāra- manoharena āhārena santappesuṃ. Sā tāsaṃ ācārasīle pasīditvā theriyā santikaṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisīdi. Tassā therī dhammaṃ kathesi. Sā taṃ dhammaṃ sutvā sāsane abhippasannā saṃsāre ca sañjātasaṃvegā pabbaji. Pabbajitvā

@Footnote: 1 Sī.,i. vihariyāma 2 cha.Ma. patvā

@3 cha.Ma. khuddābhibhūtaṃ disvāna 4 cha.Ma. sañjātakāruññā Ca theriyā ovāde ṭhatvā vipassanaṃ paṭṭhapetvā bhāvanaṃ anuyuñjantī katādhikāratāya ñāṇassa ca paripākaṃ gatattā nacirasseva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ patvā attano paṭipattiṃ paccavekkhitvā:-

"duggatāhaṃ pure āsiṃ vidhavā ca aputtikā

vinā mittehi ñātīhi bhattacoḷassa nādhigaṃ.

Pattaṃ daṇḍañca gaṇhitvā bhikkhamānā kulā kulaṃ

sītuṇhena ca ḍayhantī satta vassāni cārihaṃ.

Bhikkhuniṃ puna disvāna annapānassa lābhiniṃ

upasaṅkamma avocaṃ pabbajjaṃ anagāriyaṃ.

Sā ca maṃ anukampāya pabbājesi paṭācārā

tato maṃ ovaditvāna paramatthe niyojayi.

Tassāhaṃ vacanaṃ sutvā akāsiṃ anusāsaniṃ

amogho ayyāyovādo tevijjāmhi anāsavā"ti udānavasena imā gāthā abhāsi.

Tattha duggatāti daliddā. Pureti pabbajitato pubbe. Pabbajitakālato paṭṭhāya hi idha puggalo bhogehi aḍḍho vā daliddo vāti na vattabbo. Guṇehi pana ayaṃ therī aḍḍhāyeva. Tenāha "duggatāhaṃ pure āsin"ti. Vidhavāti dhavo vuccati sāmiko, tadabhāvā vidhavā, matapatikāti attho. Aputtikāti puttarahitā. Vinā mittehi ñātīhīti 1- mittehi bandhavehi parihīnā rahitā. Bhattacoḷassa nādhiganti bhattassa coḷassa ca pāripūriṃ nādhigacchiṃ, kevalaṃ pana bhikkhāpiṇḍassa pilotikākhaṇḍassa 2-

@Footnote: 1 cha.Ma. ayaṃ pāṭho na dissati 2 Sī. pilotikākaṇḍassa Ca vasena ghāsacchādanamattameva alatthanti adhippāyo. Tenāha "pattaṃ daṇḍañca gaṇhitvā"tiādiṃ.

Tattha pattanti mattikābhājanaṃ. Daṇḍanti goṇasunakhādīnaṃ pariharaṇadaṇḍakaṃ. 1- Kulā kulanti kulato kulaṃ. Sītuṇhena ca ḍayhantīti vasanagehābhāvato sītena ca uṇhena ca pīḷiyamānā.

Bhikkhuninti paṭācārātheriṃ sandhāya vadati. Punāti pacchā, sattasaṃvaccharato aparabhāge.

Paramattheti parame uttame atthe, nibbānagāminiyā paṭipadāya nibbāne ca. Niyojayīti kammaṭṭhānaṃ ācikkhantī niyojesi. Sesaṃ vuttanayameva.

Candātherīgāthāvaṇṇanā niṭṭhitā.

Pañcakanipātavaṇṇanā niṭṭhitā.

@Footnote: 1 Sī. gosunakhādīnaṃ parihārakadaṇḍakaṃ