กีสาโคตมีเถรีคาถา

๑๐. เอกาทสกนิบาต

๑. กีสาโคตมีเถรีคาถา

ภาษิตของพระกีสาโคตมีเถรี

(พระกีสาโคตมีเถรีได้กล่าวภาษิตเหล่านี้ว่า)

พระมุนีกล่าวสรรเสริญความเป็นผู้มีกัลยาณมิตร

ไว้เฉพาะชาวโลกว่า ผู้คบกัลยาณมิตร

ถึงแม้จะเป็นพาล ก็จะพึงเป็นบัณฑิตได้บ้าง

สัตบุรุษเป็นคนที่ควรคบ

ผู้คบสัตบุรุษ ปัญญาย่อมเจริญได้แน่นอน

ผู้คบสัตบุรุษ พึงพ้นจากทุกข์ทั้งมวลได้

และพึงรู้แจ้งอริยสัจ ๔ คือ

ทุกข์ ๑ เหตุให้เกิดทุกข์ ๑ ความดับทุกข์ ๑

อริยมรรคมีองค์แปด ๑

(ยักษิณีกล่าวว่า)

พระผู้มีพระภาคเป็นสารถีผู้ทรงฝึกคนที่ควรฝึก

ตรัสว่า ความเป็นหญิงเป็นทุกข์

เพราะแม้ความเป็นหญิงมีสามีร่วมกันก็เป็นทุกข์

หญิงบางพวกคลอดครั้งเดียว

อดกลั้นความทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะการคลอดบุตรไม่ไหว

จึงเชือดคอตนเองเสียก็มี

บางพวกมีร่างกายอ่อนแอ

ทนความลำบากไม่ได้ กินยาพิษเสียก็มี

เด็กอยู่ในครรภ์ และมารดาผู้มีครรภ์

ย่อมประสบความย่อยยับทั้งสองคนก็มี

(พระปฏาจาราเถรีกล่าวว่า)

เราเวลามีครรภ์แก่ใกล้คลอด

เดินทางไปยังไม่ทันถึงเรือนตน

ก็คลอดบุตรที่ระหว่างทาง พบสามีตาย

บุตรทั้งสองก็ตาย สามีก็ตายเสียที่ระหว่างทาง

มารดาบิดา และพี่ชายของเราผู้กำพร้า

ถูกเผาอยู่บนเชิงตะกอนเดียวกัน

(พระกีสาโคตมีเถรีกล่าวว่า)

เจ้า เมื่อสิ้นตระกูลแล้ว ตกเป็นคนกำพร้า

เสวยทุกข์หาประมาณมิได้

ก็แลน้ำตาของเจ้าไหลตลอดมาหลายพันชาติ

เราเห็นเจ้าและเนื้อบุตรของเจ้า

ถูกสุนัขเป็นต้นกัดกินที่ท่ามกลางป่าช้า

เราพร้อมกับสามีมีตระกูลฉิบหายแล้ว

ถูกชนทั้งปวงติเตียนแล้วได้บรรลุอมตธรรม

อริยมรรคมีองค์ ๘ เป็นข้อปฏิบัติให้ถึงอมตธรรม

เราได้เจริญแล้ว

แม้นิพพานเราก็ทำให้แจ้งแล้ว

เราได้พบกระจกคือธรรมแล้ว

ตัดลูกศรเสียได้ ปลงภาระได้แล้ว

กระทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว

กีสาโคตมีเถรีผู้มีจิตหลุดพ้นดีแล้ว

ได้กล่าวเนื้อความนี้ไว้

เอกาทสกนิบาต จบ