๓. จาปาเถรีคาถา

๓. จาปาเถรีคาถา

ภาษิตของพระจาปาเถรี

(พระจาปาเถรีได้รวบรวมคาถาที่อุปกาชีวกและตนกล่าวด้วยการเปล่งอุทาน ได้กล่าวภาษิตเหล่านี้ว่า)

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

เมื่อก่อน ตัวเรา(เป็นปริพาชก)ถือไม้เท้า

เดี๋ยวนี้ เรานั้นกลายเป็นพรานล่าเนื้อไปเสียแล้ว

ไม่อาจข้ามจากตัณหาและเปือกตมอันร้ายกาจ ๑-

ไปสู่ฝั่งโน้นได้เลย

เมื่อก่อน นางจาปาดูหมิ่นเราว่าเป็นคนมัวเมานัก

จึงกล่อมลูกเย้ยหยันเสียดสี

เราจะตัดความเกี่ยวข้องด้วยจาปาไปบวชเสีย

(เรากล่าวว่า)

อย่าโกรธเลย ท่านมหาวีระ อย่าโกรธเลย ท่านมหามุนี

เพราะว่า ผู้ถูกความโกรธครอบงำแล้ว ไม่มีความบริสุทธิ์ดอก

แล้วตบะจะมีแต่ที่ไหนเล่า

@เชิงอรรถ :

@๑ กาม (ความใคร่, ความกำหนัด) ทิฏฐิ (ความเห็นผิด) (ขุ.เถรี.อ. ๒๙๒/๒๘๕)

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

เราจะออกจากบ้านนาลา ใครจะอยู่ในบ้านนาลานี้ได้

เจ้าจะผูกเหล่าสมณะผู้เลี้ยงชีพโดยธรรมด้วยมารยาหญิงอยู่หรือ

(เรากล่าวว่า)

มาสิ ท่านกาฬะ กลับมาเถิด

เชิญบริโภคกามเหมือนแต่ก่อน

ดิฉันและพวกญาติยอมอยู่ในอำนาจของท่าน

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

จาปา เจ้ากล่าวคำอ่อนหวานเช่นใดแก่เรา

พึงเปล่งคำอ่อนหวานให้ยิ่งไปกว่านี้อีก ๔ เท่า

คำอ่อนหวานนั้นจะพึงเป็นคำจับใจบุรุษ

ผู้ยินดีในเธอเท่านั้นดอกนะ

(เรากล่าวว่า)

ท่านกาฬะ ดิฉันซึ่งสะสวย

มีเรือนร่างงามดังต้นคนทามีดอกบานสะพรั่งอยู่บนยอดเขา

ดังเครือทับทิมมีดอกบานแล้ว

ดังต้นแคฝอยมีดอกบานสะพรั่งภายในเกาะ

มีร่างกายลูบไล้ด้วยจุรณแก่นจันทน์

นุ่งห่มผ้าแคว้นกาสีมีค่ามาก

เพราะเหตุไร ท่านจึงละทิ้งไปเสียเล่า

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

เจ้าจะตามเบียดเบียนเราด้วยรูปที่ตกแต่ง

เหมือนอย่างพรานนกประสงค์จะตามเบียดเบียนนก

ไม่ได้ดอกนะ

(เรากล่าวว่า)

ท่านกาฬะ ก็ผลคือลูกของเรานี้ท่านทำให้เกิดมาแล้ว

ท่านจะละทิ้งดิฉันซึ่งมีลูกไปเพื่ออะไรเล่า

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

ท่านผู้มีปัญญาทั้งหลาย มีความเพียรมาก ย่อมละพวกลูก

จากนั้นก็ละพวกญาติ ต่อจากนั้นก็ละทรัพย์

ตัดเครื่องผูกพันได้ขาด แล้วออกบวช

เหมือนพญาช้างทำเครื่องผูกให้ขาดแล้วหนีไป

(เรากล่าวว่า)

บัดนี้ ดิฉันจะเอาท่อนไม้ทุบ

หรือเอากริชแทงลูกคนนี้ของท่านให้ล้มลงเหนือพื้นดิน

เพราะความเศร้าโศกถึงลูก

ท่านจะไปไม่ได้แน่

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

ถึงเจ้าจักยอมมอบลูกให้ฝูงสุนัขจิ้งจอก(กินเป็นอาหาร)

แน่ะหญิงเลว เพราะลูกเป็นต้นเหตุ

เจ้าจักทำเราให้หวนกลับมาอีกไม่ได้ดอก

(เรากล่าวว่า)

ท่านกาฬะผู้เจริญ บัดนี้ ท่านจักไปที่ไหน

จะเป็นหมู่บ้าน นิคม นคร ราชธานีไหน ก็เชิญเถิด

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

เมื่อก่อน เราเป็นเจ้าคณะ

ไม่เป็นสมณะ แต่สำคัญตัวว่าเป็นสมณะ

ได้เที่ยวไปตามหมู่บ้านทุกหมู่บ้าน ทุกนคร ทุกราชธานี

พระผู้มีพระภาคพระองค์นั้นตรัสรู้ ณ ที่ใกล้ฝั่งแม่น้ำเนรัญชรา

ทรงแสดงธรรมโปรดหมู่สัตว์เพื่อให้ละทุกข์ทั้งปวง

เราควรจักไปเฝ้าพระองค์

พระองค์จักเป็นศาสดาของเรา

(เรากล่าวว่า)

บัดนี้ ขอท่านพึงกราบทูลพระโลกนาถผู้ยอดเยี่ยม

ถึงการถวายอภิวาทของดิฉัน

และพึงทำประทักษิณ

แล้วอุทิศส่วนบุญให้ดิฉันด้วย

(อุปกาชีวกกล่าวว่า)

แม่จาปา ข้อที่เจ้าพูดกับเรา เรารับได้

บัดนี้เราจักกราบทูลพระโลกนาถผู้ยอดเยี่ยม

ถึงการถวายอภิวาทของเจ้า

และจักทำประทักษิณ

แล้วอุทิศส่วนบุญให้แก่เจ้าแน่

ต่อแต่นั้น ท่านกาฬะได้เดินทางไปใกล้ฝั่งแม่น้ำเนรัญชรา

ได้พบพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้กำลังทรงแสดงอมตบท

คือ ทุกข์ เหตุให้เกิดทุกข์ ความดับทุกข์

และอริยมรรคมีองค์ ๘ เป็นข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์

ถวายอภิวาทพระยุคลบาทของพระองค์

ทำประทักษิณพระองค์

แล้วอุทิศส่วนบุญให้จาปา

บวชเป็นบรรพชิต บรรลุวิชชา ๓

ได้ทำตามคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าแล้ว