๔. กักกฏรสทายกวิมาน

54. 4. Kakkaṭakarasadāyakavimānavaṇṇanā

uccamidaṃ maṇithūṇaṃ vimānanti kakkaṭakarasadāyakavimānaṃ. Tassa kā uppatti? bhagavā rājagahe viharati veḷuvane. Tena samayena aññataro bhikkhu āraddhavipassako kaṇṇasūlena pīḷito akallasarīratāya vipassanaṃ ussukkāpetuṃ nāsakkhi, vejjehi vuttavidhinā nānābhesajje 1- katepi rogo na vūpasami. So bhagavato etamatthaṃ ārocesi, athassa bhagavā "kakkaṭakarasabhojanaṃ sappāyan"ti ñatvā āha "gaccha tvaṃ bhikkhu magadhakhette piṇḍāya carāhī"ti.

@Footnote: 1 ka. nānābhesajja, cha.Ma. bhesaj je

So bhikkhu "dīghadassinā addhā kiñci diṭṭhaṃ bhavissatī"ti cintetvā "sādhu bhante"ti bhagavato paṭissuṇitvā bhagavantaṃ vanditvā pattacīvaramādāya magadhakhettaṃ gantvā aññatarassa khettapālassa kuṭiyā dvāre piṇḍāya aṭṭhāsi. So ca khettapālo kakkaṭakarasaṃ sampādetvā bhattañca pacitvā "thokaṃ vissamitvā bhuñjissāmī"ti nisinno theraṃ disvā pattaṃ gahetvā kuṭikāyaṃ nisīdāpetvā kakkaṭakarasabhattaṃ adāsi. Therassa taṃ bhattaṃ thokaṃ bhuttassayeva 1- kaṇṇasūlaṃ paṭippassambhi, ghaṭasatena nhāto viya ahosi. So sappāyāhāravasena cittaphāsukaṃ labhitvā vipassanāvasena cittaṃ abhininnāmento apariyositeyeva bhojane anavasesato āsave khepetvā arahatte patiṭṭhāya khettapālaṃ āha "upāsaka tava piṇḍapāta- bhojanena mayhaṃ rogo vūpasanto, kāyacittaṃ kallaṃ jātaṃ, tvampi imassa puññassa phalena vigatakāyacittadukkho bhavissasī"ti vatvā anumodanaṃ katvā pakkāmi.

Khettapālo aparena samayena kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane dvādasayojanike maṇithambhe kanakavimāne sattasatakūṭāgārapaṭimaṇḍite veḷuriyamayagabbhe nibbatti, dvāre cassa yathūpacitakammasaṃsūcako muttāsikkāgato suvaṇṇakakkaṭako olambamāno aṭṭhāsi. Athāyasmā mahāmoggallāno pubbe vuttanayena tattha gato taṃ disvā imāhi gāthāhi pucchi:-

"uccamidaṃ maṇithūṇaṃ vimānaṃ

samantato dvādasa yojanāni

kūṭāgārā sattasatā uḷārā

veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā.

Tatthacchasi pivasi khādasi ca

dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṃ

@Footnote: 1 i. bhuttavatoyeva

Dibbā rasā kāmaguṇettha pañca

nāriyo ca naccanti suvaṇṇachannā.

Kena te'tādiso vaṇṇo kena te idha mijjhati

uppajjanti ca te bhogā ye keci manaso piyā.

Pucchāmi taṃ deva mahānubhāva

manussabhūto kimakāsi puññaṃ

kenāsi evañjalitānubhāvo

vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī"ti sopissa byākāsi, taṃ dassetuṃ:-

"so devaputto attamano moggallānena pucchito

pañhaṃ phuṭṭho viyākāsi yassa kammassidaṃ phalan"ti vuttaṃ.

"satisamuppādakaro dvāre kakkaṭako ṭhito

niṭṭhito jātarūpassa sobhati dasapādako.

Tena me'tādiso vaṇṇo tena me idha mijjhati

uppajjanti ca me bhogā ye keci manaso piyā.

Akkhāmi te bhikkhu mahānubhāva

manussabhūto yamakāsi puññaṃ

tenamhi evañjalitānubhāvo

vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī"ti Vuttaṃ. 1-

#[910] Tattha uccanti accuggataṃ. Maṇithūṇanti padumarāgādimaṇimayathambhaṃ. Samantatoti catūsupi passesu. Rucakatthatāti tassaṃ tassaṃ bhūmiyaṃ suvaṇṇaphalakehi atthatā.

#[911] Pivasi khādasi cāti kālena kālaṃ upayujjamānaṃ gandhapānaṃ sudhā- bhojanañca sandhāya vadati. Pavadantīti pavajjanti. Dibbā rasā kāmaguṇettha pañcāti dibbā rasā anappakā pañca kāmaguṇā ettha etasmiṃ tava vimāne saṃvijjantīti attho. Suvaṇṇachannāti hemābharaṇavibhūsitā.

#[915] Satisamuppādakaroti satuppādakaro, yena puññakammena ayaṃ dibba- sampatti mayā laddhā, tattha satuppādassa kārako, "kakkaṭakarasadānena ayaṃ tayā 2- sampatti laddhā"ti evaṃ satuppādaṃ karontoti attho. Niṭṭhito jātarūpassāti jātarūpena siddho jātarūpamayo. Ekamekasmiṃ passe pañca pañca katvā dasa pādā etassāti dasapādako dvāre kakkaṭako ṭhito sobhati. So eva mama puññakammaṃ tādisānaṃ mahesīnaṃ vibhāveti, na ettha mayā vattabbaṃ atthīti adhippāyo. Tenāha "tena me'tādiso vaṇṇo"tiādi. Sesaṃ vuttanayameva.

Kakkaṭakarasadāyakavimānavaṇṇanā niṭṭhitā.

@Footnote: 1 cha.Ma. ayaṃ pāṭho nadissati 2 i. mahā, Ma. mayā