๕. ทวารปาลกวิมาน

55. 5. Dvārapālakavimānavaṇṇanā

uccamidaṃ maṇithūṇanti dvārapālakavimānaṃ. Tassa kā uppatti? bhagavā rājagahe viharati veḷuvane. Tena samayena rājagahe aññataro upāsako cattāri niccabhattāni saṃghassa deti, tassa pana gehaṃ pariyante ṭhitaṃ corabhayena yebhuyyena pihitadvārameva hoti. Bhikkhū gantvā kadāci dvārassa pihitattā bhattaṃ aladdhāva paṭigacchanti. Upāsako bhariyaṃ āha "kiṃ bhadde ayyānaṃ sakkaccaṃ bhikkhā dīyatī"ti. Sā āha "ekesu divasesu ayyā nāgamiṃsū"ti. Kiṃ kāraṇanti. Dvārassa pihitattā maññeti. Taṃ sutvā upāsako saṃvegappatto hutvā ekaṃ purisaṃ dvārapālaṃ katvā ṭhapesi "tvaṃ ajjato paṭṭhāya dvāraṃ rakkhanto nisīda, yathā ca ayyā āgamissanti, tathā te pavesetvā paviṭṭhānaṃ nesaṃ pattapaṭiggahaṇaāsanapaññāpanādi sabbaṃ yuttapayuttaṃ jānāhī"ti. So "sādhū"ti sampaṭicchitvā 1- tathā karonto bhikkhūnaṃ santike dhammaṃ sutvā uppannasaddho kammaphalaṃ saddahitvā saraṇesu ca sīlesu ca patiṭṭhahi, sakkaccaṃ bhikkhū upaṭṭhahi.

Aparabhāge niccabhattadāyako upāsako kālaṃ katvā yāmesu nibbatti. Dvārapālo pana 2- sakkaccaṃ bhikkhūnaṃ upaṭṭhahitvā parassa pariccāge veyyāvaccakaraṇena anumodanena ca tāvatiṃsesu uppajji. Tassa dvādasayojanikaṃ kanakavimānantiādi sabbaṃ kakkaṭakavimāne vuttanayeneva veditabbaṃ. Pucchāvissajjana- gāthā evamāgatā:-

"uccamidaṃ maṇithūṇaṃ vimānaṃ

samantato dvādasa yojanāni

kūṭāgārā sattasatā uḷārā

veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā.

@Footnote: 1 cha.Ma. ayaṃ pāṭho dissati 2 ka. dvārapālo ca

Tatthacchasi pivasi khādasi ca

dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṃ.

Dibbā rasā kāmaguṇettha pañca

nāriyo ca naccanti suvaṇṇachannā.

Kena te'tādiso vaṇṇo kena te idha mijjhati

uppajjanti ca te bhogā ye keci manaso piyā.

Pucchāmi taṃ deva mahānubhāva

manussabhūto kimakāsi puññaṃ.

Kenāsi evañjalitānubhāvo

vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī"ti.

So devaputto attamano moggallānena pucchito

pañhaṃ puṭṭho viyākāsi yassa kammassidaṃ phalaṃ.

"dibbaṃ mamaṃ vassasahassamāyu

vācābhigītaṃ manasā pavattitaṃ

ettāvatā ṭhassati puññakammo

dibbehi kāmehi samaṅgibhūto.

Tena me'tādiso vaṇṇo .pe.

Vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī"ti.

#[923] Tattha dibbaṃ mamaṃ vassasahassamāyūti yasmiṃ devanikāye sayaṃ uppanno, tesaṃ tāvatiṃsadevānaṃ āyuppamāṇameva vadati. Tesaṃ hi manussānaṃ gaṇanāya Vassasataṃ eko rattidivo, 1- tāya rattiyā tiṃsarattiko māso, tena māsena dvādasamāsiko saṃvaccharo, tena saṃvaccharena sahassasaṃvaccharāni āyu, taṃ manussānaṃ gaṇanāya tisso vassakoṭiyo saṭṭhi ca vassasatasahassāni honti. Vācābhigītanti vācāya abhigītaṃ, "āgacchantu ayyā, idamāsanaṃ paññattaṃ, idha nisīdathā"tiādinā, "kiṃ ayyānaṃ sarīrassa ārogyaṃ, kiṃ vasanaṭṭhānaṃ phāsukan"tiādinā paṭisanthāravasena ca vācāya kathitamattaṃ. Manasā pavattitanti "ime ayyā pesalā brahmacārino dhammacārino samathacārinotiādinā 2- cittena pavattitaṃ pasādamattaṃ, na pana mama santakaṃ kiñci pariccattaṃ atthīti dasseti. Ettāvatāti ettakena evaṃ kathanamattena pasādanamattenapi. Ṭhassati puññakammoti katapuñño nāma hutvā devaloke ṭhassati ciraṃ pavattissati, tiṭṭhanto ca dibbehi kāmehi samaṅgībhūto tasmiṃ devanikāye devānaṃ valañjananiyāmeneva dibbehi pañcahi kāmaguṇehi samaṅgībhūto samannāgato hutvā indriyāni paricārento viharatīti attho. Sesaṃ vuttanayameva.

Dvārapālakavimānavaṇṇanā niṭṭhitā.