๓. ผลทายกวิมาน

67. 3. Phaladāyakavimānavaṇṇanā

uccamidaṃ maṇithūṇanti phaladāyakavimānaṃ. Tassa kā uppatti? bhagavā rājagahe viharati veḷuvane. Tena samayena rañño bimbisārassa akāle ambaphalāni paribhuñjituṃ icchā uppajji. So ārāmapālaṃ āha "mayhaṃ kho bhaṇe ambaphalesu icchā uppannā, tasmā ambāni me ānetvā dehī"ti. Deva natthi ambesu ambaphalaṃ, apicāhaṃ tathā karomi, sace devo kiñci kālaṃ āgameti, yathā ambā nacirasseva Phalaṃ gaṇhantīti. Sādhu bhaṇe tathā karohīti. Ārāmapālo ārāmaṃ gantvā ambarukkhamūlesu paṃsuṃ apanetvā tādisaṃ paṃsuṃ ākiri, tādisañca udakaṃ āsiñci, 1- yathā nacirasseva ambarukkhā sacchinnapattā 2- ahesuṃ. Atha naṃ paṃsuṃ apanetvā phārusaka- kasaṭamissakaṃ 3- pākatikaṃ paṃsuṃ ākiritvā sādhukaṃ 4- udakaṃ adāsi. Tadā ambarukkhā nacireneva korakitā pallavitā kuḍumalakajātā hutvā pupphiṃsu, 5- atha salāṭukajātā hutvā phalāni gaṇhiṃsu. Tatthekasmiṃ ambarukkhe paṭhamataraṃ cattāri phalāni manosilā- cuṇṇapiñjaravaṇṇāni sampannagandharasāni pariṇatāni ahesuṃ.

So tāni gahetvā "rañño dassāmī"ti gacchanto antarāmagge āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ piṇḍāya caramānaṃ disvā cintesi "imāni ambāni aggaphalabhūtāni imassa ayyassa dassāmi, kāmaṃ maṃ rājā hanatu vā pabbājetu vā, rañño hi dinne diṭṭhadhamme pūjāmattaṃ appamattakaṃ phalaṃ, ayyassa dinne pana diṭṭhadhammikampi samparāyikampi aparimāṇaphalaṃ bhavissatī"ti. Evaṃ pana cintetvā tāni phalāni therassa datvā rājānaṃ upasaṅkamitvā rañño tamatthaṃ ārocesi. Taṃ sutvā rājā rājapurise āṇāpesi "vīmaṃsatha tāva bhaṇe yathāyaṃ āhā"ti. Thero pana tāni phalāni bhagavato upanāmesi. Bhagavā tesu ekaṃ sāriputtattherassa, ekaṃ mahāmoggallānat- therassa, ekaṃ mahākassapattherassa datvā ekaṃ attanā paribhuñji. Purisā taṃ pavattiṃ rañño ārocesuṃ.

Rājā taṃ sutvā "dhīro vatāyaṃ puriso, yo attano jīvitampi pariccajitvā puññapasuto ahosi, attano parissamañca ṭhānagatameva akāsī"ti tuṭṭhacitto tassa ekaṃ gāmavaraṃ vatthālaṅkārādīni ca datvā "yaṃ tayā bhaṇe ambaphaladānena puññaṃ pasutaṃ, tato me pattiṃ dehī"ti āha. So "demi deva, yathāsukhaṃ pattiṃ gaṇhāhī"ti

@Footnote: 1 Sī. adāsi 2 Sī. saṃsīnapattā

@3 Sī. phārusakakasaṭaparimissakaṃ 4 Ma. madhuraṃ 5 i. sapallavitā hutvā pupphiṃsu Avoca. Ārāmapālo aparabhāge kālaṃ katvā tāvatiṃsesu uppajji. Tassa soḷasa- yojanikaṃ kanakavimānaṃ nibbatti sattasatakūṭāgārapaṭimaṇḍitaṃ. Taṃ disvā āyasmā mahāmoggallāno pucchi:-

"uccamidaṃ maṇithūṇaṃ vimānaṃ

samantato soḷasa yojanāni

kūṭāgārā sattasatā uḷārā

veḷuriyathambhā rucakatthatā subhā.

Tatthacchasi pivasi khādasi ca

dibbā ca vīṇā pavadanti vagguṃ

aṭṭhaṭṭhakā sikkhitā sādhurūpā

dibbā ca kaññā tidasacarā uḷārā

naccanti gāyanti pamodayanti.

Deviddhipattosi mahānubhāvo

manussabhūto kimakāsi puññaṃ

kenāsi evañjalitānubhāvo

vaṇṇo ca te sabbadisā pabhāsatī"ti.

So devaputto attamano moggallānena pucchito

pañhaṃ puṭṭho viyākāsi yassa kammassidaṃ phalaṃ.

"phaladāyī phalaṃ vipulaṃ labhati

dada'mujugatesu pasannamānaso

so hi pamodati saggagato tidive

anubhoti ca puññaphalaṃ vipulaṃ.

Tavevāhaṃ 1- mahāmuni adāsiṃ caturo phale.

Tasmā hi phalaṃ alameva dātuṃ

niccaṃ manussena sukhatthikena

dibbāni vā patthayatā sukhāni

manussasobhaggatamicchatā vā.

Tena me'tādiso vaṇṇo tena me idha mijjhati

uppajjanti ca me bhogā ye keci manaso piyā.

Akkhāmi taṃ bhikkhu mahānubhāva

manussabhūto yamakāsi puññaṃ

tenamhi evañjalitānubhāvo

vaṇṇo ca me sabbadisā pabhāsatī"ti sopissa byākāsi.

#[1061] Tattha aṭṭhaṭṭhakāti ekekasmiṃ kūṭāgāre aṭṭhaṭṭhakā catusaṭṭhi- parimāṇā. Sādhurūpāti rūpasampattiyā ca sīlācārasampattiyā ca sikkhāsampattiyā ca sundarasabhāvā. Dibbā ca kaññāti devaccharāyo. Tidasacarāti tidasesu sukhācārā sukhavihāriniyo. Uḷārāti uḷāravibhavā.

#[1064] Phaladāyīti attanā ambaphalassa dinnattā attānaṃ sandhāya vadati. Phalanti puññaphalaṃ. Vipulanti mahantaṃ labhati manussaloke patiṭṭhitoti adhippāyo. Dadanti dadanto dānahetu. Ujugatesūti ujupaṭipannesu. Saggagatoti uppajjanavasena saggaṃ gato, tatthāpi tidive tāvatiṃsabhavane anubhoti ca puññaphalaṃ vipulaṃ yathā'haṃ, evaṃ aññopīti attho.

@Footnote: 1 Sī. tathevāhaṃ

#[1066] Tasmāti yasmā catunnaṃ phalānaṃ dānamattena īdisī sampatti adhigatā, tasmā. Alameva yuttameva. Niccanti sabbakālaṃ dibbānīti devalokapariyāpannāni. Manussasobhaggatanti manussesu subhagabhāvaṃ. Sesaṃ vuttanayameva.

Phaladāyakavimānavaṇṇanā niṭṭhitā.