๖๓. ๑๓. จูฬรถวิมานวณฺณนา

ทฬฺหธมฺมา นิสารสฺสาติ จูฬรถวิมานํ. ตสฺส กา อุปฺปตฺติ? ภควติ ปรินิพฺพุเต ธาตุวิภาคํ กตฺวา ตตฺถ ตตฺถ สตฺถุ ถูเปสุ ปติฏฺฐาปิยมาเนสุ มหากสฺสปตฺเถรปฺ- ปมุเขสุ ธมฺมํ สงฺคายิตุํ อุจฺจินิตฺวา คหิเตสุ สาวเกสุ ยาว วสฺสูปคมนา เวเนยฺยาเปกฺขาย ๑- อตฺตโน อตฺตโน ปริสาย สทฺธึ ตตฺถ ตตฺถ วสนฺเตสุ อายสฺมา มหากจฺจายโน ปจฺจนฺตเทเส อญฺญตรสฺมึ อรญฺญายตเน วิหรติ. เตน สมเยน อสฺสกรฏฺเฐ โปตลินคเร อสฺสกราชา รชฺชํ กาเรติ, ตสฺส เชฏฺฐาย เทวิยา ปุตฺโต สุชาโต นาม กุมาโร โสฬสวสฺสุทฺเทสิโก กนิฏฺฐาย เทวิยา นิพนฺธเนน ปิตรา

ตสฺส ปน มาตริ กาลกตาย ราชา อญฺญํ ราชธีตรํ อคฺคมเหสิฏฺฐาเน ฐเปสิ, สาปิ อปเรน สมเยน ปุตฺตํ วิชายิ. ตสฺสา ราชา ปุตฺตํ ทิสฺวา ปสนฺโน ๑- "ภทฺเท ตยา อิจฺฉิตํ วรํ คณฺหาหี"ติ วรํ อทาสิ. สา คหิตกํ กตฺวา ฐเปตฺวา ยทา สุชาตกุมาโร โสฬสวสฺสุทฺเทสิโก ชาโต, ตทา ราชานํ อาห "เทว ตุเมฺหหิ มม ปุตฺตํ ทิสฺวา ตุฏฺฐิจิตฺเตหิ วโร ทินฺโน, ตํ อิทานิ เทถา"ติ. คณฺห เทวีติ. มยฺหํ ปุตฺตสฺส รชฺชํ เทถาติ. "นสฺส วสลิ มม เชฏฺฐปุตฺเต เทวกุมารสทิเส สุชาตกุมาเร ฐิเต กสฺมา เอวํ วทสี"ติ ปฏิกฺขิปิ. เทวี ปุนปฺปุนํ นิพนฺธนํ กโรนฺตี มนํ อลภิตฺวา เอกทิวสํ อาห "เทว ยทิ สจฺเจ ติฏฺฐสิ, เทหิ เอวา"ติ. ราชา อนุปธาเรตฺวา มยา อิมิสฺสา วโร ทินฺโน, อยญฺจ เอวํ วทตี"ติ วิปฺปฏิสารี หุตฺวา สุชาตกุมารํ ปกฺโกสิตฺวา ตมตฺถํ อาโรเจตฺวา อสฺสูนิ ปวตฺเตสิ. กุมาโร ปิตรํ โสจมานํ ทิสฺวา โทมนสฺสปฺปตฺโต อสฺสูนิ ปวตฺเตตฺวา "อนุชานาหิ เทว, อหํ อญฺญตฺถ คมิสฺสามี"ติ อาห. ตํ สุตฺวา รญฺญา "อญฺญํ เต นครํ มาเปสฺสามิ, ตตฺถ วเสยฺยาสี"ติ วตฺเต กุมาโร น อิจฺฉิ, "มม สหายานํ ราชูนํ สนฺติเก เปเสสฺสามี"ติ จ วุตฺเต ตมฺปิ นานุชานิ, เกวลํ "เทว อรญฺญํ คมิสฺสามี"ติ อาห. ราชา ปุตฺตํ อาลิงฺคิตฺวา สีเส จุมฺพิตฺวา "มมจฺจเยน อิธาคนฺตฺวา รชฺเช ปติฏฺฐหา"ติ วุตฺวา วิสฺสชฺเชสิ.