ทุกฺขกฺขโย อนุปฺปตฺโต นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว"ติ อิมาหิ เสสคาถาหิ อตฺตโน วิหารํ สตฺถุ ปเวเทสิ.

ตตฺถ ฌานโสขุมฺมสมฺปนฺโนติ ฌานสุขุมภาเวน สมนฺนาคโต. ฌานสุขุมํ นาม อรูปชฺฌานํ, ตสฺมา อฏฺฐสมาปตฺติลาภิมฺหีติ วุตฺตํ โหติ. เตน อตฺตโน อุภโตภาค- วิมุตฺติตํ ทสฺเสติ. อปเร ปนาหุ "โสขุมฺมนฺติ อคฺคมคฺคผเลสุ อธิปญฺญาสิกฺขา อธิปฺเปตา, ตโต ฌานคฺคหเณน ๑- อตฺตโน อุภโตภาควิมุตฺติตํ วิภาเวตี"ติ. วิปฺปมุตฺตํ กิเลเสหีติ ปฏิปสฺสทฺธิวิมุตฺติยา สพฺพกิเลเสหิ วิมุตฺตํ, ตโตเอว สุทฺธจิตฺตํ, อนาวิลสงฺกปฺปตาย อนาวิลํ, ตีหิปิ ปเทหิ อรหตฺตผลจิตฺตเมว วทติ. เสสํ เหฏฺฐา วุตฺตนยเมว. อิมเมว จ เถรสฺส อญฺญาพฺยากรณํ อโหสีติ.

นฺหาตกมุนิตฺเถรคาถาวณฺณนา นิฏฺฐิตา.