๒. ขทิรวนิยเถรคาถา

179. 2. Khadiravaniyarevatattheragāthāvaṇṇanā

cāle upacāleti āyasmato khadiravaniyarevatattherassa gāthā. Kā uppatti?

ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle haṃsavatīnagare titthanāvikakule nibbattitvā mahāgaṅgāya payāgatitthe titthanāvākammaṃ karonto ekadivasaṃ sasāvakasaṃghaṃ bhagavantaṃ gaṅgātīraṃ upagataṃ disvā pasannamānaso nāvāsaṅghāṭaṃ yojetvā mahantena pūjā- sakkārena paratīraṃ pāpetvā aññataraṃ bhikkhuṃ satthārā āraññakānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapiyamānaṃ disvā tadatthaṃ patthanaṃ paṭṭhapetvā bhagavato bhikkhusaṃghassa ca mahādānaṃ pavattesi. Bhagavā ca tassa patthanāya avañjhabhāvaṃ byākāsi. So tato paṭṭhāya tattha tattha vivaṭṭūpanissayaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe nālakagāme rūpasāriyā brāhmaṇiyā kucchismiṃ nibbatti. Taṃ vayappattaṃ mātāpitaro gharabandhanena bandhitukāmā jātā. So sāriputtattherassa pabbajitabhāvaṃ sutvā "mayhaṃ jeṭṭhabhātā ayyo upatisso imaṃ vibhavaṃ chaḍḍetvā pabbajito 5-, tena vantaṃ kheḷapiṇḍaṃ kathāhaṃ pacchā gilissāmī"ti jātasaṃvego pāsaṃ anupagacchanakamigo viya ñātake vañcetvā hetusampattiyā codiyamāno bhikkhūnaṃ santikaṃ gantvā dhamma- senāpatino kaniṭṭhabhāvaṃ nivedetvā attano pabbajjāya chandaṃ ārocesi. Bhikkhū taṃ pabbājetvā paripuṇṇavīsativassaṃ upasampādetvā kammaṭṭhāne niyojesuṃ. So kammaṭṭhānaṃ gahetvā khadiravanaṃ pavisitvā "arahattaṃ patvā bhagavantaṃ dhammasenāpatiñca passissāmī"ti ghaṭento vāyamanto ñāṇassa paripākagatattā na cirasseva chaḷabhiñño ahosi. Tena vuttaṃ apadāne:-

"gaṅgā bhāgīrathī nāma himavantā pabhāvitā

เล่มที่ ๒๖ ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ-เถร-เถรีคาถา๒,๔๕๗

ที่มาและฉบับอื่นของ “๒. ขทิรวนิยเถรคาถา”