[146] Atha pāpāni kammāni karaṃ bālo na bujjhati

pacchāssa kaṭukaṃ hoti vipāko hissa pāpako"ti gāthādvayaṃ abhāsi.

Tattha accayantīti atikkamanti, lahuṃ lahuṃ apagacchantīti attho. Ahorattāti rattindivā. Jīvitaṃ uparujjhatīti jīvitindriyaṃ ca khaṇikanirodhavasena nirujjhati. Vuttaṃ hi "khaṇe khaṇe tvaṃ bhikkhu jāyasi ca jiyyasi ca miyyasi ca cavasi ca upapajjasi cā"ti. Āyu khīyati maccānanti maritabbasabhāvattā maccāti laddhanāmānaṃ imesaṃ sattānaṃ āyu "yo ciraṃ jīvati, so vassasataṃ appaṃ vā bhiyyo"ti evaṃ paricchinnakālaparamāyu khīyati khayaṃ ca sambhedaṃ ca gacchati, yathā kiṃ? kunnadīnaṃva odakaṃ yathā nāma kunnadīnaṃ pabbateyyānaṃ khuddakanadīnaṃ udakaṃ ciraṃ na tiṭṭhati, lahutaraṃ khīyati, āgatamattaṃyeva vigacchati, evaṃ sattānaṃ āyu lahutaraṃ khīyati khayaṃ gacchati. Ettha ca udakameva "odakan"ti vuttaṃ, yathā manoyeva mānasanti.

Atha pāpāni kammāni, karaṃ bālo na bujjhatīti evaṃ saṃsāre aniccepi samāne bālo lobhavasena vā kodhavasena vā pāpāni kammāni karoti, karontopi na bujjhati, pāpaṃ karonto ca "pāpaṃ karomī"ti abujjhanako nāma natthi, "imassa kammassa evarūpo dukkho vipāko"ti pana ajānanato "na bujjhatī"ti vuttaṃ. Pacchāssa kaṭukaṃ hotīti yadipi pāpassa kammassa āyūhanakkhaṇe "imassa kammassa evarūpo vipāko"ti na bujjhati, tato pacchā pana nirayādīsu nibbattassa assa bālassa kaṭukaṃ aniṭṭhaṃ dukkhameva hoti. Vipāko hissa pāpako yasmā assa pāpakammassa

เล่มที่ ๒๖ ขุททกนิกาย วิมาน-เปตวัตถุ-เถร-เถรีคาถา๓,๑๙๔

ที่มาและฉบับอื่นของ “๓. เหรัญญิกานิเถรคาถา”