dhi tavatthu jare jamme natthi punabbhavo"ti imā gāthā abhāsi.

Tattha rūpasamussayeti rūpasaṅkhāte samussaye. Ayaṃ hi rūpasaddo "cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇan"tiādīsu rūpāyatane āgato. "yaṅkiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannan"tiādīsu rūpakkhandhe. "piyarūpe sātarūpe rajjatī"ti- ādīsu sabhāve. "bahiddhā rūpāni passatī"tiādīsu kasiṇāyatane. "rūpī rūpāni passatī"tiādīsu rūpajhāne. "aṭṭhiñca paṭicca nahāruñca paṭicca maṃsañca paṭicca cammañca paṭicca ākāso parivārito rūpantveva saṅkhayaṃ gacchatī"tiādīsu rūpakāye. Idhāpi rūpakāyeva daṭṭhabbo. Samussayasaddopi aṭṭhīnaṃ sarīrassa pariyāyo. "satanti samussayā"tiādīsu aṭṭhisarīrapariyāye. "āturaṃ asuciṃ pūtiṃ, passa nande samussayan"tiādīsu sarīre. Idhāpi sarīre eva daṭṭhabbo. Tena vuttaṃ "rūpasamussaye"ti, rūpasaṅkhāte samussaye sarīreti attho. Ṭhatvāti vacanaseso. Asmiṃ rūpasamussayeti hi imasmiṃ rūpasamussaye ṭhatvā imaṃ rūpakāyaṃ nissāya dasa putte vijāyitvāti yojanā. Tatoti tasmā dasaputtavijāyanahetu. Sā hi paṭhamavayaṃ atikkamitvā puttake vijāyantī anukkamena dubbalasarīrā jarājiṇṇā ca ahosi. Tena vuttaṃ "tatohaṃ dubbalā jiṇṇā"ti.

Tassāti tato, tassāti vā tassā santike. Puna tassāti karaṇe vā sāmivacanaṃ, tāyāti attho. Sikkhamānāyāti tissopi sikkhā sikkhamānā.

Anantarāvimokkhāsinti aggamaggassa anantarā uppannavimokkhā āsiṃ. Rūpī rūpāni passatīti ādayo hi aṭṭhapi vimokkhā anantaravimokkhā nāma na honti. Maggānantaraṃ anuppattā hi phalavimokkhā phalasamāpattikāle pavattamānāpi paṭhama- maggānantarameva samuppattito taṃ upādāya anantaravimokkhā nāma, yathā maggasamādhi ānantarikasamādhīti vuccati. Anupādāya nibbutāti rūpādīsu kiñcipi aggahetvā kilesaparinibbānena nibbutā āsiṃ.