๗. กัฏฐหาริชาดก

๗ กฏฺฐหาริชาตกํ

ปุตฺโต ตฺยาหํ มหาราชาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต วาสภขตฺติยํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

วาสภขตฺติยาย วตฺถุ ทฺวาทสนิปาเต ภทฺทสาลชาตเก อาวิภวิสฺสติ ฯ สา กิร มหานามสฺส สกฺกสฺส ธีตา นาคมณฺฑาย นาม ทาสิยา กุจฺฉิสฺมึ ชาตา โกสลราชสฺส อคฺคมเหสี อโหสิ ฯ สา รญฺโญ ปุตฺตํ วิชายิ ฯ ราชา ปนสฺสา ปจฺฉา ทาสิภาวํ ญตฺวา ฐานา ปริหาเปสิ ปุตฺตสฺส วิฑูฑภสฺสาปิ ฐานา ปริหาเปสิเยว อุโภปิ อตฺตโน นิเวสเนเยว วสนฺติ ฯ สตฺถา ตํ การณํ ญตฺวา ปุพฺพณฺหสมเย ปญฺจสตภิกฺขุปริวุโต รญฺโญ นิเวสนํ คนฺตฺวา ปญฺญตฺตาสเน นิสีทิตฺวา มหาราช กหํ วาสภขตฺติยาติ อาห ฯ ราชา ตํ การณํ อาโรเจสิ ฯ มหาราช วาสภขตฺติยา กสฺส ธีตาติ ฯ มหานามสฺส ภนฺเตติ ฯ อาคจฺฉมานา กสฺส อาคตาติ ฯ มยฺหํ ภนฺเตติ ฯ มหาราช เอสา รญฺโญ ธีตา รญฺโญ จ อาคตา ราชานญฺเญว ปฏิจฺจ ปุตฺตํ ลภิ โส ปุตฺโต กึการณา ปิตุ สนฺตกสฺส รชฺชสฺส สามิโก น โหติ ปุพฺเพ ราชาโน มุหุตฺติกาย กฏฺฐหาริกาย กุจฺฉิสฺมึ ปุตฺตํ ลภิตฺวา ปุตฺตสฺส รชฺชํ อทํสูติ ฯ ราชา ตสฺสตฺถสฺสาวิภาวตฺถาย ภควนฺตํ ยาจิ ฯ ภควา ภวนฺตเรน ปฏิจฺฉนฺนํ การณํ ปากฏํ อกาสิ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺโต ราชา มหนฺเตน ยเสน อุยฺยานํ คนฺตฺวา ตตฺถ ปุปฺผผลโลเภน วิจรนฺโต อุยฺยานวนสณฺเฑ คายิตฺวา ทารูนิ อุทฺธรมานํ เอกํ อิตฺถึ ทิสฺวา ปฏิพทฺธจิตฺโต สํวาสํ กปฺเปสิ ฯ ตํ ขณญฺเญว โพธิสตฺโต ตสฺสา กุจฺฉิยํ ปฏิสนฺธึ คณฺหิ ฯ ตาวเทว ตสฺสา วชิรปูริตา วิย ครุกา กุจฺฉิ อโหสิ ฯ สา คพฺภสฺส ปติฏฺฐิตภาวํ ญตฺวา คพฺโภ เม เทว ปติฏฺฐิโตติ อาห ฯ ราชา องฺคุลิมุทฺทิกํ ทตฺวา สเจ ธีตา โหติ อิทํ วิสฺสชฺเชตฺวา โปเสยฺยาสิ สเจ ปุตฺโต โหติ มุทฺทิกาย สทฺธึ มม สนฺติกํ อาเนยฺยาสีติ วตฺวา ปกฺกามิ ฯ สาปิ ปริปกฺกคพฺภา โพธิสตฺตํ วิชายิ ฯ ตสฺส อาธาวิตฺวา ปริธาวิตฺวา วิจรณกาเล กีฬามณฺฑเล กีฬนฺตสฺส เอวํ วตฺตาโร โหนฺติ นิปฺปิติเกนมฺหา ปหฏาติ ฯ ตํ สุตฺวา โพธิสตฺโต มาตุ สนฺติกํ คนฺตฺวา อมฺม โก มยฺหํ ปิตาติ ปุจฺฉิ ฯ ตาต ตฺวํ พาราณสิรญฺโญ ปุตฺโตติ ฯ อมฺม อตฺถิ ปน โกจิ สกฺขีติ ฯ ตาต ราชา อิทํ มุทฺทิกํ ทตฺวา สเจ ธีตา โหติ วิสฺสชฺเชตฺวา โปเสยฺยาสิ สเจ ปุตฺโต โหติ อิมาย มุทฺทิกาย สทฺธึ อาเนยฺยาสีติ วตฺวา คโตติ ฯ อมฺม เอวํ สนฺเต กสฺมา มํ ปิตุ สนฺติกํ น เนสีติ ฯ สา ปุตฺตสฺส อชฺฌาสยํ ญตฺวา ราชทฺวารํ คนฺตฺวา รญฺโญ อาโรจาเปสิ รญฺญา จ ปกฺโกสาปิตา ปวิสิตฺวา ราชานํ วนฺทิตฺวา อยํ เต เทว ปุตฺโตติ อาห ฯ ราชา ชานนฺโตปิ ปริสมชฺเฌ ลชฺชาย น มยฺหํ ปุตฺโตติ อาห ฯ อยนฺเต เทว มุทฺทิกา อิทํ สญฺชานาสีติ ฯ อยํปิ มยฺหํ มุทฺทิกา น โหตีติ ฯ เทว อิทานิ ฐเปตฺวา สจฺจกิริยํ อญฺโญ มม สกฺขี นตฺถิ สจายํ ทารโก ตุมฺเห ปฏิจฺจ ชาโต ขิตฺโต อากาเส ติฏฺฐตุ โน เจ ภูมิยํ ปติตฺวา มรตูติ โพธิสตฺตสฺส ปาเท คเหตฺวา อากาเส ขิปิ ฯ โพธิสตฺโต อากาเส ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา นิสินฺโน มธุรสฺสเรน ปิตุ ธมฺมํ กเถนฺโต อิทํ คาถมาห

ปุตฺโต ตฺยาหํ มหาราช ตฺวํ มํ โปส ชนาธิป

อญฺเญปิ เทโว โปเสติ กิญฺจ เทโว สกํ ปชนฺติ ฯ

ตตฺถ ปุตฺโต ตฺยาหนฺติ ปุตฺโต เต อหํ ฯ ปุตฺโต จ นาเมส อตฺรโช เขตฺรโช อนฺเตวาสิโก ทินฺนโกติ จตุพฺพิโธ ฯ ตตฺถ อตฺตานํ ปฏิจฺจ ชาโต อตฺรโช นาม ฯ สยนปิฏฺเฐ ปลฺลงฺเก อุเรติ เอวมาทีสุ นิพฺพตฺโต เขตฺรโช นาม ฯ สนฺติเก สิปฺปุคฺคณฺหณโก อนฺเตวาสิโก นาม ฯ โปสาวนตฺถาย ทินฺโน ทินฺนโก นาม ฯ อิธ ปน อตฺรชํ สนฺธาย ปุตฺโตติ วุตฺตํ ฯ จตูหิ สงฺคหวตฺถูหิ ชนํ รญฺเชตีติ ราชา ฯ มหนฺโต ราชา มหาราชา ฯ ตํ อามนฺเตนฺโต อาห มหาราชาติ ฯ ตฺวํ มํ โปส ชนาธิปาติ มหาชนเชฏฺฐก ตฺวํ มํ โปส ภรสฺสุ วาเสหีติ ฯ อญฺเญปิ เทโว โปเสตีติ อญฺเญ หตฺถิพนฺธาทโย มนุสฺเส หตฺถิอสฺสาทโย ติรจฺฉานคเต จ พหุชเน เทโว โปเสติ ฯ กิญฺจ เทโว สกํ ปชนฺติ เอตฺถ ปน กิญฺจาติ ครหตฺเถ จ อนุคฺคหตฺเถ จ นิปาโต ฯ สกํ ปชํ อตฺตโน ปุตฺตํ มํ เทโว น โปเสตีติ โอวทนฺโต ครหติ นาม ฯ อญฺเญ พหู ชเน โปเสตีติ วทนฺโต อนุคฺคณฺหาติ นาม ฯ อิติ โพธิสตฺโต ครหนฺโตปิ กิญฺจ เทโว สกํ ปชนฺติ อาห ฯ

ราชา โพธิสตฺตสฺส อากาเส นิสีทิตฺวา เอวํ ธมฺมํ เทเสนฺตสฺส สุตฺวา เอหิ ตาต ตํ อหเมว โปเสสฺสามีติ หตฺถํ ปสาเรสิ ฯ หตฺถสหสฺสํ ปสารยิตฺถ ฯ โพธิสตฺโต อญฺญสฺส หตฺเถ อโนตริตฺวา รญฺโญว หตฺเถ โอตริตฺวา องฺเก นิสีทิ ฯ ราชา ตสฺส อุปรชฺชํ ทตฺวา มาตรํ อคฺคมเหสึ อกาสิ ฯ โส ปิตุ อจฺจเยน กฏฺฐพาหนราชา นาม หุตฺวา ธมฺเมน รชฺชํ กาเรตฺวา ยถากมฺมงฺคโต ฯ

สตฺถา โกสลรญฺโญ อิทํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา เทฺว วตฺถูนิ ทสฺเสตฺวา อนุสนฺธึ ฆเฏตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา มาตา มหามายาเทวี อโหสิ ปิตา สุทฺโธทนมหาราชา กฏฺฐพาหนราชา ปน อหเมว อโหสีติ ฯ

กฏฺฐหาริชาตกํ สตฺตมํ ฯ