๕. อนุสาสิกชาดก

๕ อนุสาสิกชาตกํ

ยายญฺญมนุสาสตีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ อนุสาสิกภิกฺขุนึ อารพฺภ กเถสิ ฯ

สา กิร สาวตฺถีวาสินี เอกา กุลธีตา ปพฺพชิตฺวา อุปสมฺปนฺนกาลโต ปฏฺฐาย สมณธมฺเม อนนุยุตฺตา อามิสคิทฺธา หุตฺวา ยตฺถ อญฺญา ภิกฺขุนิโย น คจฺฉนฺติ ตาทิเส นครสฺส เอกเทเส ปิณฺฑาย จรติ ฯ อถสฺสา มนุสฺสา ปณีตปิณฺฑปาตํ เทนฺติ ฯ สา รสตณฺหาย พชฺฌิตฺวา สเจ อิมสฺมึ ปเทเส อญฺญา ภิกฺขุนิโย ปิณฺฑาย จริสฺสนฺติ มยฺหํ ลาโภ ปริหายิสฺสติ ยถา เอตํ ปเทสํ อญฺญา นาคจฺฉนฺติ เอวํ มยา กาตุํ วฏฺฏตีติ จินฺเตตฺวา ภิกฺขุนีอุปสฺสยํ คนฺตฺวา อยฺเย อสุกฏฺฐาเน จณฺโฑ หตฺถี จณฺโฑ อสฺโส จณฺโฑ กุกฺกุโร จรติ สปริสฺสยฏฺฐานํ มา ตตฺถ ปิณฺฑาย จริตฺถาติ ภิกฺขุนิโย อนุสาสติ ฯ ตสฺสา สุตฺวา เอกา ภิกฺขุนีปิ ตํ ปเทสํ คีวํ ปริวตฺเตตฺวา น โอโลเกสิ ฯ ตสฺสา เอกสฺมึ ทิวเส ปิณฺฑาย จรนฺติยา เวเคเนกํ เคหํ ปวิสนฺติยา จณฺโฑ เมณฺฑโก ปหริตฺวา อูรุฏฺฐิกํ ภินฺทิ ฯ มนุสฺสา เวเคน อุปธาวิตฺวา ทฺวิธา ภินฺนํ อูรุฏฺฐิกํ เอกโต พนฺธิตฺวา ตํ ภิกฺขุนึ มญฺเจนาทาย ภิกฺขุนีอุปสฺสยํ นยึสุ ฯ ภิกฺขุนิโย อยํ อญฺญา ภิกฺขุนิโย อนุสาสิตฺวา สยํ ตสฺมึ ปเทเส จรนฺตี อูรุํ ภินฺทาเปตฺวา อาคตาติ ปริหาสํ อกํสุ ฯ ตํปิ ตาย กตการณํ นจิรสฺเสว ภิกฺขุสงฺเฆ ปากฏํ อโหสิ ฯ อเถกทิวสํ ธมฺมสภายํ ภิกฺขู อาวุโส อนุสาสิกภิกฺขุนี อญฺญา อนุสาสิตฺวา สยํ ตสฺมึ ปเทเส จรมานา จณฺเฑน เมณฺฑเกน อูรุํ ภินฺทาเปสีติ ตสฺสา อคุณกถํ กเถสุํ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพเปสา อญฺเญ อนุสาสติเยว สยมฺปน น วตฺตติ นิจฺจกาลํ ทุกฺขเมว อนุภวตีติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต อรญฺญสกุณโยนิยํ นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต สกุณเชฏฺฐโก หุตฺวา อเนกสกุณสตปริวาโร หิมวนฺตํ ปาวิสิ ฯ ตสฺส ตตฺถ วสนกาเล เอกา จณฺฑาลสกุณิกา มหาวตฺตนิมคฺคํ คนฺตฺวา โคจรํ คณฺหาติ ฯ สา ตตฺถ สกเฏหิ ปติตานิ วีหิมุคฺควีชาทีนิ ลภิตฺวา ยถา อิทานิ อิมํ ปเทสํ อญฺเญ สกุณา นาคจฺฉนฺติ ตถา กริสฺสามีติ จินฺเตตฺวา สกุณสงฺฆสฺส โอวาทํ เทติ วตฺตนิมหามคฺโค นาม สปฺปฏิภโย หตฺถิอสฺสาทโย เจว จณฺฑโคณยุตฺตยานานิ จ สญฺจรนฺติ สหสา อุปฺปติตุํ น สกฺกา โหติ น ตตฺถ คนฺตพฺพนฺติ ฯ สกุณสงฺโฆ ตสฺสา อนุสาสิกาเตฺวว นามํ อกาสิ ฯ สา เอกทิวสํ วตฺตนิมหามคฺเค จรนฺตี อติมหาเวเคน อาคจฺฉนฺตสฺส ยานสฺส สทฺทํ สุตฺวา นิวตฺติตฺวา โอโลเกตฺวา ทูเร ตาวาติ จรติเยว ฯ อถ นํ ยานํ วาตเวเคน สีฆเมว สมฺปาปุณิ ฯ สา อุฏฺฐาตุํ นาสกฺขิ ฯ จกฺกํ ภินฺทิตฺวา คตํ ฯ สกุณเชฏฺฐโก สกุเณ สมาเนนฺโต ตํ อทิสฺวา อนุสาสิกา น ทิสฺสติ อุปธาเรถ นนฺติ อาห ฯ สกุณา อุปธาเรนฺตา ตํ มหามคฺเค เทฺวธา ภินฺนํ ทิสฺวา สกุณเชฏฺฐกสฺส อาโรเจสุํ ฯ สกุณเชฏฺฐโก สา อญฺญา สกุณิกา นิวาเรตฺวา สยํ ตตฺถ จรมานา ทฺวิธา ภินฺนาติ วตฺวา อิมํ คาถมาห

ยายญฺญมนุสาสติ สยํ โลลุปฺปจารินี

สายํ วิปกฺขิกา เสติ หตา จกฺเกน สาลิกาติ ฯ

ตตฺถ ยายญฺญมนุสาสตีติ ยกาโร ปทสนฺธิกโร ยา อญฺญมนุสาสตีติ อตฺโถ ฯ สยํ โลลุปฺจารินีติ อตฺตโน โลลุปฺปจารินี สมานา ฯ สายํ วิปกฺขิกา เสตีติ สา เอสา วิคตปกฺขา หุตฺวา มหามคฺเค สยติ ฯ หตา จกฺเกน สาลิกาติ ยานจกฺเกน หตา สาลิกา สกุณิกาติ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา อนุสาสิกา สกุณิกา อนุสาสิกา ภิกฺขุนี อโหสิ สกุณเชฏฺฐโก ปน อหเมวาติ ฯ

อนุสาสิกชาตกํ ปญฺจมํ ฯ