๗. ติตติรชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๑๑๗ · บรรทัด ๗๗๑เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรไทย ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
๗ ติตฺติรชาตกํ
อจฺจุคฺคตา อติพลตาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต โกกาลิกํ อารพฺภ กเถสิ ฯ ตสฺส วตฺถุํ เตรสนิปาเต ตกฺการิยชาตเก อาวิภวิสฺสติ ฯ
สตฺถา ปน น ภิกฺขเว โกกาลิโก อิทาเนว อตฺตโน วาจํ นิสฺสาย นฏฺโฐ ปุพฺเพปิ นสฺสิเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต อุทิจฺจพฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ตกฺกสิลายํ สพฺพสิปฺปานิ อุคฺคณฺหิตฺวา กาเม ปหาย อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา ปญฺจาภิญฺญาอฏฺฐสมาปตฺติโย นิพฺพตฺเตสิ ฯ หิมวนฺตปฺปเทเส สพฺโพ อิสิคโณ สนฺนิปติตฺวา ตํ โอวาทาจริยํ กตฺวา ปริวาเรสิ ฯ โส ปญฺจนฺนํ อิสิสตานํ โอวาทาจริโย หุตฺวา ฌานกีฬาย กีฬนฺโต หิมวนฺเต วสติ ฯ ตทา เอโก ปณฺฑุโรคี ตาปโส กุฐารึ คเหตฺวา กฏฺฐํ ผาเลติ ฯ อเถโก มุขรตาปโส ตสฺส สนฺติเก นิสีทิตฺวา อิธ ปหารํ เทหิ อิธ ปหารํ เทหีติ ตํ ตาปสํ โรเสสิ ฯ โส กุชฺฌิตฺวา นทานิ เม ตฺวํ ทารุผาลนสิปฺปํ สิกฺขาปนกาจริโยติ ติณฺหํ กุฐารึ อุกฺขิปิตฺวา เอกปฺปหาเรเนว ชีวิตกฺขยํ ปาเปสิ ฯ โพธิสตฺโต ตสฺส สรีรกิจฺจํ กาเรสิ ฯ ตทา อสฺสมปทโต อวิทูเร เอกสฺมึ วมฺมิกปาเท เอโก ติตฺติโร วสติ ฯ โส สายํ ปาตํ วมฺมิกมตฺถเก ฐตฺวา มหาวสฺสิตํ วสฺสิ ฯ ตํ สุตฺวา เอโก ลุทฺทโก ติตฺติเรน ภวิตพฺพนฺติ จินฺเตตฺวา สทฺทสญฺญาย คนฺตฺวา ตํ วธิตฺวา อาทาย คโต ฯ โพธิสตฺโต ตสฺส สทฺทํ อสฺสุณนฺโต อสุกฏฺฐาเน ติตฺติโร วสติ กึ นุ โข ตสฺส สทฺโท น สุยฺยตีติ ตาปเส ปุจฺฉิ ฯ เต โพธิสตฺตสฺส ตมตฺถํ อาโรเจสุํ ฯ โส อุโภปิ ตานิ การณานิ สํสนฺเทตฺวา อิสิคณมชฺเฌ อิมํ คาถมาห
อจฺจุคฺคตา อติพลตา อติเวลํ ปภาสิตา
วาจา หนติ ทุมฺเมธํ ติตฺติรํวาติวสฺสิตนฺติ ฯ
ตตฺถ อจฺจุคฺคตาติ อติอุคฺคตา ฯ อติพลตาติ ปุนปฺปุนํ ภาสมาเนน อติพลสภาวา ฯ อติเวลํ ปภาสิตาติ อติกฺกนฺตเวลา ปมาณาติกฺกเมน ภาสิตา ฯ ติตฺติรํวาติวสฺสิตนฺติ ยถา ติตฺติรํ อติวสฺสิตํ หนติ ตถา เอวรูปา วาจา ทุมฺเมธํ พาลปุคฺคลํ หนตีติ ฯ
เอวํ โพธิสตฺโต อิสิคณสฺส โอวาทํ ทตฺวา จตฺตาโร พฺรหฺมวิหาเร ภาเวตฺวา พฺรหฺมโลกปรายโน อโหสิ ฯ
สตฺถา น ภิกฺขเว โกกาลิโก อิทาเนว อตฺตโน วจนํ นิสฺสาย นฏฺโฐ ปุพฺเพปิ นสฺสิเยวาติ วตฺวา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา ทุพฺพโจ ตาปโส โกกาลิโก อโหสิ อิสิคณา พุทฺธปริสา คณสตฺถา ปน อหเมวาติ ฯ
ติตฺติรชาตกํ สตฺตมํ ฯ
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๖ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด