๗. กลัณฑุกชาดก

7 Kalaṇḍukajātakaṃ

te desā tāni vatthūnīti idaṃ satthā jetavane viharanto ekaṃ vikatthikaṃ bhikkhuṃ ārabbha kathesi.

Tattha dvepi vatthūni kaṭāhakajātakasadisāneva. Idha panesa bārāṇasīseṭṭhino dāso kalaṇḍuko nāma ahosi. Tassa palāyitvā paccantaseṭṭhidhītaraṃ gahetvā mahantena parivārena vasanakāle Bārāṇasīseṭṭhī pariyesāpetvāpi tassa gataṭṭhānaṃ ajānanto gaccha kalaṇḍukaṃ pariyesāti attanā vuṭṭhaṃ sukapotakaṃ pesesi. Sukapotako ito cito ca caranto taṃ nagaraṃ sampāpuṇi. Tasmiñca kāle kalaṇḍuko nadiṃ kīḷitukāmo bahuṃ mālāgandhavilepanañceva khādanīyabhojanīyañca gāhāpetvā nadiṃ gantvā seṭṭhidhītāya saddhiṃ nāvaṃ āruyha udake kīḷati. Tasmiñca dese nadīkīḷaṃ kīḷantā issarajātikā tikhiṇabhesajjaparivāraṃ khīraṃ pivanti. Tena tesaṃ divasabhāgampi udake kīḷantānaṃ sītaṃ na bādhati. Ayampana kalaṇḍuko khīragaṇḍusaṃ gahetvā mukhaṃ vikkhāletvā taṃ khīraṃ nuṭṭhubhati nuṭṭhubhantopi udake anuṭṭhubhitvā seṭṭhidhītāya sīse nuṭṭhubhati. Sukapotakopi nadītīraṃ gantvā ekissā udumbarasākhāya nisīditvā olokento kalaṇḍukaṃ sañjānitvā seṭṭhidhītāya sīse nuṭṭhubhantaṃ disvā are kalaṇḍuka dāsa attano jātiñca vasanaṭṭhānañca anussara khīragaṇḍusaṃ gahetvā mukhaṃ vikkhāletvā jātisampannāya sukhasaṃvaḍḍhāya seṭṭhidhītāya sīse mā nuṭṭhubhi attano pamāṇaṃ na jānāsīti vatvā imaṃ gāthamāha

te desā tāni vatthūni ahañca vanagocaro

anuvicca kho taṃ gaṇheyyuṃ piva khīraṃ kalaṇḍukāti.

Tattha te desā tāni vatthūnīti mātukucchiṃ sandhāya vadati. Ayamettha adhippāyo yattha te vasitaṃ na te khattiyadhītādīnaṃ kucchidesā yattha vasi patiṭṭhito tāni na khattiyadhītānaṃ kucchivatthūni atha kho dāsīkucchiyaṃ tvaṃ vasi ceva patiṭṭhito cāti. Ahañca vanagocaroti Tiracchānagatopi etamatthaṃ jānāmīti dīpeti. Anuvicca kho taṃ gaṇheyyunti evaṃ anācāraṃ caramānaṃ mayā gantvā ārocite anuvicca jānitvā tava sāmikā tāḷetvā ceva lakkhaṇāhatañca katvā taṃ gaṇheyyuṃ gahetvā gamissanti tasmā attano pamāṇaṃ katvā seṭṭhidhītāya sīse anuṭṭhubhitvā piva khīraṃ. Kalaṇḍukāti taṃ nāmena ālapati.

Kalaṇḍukopi sukapotakaṃ sañjānitvā maṃ pākaṭaṃ kareyyāti bhayena ehi sāmi kadā āgatosīti āha. Sukapotakopi na esa maṃ hitakāmatāya pakkosati gīvaṃ pana me vaṭṭetvā māretukāmoti ñatvā na me tayā atthoti tato uppatitvā bārāṇasiṃ gantvā yathādiṭṭhaṃ seṭṭhino vitthārena kathesi. Seṭṭhī ayuttakaṃ tena katanti gantvā tassa āṇaṃ kāretvā bārāṇasimeva naṃ netvā dāsaparibhogena paribhuñji.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi tadā kalaṇḍuko ayaṃ bhikkhu ahosi bārāṇasīseṭṭhī pana ahamevāti.

Kalaṇḍukajātakaṃ sattamaṃ.