๙. อุภโตภัฏฐชาดก

๙. อุภโตภฏฺฐชาตกํ

อกฺขี ภินฺนา ปโฏ นฏฺโฐติ อิทํ สตฺถา เวฬุวเน วิหรนฺโต เทวทตฺตํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตทา กิร ธมฺมสภายํ ภิกฺขู กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส เสยฺยถาปิ นาม ฉวาลาตํ อุภโต ปทิตฺตํ มชฺเฌ คูธมกฺขิตํ เนวารญฺเญ กฏฺฐตฺถํ ผรติ น คาเม กฏฺฐตฺถํ ผรติ เอวเมว เทวทตฺโต เอวรูเป นิยฺยานิกสาสเน ปพฺพชิตฺวา อุภโต ปริภฏฺโฐ อุภโต ปริพาหิโร ชาโต คิหิโภคา จ ปริหีโน สามญฺญตฺถญฺจ น ปริปูเรตีติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว เทวทตฺโต อิทาเนว อุภโต ปริภฏฺโฐ อตีเตปิ อุภโต ปริภฏฺโฐ อโหสิเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต รุกฺขเทวตา หุตฺวา นิพฺพตฺติ ฯ ตทา เอกสฺมึ คามเก พาลิสิกา วสนฺติ ฯ อเถโก พาลิสิโก พลิสํ อาทาย ทหเรน ปุตฺเตน สทฺธึ ยสฺมึ โสพฺเภ ปกติยาปิ พาลิสิกา มจฺเฉ คณฺหนฺติ ตตฺเถว คนฺตฺวา พลิสํ ขิปิ ฯ พลิโส อุทกปฏิจฺฉนฺเน เอกสฺมึ ขาณุเก ลคฺคิ ฯ พาลิสิโก อากฑฺฒิตุํ อสกฺโกนฺโต จินฺเตสิ อยํ พลิโส มหามจฺเฉ ลคฺโค ภวิสฺสติ ปุตฺตกํ มาตุ สนฺติกํ เปเสตฺวา ปฏิวิสฺสเกหิ สทฺธึ กลหํ การาเปมิ เอวํ อิโต น โกจิ โกฏฺฐาสํ ปจฺจาสึสตีติ ฯ โส ปุตฺตํ อาห คจฺฉ ตาต อมฺเหหิ มหามจฺฉสฺส ลทฺธภาวํ มาตุ อาจิกฺขาหิ ปฏิวิสฺสเกหิ สทฺธึ กลหํ กโรหีติ วเทหีติ ฯ โส ปุตฺตํ เปเสตฺวา พลิสํ อากฑฺฒิตุํ อสกฺโกนฺโต รชฺชุจฺเฉทนภเยน อุตฺตริสาฏกํ ถเล ฐเปตฺวา อุทกํ โอตริตฺวา มจฺฉโลเภน มจฺฉํ อุปธาเรนฺโต ขาณุเกหิ ปหริตฺวา เทฺวปิ อกฺขีนิ ภินฺทิ ฯ ถเล ฐปิตํ สาฏกํปิสฺส โจโร หริ ฯ โส เวทนาปตฺโต หุตฺวา หตฺเถน อกฺขีนิ อุปฺปีฬยมาโน คเหตฺวา อุทกา อุตฺตริตฺวา กมฺปมาโน สาฏกํ ปริเยสติ ฯ สาปิสฺส ภริยา กลหํ กตฺวา กสฺสจิ อปจฺจาสึสนภาวํ กริสฺสามีติ เอกสฺมึเยว กณฺเณ ตาลปณฺณํ ปิลนฺธิตฺวา เอกํ อกฺขึ อุกฺขลิมสิยา อญฺชิตฺวา กุกฺกุรํ องฺเกนาทาย ปฏิวิสฺสกฆรํ อคมาสิ ฯ อถ นํ เอกา สหายิกา เอวมาห เอกสฺมึเยว เต กณฺเณ ตาลปณฺณํ ปิลนฺธิตํ เอกอกฺขิ อญฺชิตํ ปิยปุตฺตํ วิย กุกฺกุรํ องฺเกนาทาย ฆรโต ฆรํ คจฺฉสิ กึ อุมฺมตฺติกาสิ ชาตาติ ฯ นาหํ อุมฺมตฺติกา ตฺวํ ปน มํ อการเณน อกฺโกสสิ ปริภาสสิ อิทานิ ตํ คามโภชกสฺส สนฺติกํ คนฺตฺวา อฏฺฐกหาปเณน ทณฺฑาเปสฺสามีติ ฯ เอวํ กลหํ กตฺวา อุโภปิ คามโภชกสฺส สนฺติกํ อคมํสุ ฯ ตาสํ กลเห วิโสธิยมาเน ตสฺสาเยว มตฺถเก ทณฺโฑ ปติ ฯ อถ นํ พนฺธิตฺวา ทณฺฑํ เทหีติ โปเถตุํ อารภึสุ ฯ รุกฺขเทวตา คาเม ตสฺสา อิมํ ปวุตฺตึ อรญฺเญ จสฺสา ปติโน ตํ พฺยสนํ ทิสฺวา ขนฺธนฺตเร ฐิตา โภ ปุริส ตุยฺหํ อุทเกปิ กมฺมนฺโต ปทุฏฺโฐ ถเลปิ อุภโต ภฏฺโฐสิ ชาโตติ วตฺวา อิมํ คาถมาห

อกฺขี ภินฺนา ปโฏ นฏฺโฐ สขีเคเห จ ภณฺฑนํ

อุภโต ปทุฏฺฐา กมฺมนฺตา อุทกมฺหิ ถลมฺหิ จาติ ฯ

ตตฺถ สขีเคเห จ ภณฺฑนนฺติ สขี นาม สหายิกา ฯ ตสฺสา เคเห ตว ภริยาย ภณฺฑนํ กตํ ภณฺฑนํ กตฺวา พนฺธิตฺวา โปเถตฺวา ทณฺฑํ ทาปิยติ ฯ อุภโต ปทุฏฺฐาติ เอวํ ตว ทฺวีสุปิ ฐาเนสุ กมฺมนฺตา ปทุฏฺฐา ภินฺนาเยว ฯ กตเรสุ ทฺวีสุ ฯ อุทกมฺหิ ถลมฺหิ จาติ อกฺขิเภเทน ปฏนาเสน อุทเก กมฺมนฺตา ปทุฏฺฐา สขีเคเห ภณฺฑเนน ถเล กมฺมนฺตา ปทุฏฺฐาติ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา พาลิสิโก เทวทตฺโต อโหสิ รุกฺขเทวตา ปน อหเมวาติ ฯ

อุภโตภฏฺฐชาตกํ นวมํ ฯ

-------