๒. สิคาลชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๑๔๒ · บรรทัด ๙๔๔เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรไทย ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
๒. สิคาลชาตกํ
เอตํ หิ เต ทุราชานนฺติ อิทํ สตฺถา เวฬุวเน วิหรนฺโต เทวทตฺตสฺส วธาย ปริสกฺกนํ อารพฺภ กเถสิ ฯเปฯ
ธมฺมสภายํ หิ ภิกฺขูนํ กถํ สุตฺวา สตฺถา น ภิกฺขเว เทวทตฺโต อิทาเนว มยฺหํ วธาย ปริสกฺกติ ปุพฺเพปิ ปริสกฺกิเยว น จ มํ มาเรตุํ อสกฺขิ สยเมว ปน กิลนฺโตเยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต สิคาลโยนิยํ นิพฺพตฺติตฺวา สิคาลราชา หุตฺวา สิคาลคณปริวุโต สุสานวเน วิหาสิ ฯ เตน สมเย ราชคเห อุสฺสโว อโหสิ ฯ เยภุยฺเยน มนุสฺสา สุรํ ปิวนฺติ ฯ สุราฉโณเยว กิเรโส ฯ อเถตฺถ สมฺพหุลา ธุตฺตา พหุํ สุรญฺจ มํสญฺจ อาหราเปตฺวา มณฺฑิตปฺปสาธิตา คายิตฺวา สุรญฺจ ปิวนฺติ มํสญฺจ ขาทนฺติ ฯ เตสํ ปฐมยามาวสาเน มํสํ ขีณํ สุรา ปน พหุกาว ฯ อเถโก มํสขณฺฑํ เทหีติ อาห มํสํ ขีณนฺติ จ วุตฺเต มยิ ฐิเต มํสกฺขโย นาม นตฺถีติ วตฺวา อามกสุสาเน มตมนุสฺสมํสํ ขาทนตฺถาย อาคตํ สิคาลํ มาเรตฺวา มํสํ อาหริสฺสามีติ มุคฺครํ คเหตฺวา นิทฺธมนมคฺเคน นครา นิกฺขมิตฺวา สุสานํ คนฺตฺวา มุคฺครํ คเหตฺวา มตโก วิย อุตฺตาโน นิปชฺชิ ฯ ตสฺมึ ขเณ โพธิสตฺโต สิคาลคณปริวุโต ตตฺถ คโต ตํ ทิสฺวา นายํ มตโกติ ญตฺวาปิ สุฏฺฐุตรํ อุปปริกฺขิสฺสามีติ ตสฺส อโธวาเต ฐตฺวา สรีรคนฺธํ ฆายิตฺวา ตตฺตโตวสฺส อมตภาวํ ญตฺวา ลชฺชาเปตฺวา นํ อุยฺโยเชสฺสามีติ คนฺตฺวา มุคฺครโกฏิยํ ฑํสิตฺวา อากฑฺฒิ ฯ ธุตฺโต มุคฺครํ น วิสฺสชฺเชสิ อุปสงฺกมนฺตํปิ น โอโลเกนฺโต นํ คาฬฺหตรํ อคฺคเหสิ ฯ โพธิสตฺโต ปฏิกฺกมิตฺวา โภ ปุริส สเจ ตฺวํ มตโก ภเวยฺยาสิ น มยิ มุคฺครํ อากฑฺฒนฺเต คาฬฺหตรํ คณฺเหยฺยาสิ อิมินา การเณน ตว มตภาโว วา อมตภาโว วา ทุชฺชาโนติ วตฺวา อิมํ คาถมาห
เอตํ หิ เต ทุราชานํ ยํ เสสิ มตสายิตํ
ยสฺส เต กฑฺฒมานสฺส หตฺถา ทณฺโฑ น มุจฺจตีติ ฯ
ตตฺถ เอตํ หิ เต ทุราชานนฺติ เอตํ การณํ ตว ทุวิญฺเญยฺยํ ฯ ยํ เสสิ มตสายิตนฺติ เยน การเณน ตฺวํ มตสายิตํ เสสิ มตโก วิย หุตฺวา สยสิ ฯ ยสฺส เต กฑฺฒมานสฺสาติ ยสฺส ตว ทณฺฑโกฏิยํ คเหตฺวา กฑฺฒิยมานสฺส หตฺถโต ทณฺโฑ น มุจฺจติ โส ปน ตฺวํ ตตฺตโต มตโก นาม นาโหสีติ ฯ
เอวํ วุตฺเต โส ธุตฺโต อยํ มม อมตภาวํ ชานาตีติ อุฏฺฐาย ทณฺฑํ ขิปิ ฯ ทณฺโฑ วิรชฺฌิ ฯ ธุตฺโต คจฺฉสิ วิรทฺโธทานิ สิยาติ อาห ฯ โพธิสตฺโต นิวตฺติตฺวา โภ ปุริส มํ วิรชฺฌนฺโตปิ ตฺวํ อฏฺฐ มหานิรเย โสฬส จ อุสฺสทนิรเย อวิรทฺโธเยวาสีติ วตฺวา ปกฺกามิ ฯ ธุตฺโต กิญฺจิ อลภิตฺวา สุสานา นิกฺขมิตฺวา ปริกฺขายํ นฺหายิตฺวา อาคตมคฺเคเนว นครํ ปาวิสิ ฯ
สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา ธุตฺโต เทวทตฺโต อโหสิ สิคาลราชา ปน อหเมวาติ ฯ
สิคาลชาตกํ ทุติยํ ฯ
-------
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๖ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด