๕. ราธชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๑๔๕ · บรรทัด ๙๕๙เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรไทย ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
๕. ราธชาตกํ
น ตฺวํ ราธ วิชานาสีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต ปุราณทุติยิกาปโลภนํ อารพฺภ กเถสิ ฯ ปจฺจุปฺปนฺนวตฺถุํ อินฺทฺริยชาตเก อาวิภวิสฺสติ ฯ
สตฺถา ปน ตํ ภิกฺขุํ อามนฺเตตฺวา ภิกฺขุ มาตุคาโม นาม อรกฺขิโย อารกฺขํ ฐเปตฺวา รกฺขนฺโตปิ นํ รกฺขิตุํ น สกฺโกติ ตฺวมฺปิ ภิกฺขุ ปุพฺเพ เอตํ อารกฺขํ ฐเปตฺวา รกฺขนฺโตปิ รกฺขิตุํ นาสกฺขิ อิทานิ กถํ รกฺขสีติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต สุกโยนิยํ นิพฺพตฺติ ฯ กาสีรฏฺเฐ เอโก พฺราหฺมโณ โพธิสตฺตญฺจ กนิฏฺฐภาติกญฺจสฺส ปุตฺตฏฺฐาเน ฐเปตฺวา โปเสสิ ฯ เตสุ โพธิสตฺตสฺส โปฏฺฐปาโทติ นามํ อโหสิ อิตรสฺส ราโธติ ฯ ตสฺส ปน พฺราหฺมณสฺส ภริยา อนาจารา โหติ ทุสฺสีลา ฯ โส โวหารตฺถาย คจฺฉนฺโต อุโภปิ ภาตโร อาห ตาตา สเจ โว มาตา พฺราหฺมณี อนาจารํ จรติ วาเรยฺยาถ นนฺติ ฯ โพธิสตฺโต อาห สาธุ ตาต วาเรตุํ สกฺโกนฺโต วาเรสฺสามิ อสกฺโกนฺโต ตุณฺหี ภวิสฺสามีติ ฯ เอวํ พฺราหฺมโณ พฺราหฺมณึ สุกานํ นิยฺยาเทตฺวา โวหารตฺถาย คโต ฯ ตสฺส คตทิวสโต ปฏฺฐาย พฺราหฺมณี อติจริตุํ อารทฺธา ฯ ปวิสนฺตานญฺจ นิกฺขมนฺตานญฺจ ปมาณํ นตฺถิ ฯ ตสฺสา กิริยํ ทิสฺวา ราโธ โพธิสตฺตํ อาห ภาติก อมฺหากํ ปิตา สเจ โว มาตา อนาจารํ จรติ วาเรยฺยาถาติ วตฺวา คโต อิทานิเปสา อนาจารํ จรติ วาเรม นนฺติ ฯ โพธิสตฺโต ตาต ตฺวํ อตฺตโน อพฺยตฺตตาย พาลภาเวเนว วเทสิ มาตุคามํ นาม อุกฺขิปิตฺวา จรนฺตาปิ รกฺขิตุํ น สกฺโกนฺติ ยํ กมฺมํ กาตุํ น สกฺโกนฺติ น ตํ กาตุํ วฏฺฏตีติ วตฺวา อิมํ คาถมาห ฯ
น ตฺวํ ราธ วิชานาสิ อฑฺฒรตฺเต อนาคเต
อพฺยายตํ วิลปสิ วิรตฺเต โกสิยายเนติ ฯ
ตตฺถ น ตฺวํ ราธ วิชานาสิ อฑฺฒรตฺเต อนาคเตติ ตาต ราธ ตฺวํ น ชานาสิ อฑฺฒรตฺเต อนาคเต ปฐมยาเมเยว เอตฺตกา ชนา อนาคตา อิทานิ โก ชานาติ กิตฺตกาปิ อาคมิสฺสนฺตีติ ฯ อพฺยายตํ วิลปสีติ ตฺวํ อพฺยตฺตวิลาปํ วิลปสิ ฯ วิรตฺเต โกสิยายเนติ มาตา โน โกสิยายนี พฺราหฺมณี วิรตฺตา อมฺหากํ ปิตริ นิปฺเปมา ชาตาว สจสฺสา ตสฺมึ สิเนโห วา เปมํ วา ภเวยฺย น เอวรูปํ อนาจารํ กเรยฺยาติ อิมมตฺถํ เอเตหิ พฺยญฺชเนหิ ปกาเสสิ ฯ
เอวํ ปกาเสตฺวา จ ปน พฺราหฺมณิยา สทฺธึ ราธสฺส วตฺตุํ น อทาสิ ฯ สา ยาว พฺราหฺมณสฺส อนาคมนา ยถารุจิยา วิจริ ฯ พฺราหฺมโณ อาคนฺตฺวา โปฏฺฐปาทํ ปุจฺฉิตฺวา ตาต กีทิสี โว มาตาติ ฯ โพธิสตฺโต พฺราหฺมณสฺส สพฺพํ ยถาภูตํ กเถตฺวา กึ เต ตาต เอวรูปาย ทุสฺสีลายาติ วตฺวา ตาต อมฺเหหิ มาตุยา โทสสฺส กถิตกาลโต ปฏฺฐาย น สกฺกา อิธ วสิตุนฺติ พฺราหฺมณสฺส ปาเท วนฺทิตฺวา อุปฺปติตฺวา อรญฺญํ อคมาสิ ฯ
สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสสิ ฯ สจฺจปริโยสาเน อุกฺกณฺฐิตภิกฺขุ โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐหิ ฯ ตทา พฺราหฺมโณ จ พฺราหฺมณี จ เอเตเยว เทฺวชนา อเหสุํ ราโธ ปน อานนฺโท โปฏฺฐปาโท ปน อหเมวาติ ฯ
ราธชาตกํ ปญฺจมํ ฯ
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๖ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด