๔. ทุพภิยมักกฏชาดก

4 Dubbhiyamakkaṭajātakaṃ

adammi te vāri bahuttarūpanti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.

Ekasmiṃ hi divase dhammasabhāyaṃ bhikkhū devadattassa akataññutaṃ mittadubbhibhāvaṃ kathentā nisīdiṃsu. Satthā na bhikkhave devadatto idāneva akataññū mittadubbhi pubbepi evarūpo ahosīti vatvā atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto ekasmiṃ kāsikagāmake brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto gharāvāsaṃ saṇṭhapesi. Tasmiṃ pana samaye kāsikaraṭṭhe vattanimahāmagge eko gambhīro udakapāno ahosi anotaraṇīyo tiracchānānaṃ. Maggapaṭipannā puññatthikā manussā dīgharajjukena vārakena udakaṃ ussiñcitvā ekissā doṇiyā pūretvā tiracchānānaṃ pānīyaṃ denti. Tassa samantato mahantaṃ araññaṃ. Tattha bahū makkaṭā vasanti. Atha Tasmiṃ magge dve tīṇi divasāni manussānaṃ sañcāro pacchijji. Tiracchānā pānīyaṃ na labhiṃsu. Eko makkaṭo pipāsāturo pānīyaṃ pariyesanto udakapānassa santike vicarati. Bodhisatto kenacideva karaṇīyena taṃ maggaṃ paṭipajjitvā gacchanto tattha pānīyaṃ ussiñcitvā pivitvā hatthapāde dhovitvā ṭhito taṃ makkaṭaṃ addasa. Athassa pipāsitabhāvaṃ ñatvā pānīyaṃ ussiñcitvā doṇiyaṃ ākiritvā adāsi. Datvā ca pana vissamissāmīti ekasmiṃ rukkhamūle nipajji. Makkaṭo pānīyaṃ pivitvā avidūre nisīditvā mukhamakkaṭikaṃ karonto bodhisattaṃ bhiṃsāpeti. Bodhisatto tassa kiriyaṃ disvā are duṭṭhamakkaṭa ahaṃ tava pipāsitassa kilantassa bahuṃ pānīyaṃ adāsiṃ, idāni tvaṃ mayhaṃ mukhamakkaṭikaṃ karosi, aho pāpajanassa nāma kato upakāro niratthakoti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha

adammi te vāri bahuttarūpaṃ

ghammābhitattassa pipāsitassa,

sodāni pitvāna kikiṃ karosi,

na saṅgamo pāpajanena seyyoti.

Tattha sodāni pitvāna kikiṃ karosīti so idāni tvaṃ mayā dinnaṃ pivitvā mukhamakkaṭikaṃ karonto kikinti saddaṃ karosi. Na saṅgamo pāpajanena seyyoti pāpajanena nāma saddhiṃ saṅgamo na seyyo asaṅgamo va seyyoti.

Taṃ sutvā so mittadubbhimakkaṭo tvaṃ ettakeneva mayā kataṃ Niṭṭhitanti saññaṃ karosi, idāni te sīse vaccaṃ pātetvā gamissāmīti vatvā dutiyaṃ gāthamāha

ko te suto vā diṭṭho vā sīlavā nāma makkaṭo,

idāni kho taṃ ohaccaṃ esā asmākadhammatāti.

Tatrāyaṃ saṅkhepattho bho brāhmaṇa makkaṭo kataguṇajānanako ācārasampanno sīlavā atthīti kahaṃ tayā suto vā diṭṭho vā, idāni kho ahantaṃ ohaccaṃ vaccaṃ te sīse katvā pakkamissāmi. Amhākaṃ hi makkaṭānaṃ nāma esā dhammatā ayaṃ jātisabhāvo yadidaṃ upakārakassa sīse vaccaṃ kātabbanti.

Taṃ sutvā bodhisatto uṭṭhāya gantuṃ ārabhi. Makkaṭo taṃ khaṇaññeva uppatitvā sākhāya nisīditvā olambakaṃ otārento viya tassa sīse vaccaṃ pātetvā viravanto vanasaṇḍaṃ pāvisi. Bodhisatto nhātvā agamāsi.

Satthā na bhikkhave idāneva devadatto, pubbepi mayā kataguṇaṃ na jānāti yevāti imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi. Tadā makkaṭo devadatto ahosi, brāhmaṇo pana ahamevāti.

Dubbhiyamakkaṭajātakaṃ catutthaṃ.