๕. อาทิจจุปัฏฐานชาดก

๕ อาทิจฺจุปฏฺฐานชาตกํ

สพฺเพสุ กิร ภูเตสูติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ กุหกํ ภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

วตฺถุ เหฏฺฐากถิตสทิสเมว ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต กาสิกรฏฺเฐ พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ตกฺกสิลายํ สิปฺปานิ อุคฺคเหตฺวา อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺวา มหาปริวาโร คณสตฺถา หุตฺวา หิมวนฺเต วาสํ กปฺเปสิ ฯ โส ตตฺถ จิรํ วสิตฺวา โลณมฺพิลเสวนตฺถาย ปพฺพตา โอรุยฺห ปจฺจนฺเต เอกํ คามํ นิสฺสาย ปณฺณสาลาย วาสํ อุปคญฺฉิ ฯ อเถโก โลลมกฺกโฏ อิสิคเณ ภิกฺขาจารํ คเต อสฺสมปทํ อาคนฺตฺวา ปณฺณสาลาย อุตฺติณฺณานิ กโรติ ปานียฆเฏสุ อุทกํ ฉฑฺเฑติ กุณฺฑิกานิ ภินฺทติ อคฺคิสาลายํ วจฺจํ กโรติ ฯ ตาปสา วสฺสํ วุฏฺฐา อิทานิ หิมวนฺโต ปุปฺผผลสมิทฺโธ รมณีโย, ตตฺเถว คมิสฺสามาติ ปจฺจนฺตคามวาสิเก อาปุจฺฉึสุ ฯ มนุสฺสา เสฺว ภนฺเต มยํ ภิกฺขํ คเหตฺวา อสฺสมปทํ อาคมิสฺสาม, ตํ ปริภุญฺชิตฺวา คมิสฺสถาติ วตฺวา ทุติยทิวเส ปหูตํ ขาทนียํ โภชนียํ คเหตฺวา ตตฺถ อคมํสุ ฯ ตํ ทิสฺวา โลลมกฺกโฏ จินฺเตสิ โกหญฺญํ กตฺวา มนุสฺเส อาราเธตฺวา มยฺหมฺปิ ขาทนียโภชนียํ อาหราเปสฺสามีติ ฯ โส ตปจรณํ จรนฺโต วิย สีลวา วิย จ หุตฺวา ตาปสานํ อวิทูเร สุริยํ นมสฺสมาโน อฏฺฐาสิ ฯ มนุสฺสา ตํ ทิสฺวา สีลวนฺตานํ สนฺติเก วสนฺตา สีลวนฺโต โหนฺตีติ วตฺวา ปฐมํ คาถมาหํสุ

สพฺเพสุ กิร ภูเตสุ สนฺติ สีลสมาหิตา,

ปสฺส สาขามิคํ ชมฺมํ อาทิจฺจมุปติฏฺฐตีติ ฯ

ตตฺถ สนฺติ สีลสมาหิตาติ สีเลน สมาหิตา สมนฺนาคตา สํวิชฺชนฺติ, สีลวนฺโต จ สมาหิตา จ เอกคฺคจิตฺตา สํวิชฺชนฺตีติ อตฺโถ ฯ ชมฺมนฺติ ลามกํ ฯ อาทิจฺจมุปติฏฺฐตีติ สุริยํ นมสฺสมาโน ติฏฺฐติ ฯ

เอวํ เต มนุสฺเส ตสฺส คุเณ กเถนฺเต ทิสฺวา โพธิสตฺโต ตุมฺเห อิมสฺส โลลมกฺกฏสฺส สีลาจารํ อชานิตฺวา อวตฺถุสฺมึ เยว ปสนฺนาติ วตฺวา ทุติยํ คาถมาห

นาสฺส สีลํ วิชานาถ อนญฺญาย ปสํสถ,

อคฺคิหุตฺตญฺจ อูหนํ เทฺว จ ภินฺนา กมณฺฑลูติ ฯ

ตตฺถ อนญฺญายาติ อชานิตฺวา ฯ อูหนนฺติ อิมินา ปาปมกฺกเฏน อูหนํ ฯ กมณฺฑลูติ กุณฺฑิกา ฯ เทฺว จ กุณฺฑิกา เตน ภินฺนาติ เอวมสฺส อคุณํ กเถสิ ฯ มนุสฺสา มกฺกฏสฺส กุหกภาวํ ญตฺวา เลฑฺฑู จ ยฏฺฐิโย จ คเหตฺวา โปเถตฺวา ปลาเปตฺวา อิสิคณสฺส ภิกฺขํ อทํสุ ฯ อิสิโยปิ หิมวนฺตเมว คนฺตฺวา อปริหีนชฺฌานา พฺรหฺมโลกปรายนา อเหสุํ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ ตทา มกฺกโฏ อยํ กุหโก อโหสิ, อิสิคณา พุทฺธปริสา, คณสตฺถา ปน อหเมวาติ ฯ

อาทิจฺจุปฏฺฐานชาตกํ ปญฺจมํ ฯ