๗. จตุมัฏฐชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๒๒๓ · บรรทัด ๑๓๖๐เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรไทย ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
๗ จตุมฏฺฐชาตกํ
อุจฺเจ วิฏภิมารุยฺหาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อญฺญตรํ มหลฺลกภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
เอกทิวสํ กิร ทฺวีสุ อคฺคสาวเกสุ อญฺญมญฺญํ ปญฺหาปุจฺฉน- วิสฺสชฺชนกถาย นิสินฺเนสุ เอโก มหลฺลโก เตสํ สนฺติกํ คนฺตฺวา ตติโย หุตฺวา นิสีทิตฺวา ภนฺเต มยมฺปิ ตุมฺเห ปญฺหํ ปุจฺฉิสฺสาม, ตุมฺเหปิ อตฺตโน กงฺขํ อมฺเหปิ ปุจฺฉถาติ อาห ฯ เถรา ตํ ชิคุจฺฉิตฺวา อุฏฺฐาย ปกฺกมึสุ ฯ เถรานํ ธมฺมํ โสตุํ สนฺนิสินฺนปริสา สมาคมสฺส ภินฺนกาเล สตฺถุ สนฺติกํ คนฺตฺวา กึ อกาเล อาคตตฺถาติ วุตฺเต ตํ การณํ อาโรจยึสุ ฯ สตฺถา น ภิกฺขเว อิทาเนว สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานา เอตํ ชิคุจฺฉิตฺวา อกเถตฺวา ว ปกฺกมนฺติ, ปุพฺเพปิ ปกฺกมึสูติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต อรญฺญายตเน รุกฺขเทวตา อโหสิ ฯ อถ เทฺว หํสโปตกา จิตฺตกูฏปพฺพตา นิกฺขมิตฺวา ตสฺมึ รุกฺเข นิสีทิตฺวา โคจราย คนฺตฺวา นิวตฺตนฺตาปิ ตสฺมึ เยว วิสฺสมิตฺวา จิตฺตกูฏํ คจฺฉนฺติ ฯ คจฺฉนฺเต คจฺฉนฺเต กาเล เตสํ โพธิสตฺเตน สทฺธึ วิสฺสาโส อโหสิ ฯ คจฺฉนฺตา จ อาคจฺฉนฺตา จ อญฺญมญฺญํ สมฺโมทิตฺวา ธมฺมกถํ กเถตฺวา ปกฺกมึสุ ฯ อเถกทิวสํ เตสุ รุกฺขคฺเคสุ นิสีทิตฺวา โพธิสตฺเตน สทฺธึ กเถนฺเตสุ เอโก สิคาโล ตสฺส รุกฺขสฺส เหฏฺฐา ฐตฺวา เตหิ หํสโปตเกหิ สทฺธึ มนฺเตนฺโต ปฐมํ คาถมาห
อุจฺเจ วิฏภิมารุยฺห มนฺตยวฺโห รโหคตา,
นีเจ โอรุยฺห มนฺตยวฺโห, มิคราชาปิ โสสฺสตีติ ฯ
ตตฺถ อุจฺเจ วิฏภิมารุยฺหาติ ปกติยาปิ อุจฺเจ อิมสฺมึ รุกฺเข อุจฺจตรํ เอกวิฏปํ อภิรูหิตฺวา ฯ มนฺตยวฺโหติ มนฺเตถ กเถถ ฯ นีเจ โอรุยฺหาติ โอตริตฺวา นีเจ ฐาเน ฐตฺวา มนฺตยิตฺถ ฯ มิคราชาปิ โสสฺสตีติ อตฺตานํ มิคราชานํ กตฺวา อาห ฯ
หํสโปตกา ชิคุจฺฉิตฺวา อุฏฺฐาย จิตฺตกูฏเมว คตา ฯ เตสํ คตกาเล โพธิสตฺโต สิคาลสฺส ทุติยคาถมาห
ยํ สุปณฺโณ สุปณฺเณน เทโว เทเวน มนฺตเย,
กึ ตตฺถ จตุมฏฺฐสฺส วิลํ ปวิส ชมฺพุกาติ ฯ
ตตฺถ สุปณฺโณติ สุนฺทรปณฺโณ ฯ สุปณฺเณนาติ ทุติเยน หํสโปตเกน ฯ เทโว เทเวนาติ เต เยว เทฺว เทเว กตฺวา กเถติ ฯ จตุมฏฺฐสฺสาติ สรีเรน ชาติยา สเรน คุเณนาติ อิเมหิ จตูหิ มฏฺฐสฺส สุทฺธสฺสาติ อกฺขรตฺโถ ฯ อสุทฺธํ เยว ปน ปสํสาวจเนน นินฺทนฺโต เอวมาห ฯ จตูหิ มฏฺฐสฺส ลามกสฺส กึ เอตฺถ สิคาลสฺสาติ อยเมตฺถ อธิปฺปาโย ฯ วิลํ ปวิสาติ อิทํ โพธิสตฺโต เภรวารมฺมณํ ทสฺเสตฺวา ตํ ปลาเปนฺโต อาห ฯ
สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ ตทา มหลฺลโก สิคาโล อโหสิ, เทฺว หํสโปตกา สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานา, รุกฺขเทวตา ปน อหเมวาติ ฯ
จตุมฏฺฐชาตกํ สตฺตมํ ฯ
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๗ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด