๘. ราธชาดก

๘ ราธชาตกํ

ปวาสา อาคโต ตาตาติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ อุกฺกณฺฐิตภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

โส กิร สตฺถารา สจฺจํ กิร ภิกฺขุ อุกฺกณฺฐิโตติ ปุฏฺโฐ สจฺจํ ภนฺเตติ วตฺวา กึการณาติ วุตฺเต เอกํ อลงฺกตอิตฺถึ ทิสฺวา กิเลสวเสนาติ อาห ฯ อถ นํ สตฺถา มาตุคาโม นาม ภิกฺขุ น สกฺกา รกฺขิตุํ, ปุพฺเพปิ โทวาริเก ฐเปตฺวา รกฺขนฺตาปิ รกฺขิตุํ นาสกฺขึสุ, กินฺเต อิตฺถิยา, ลทฺธาปิ รกฺขิตุํ น สกฺกาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต สุกโยนิยํ นิพฺพตฺติ ฯ ราโธติสฺส นามํ ฯ กนิฏฺฐภาตา ปนสฺส โปฏฺฐปาโท นาม ฯ เต อุโภปิ ตรุณกาเล เยว เอโก ลุทฺทโก คเหตฺวา พาราณสิยํ อญฺญตรสฺส พฺราหฺมณสฺส อทาสิ ฯ พฺราหฺมโณ เต ปุตฺตฏฺฐาเน ฐเปตฺวา ปฏิชคฺคิ ฯ พฺราหฺมณสฺส ปน พฺราหฺมณี อรกฺขิกา ทุสฺสีลา ฯ โส โวหารกรณตฺถาย คจฺฉนฺโต เต สุกโปตเก อามนฺเตตฺวา ตาตา อหํ โวหารตฺถาย คจฺฉามิ, กาเล วา วิกาเล วา ตุมฺหากํ มาตุกรณกมฺมํ โอโลเกยฺยาถ อญฺญสฺส ปุริสสฺส คมนภาวํ วา อคมนภาวํ ๑- วา ชาเนยฺยาถาติ พฺราหฺมณึ สุกโปตเก ปฏิจฺฉาเทตฺวา อคมาสิ ฯ สา ตสฺส นิกฺขนฺตกาลโต ปฏฺฐาย อนาจารํ จริ ฯ รตฺติมฺปิ ทิวาปิ อาคจฺฉนฺตานญฺจ คจฺฉนฺตานญฺจ ปมาณํ นตฺถิ ฯ ตํ ทิสฺวา โปฏฺฐปาโท ราธํ ปุจฺฉิ พฺราหฺมโณ อิมํ พฺราหฺมณึ อมฺหากํ นิยฺยาเทตฺวา คโต, อยญฺจ ปาปกมฺมํ กโรติ, วทามิ นนฺติ ฯ ราโธ มา วทีติ อาห ฯ โส ตสฺส วจนํ อคเหตฺวา อมฺม กึการณา ปาปกมฺมํ กโรสีติ อาห ฯ สา ตํ มาเรตุกามา หุตฺวา ตาต ตฺวํ นาม มยฺหํ ปุตฺโต, อิโต ปฏฺฐาย น กริสฺสามิ, เอหิ ตาว ตาตาติ ปิยายฺมานา วิย ปกฺโกสิตฺวา อาคตํ คเหตฺวา ตฺวํ มํ วทสิ, อตฺตโน ปมาณํ น ชานาสีติ คีวํ ปริวตฺเตตฺวา มาเรตฺวา อุทฺธนนฺตเรสุ

@เชิงอรรถ: ๑ อาคมนภาวนฺติปิ ฯ นิกฺขิปิ ๑- ฯ พฺราหฺมโณ อาคนฺตฺวา วิสฺสมิตฺวา โพธิสตฺตํ กึ ตาต ราธ มาตา เต อนาจารํ กโรติ น กโรตีติ ปุจฺฉนฺโต ปฐมํ คาถมาห

ปวาสา อาคโต ตาต อิทานิ น จิราคโต,

กจฺจิ นุ ตาต เต มาตา น อญฺญมุปเสวตีติ ฯ

ตสฺสตฺโถ อหํ ตาต ราธ ปวาสา อาคโต โส จมฺหิ อิทาเนว อาคโต น จิราคโต, เตน ปวตฺตึ อชานนฺโต ตํ ปุจฺฉามิ กจฺจิ นุ เต ตาต มาตา อญฺญํ ปุริสํ น อุปเสวตีติ ฯ

ราโธ ตาต ปณฺฑิตา นาม ภูตํ วา อภูตํ วา อนิยฺยานิกนฺนาม น กเถนฺตีติ ญาเปนฺโต ทุติยํ คาถมาห

น โข ปเนตํ สุภณํ คิรํ สจฺจูปสญฺหิตํ,

สเยถ โปฏฺฐปาโทว มุมฺมเร อุปกูสิโตติ ฯ

ตตฺถ คิรนฺติ วจนํ ฯ วจนํ หิ ยถา อิทานิ คิรา เอวํ ตถา คิรนฺติ วุจฺจติ ฯ โส สุกโปตโก ลิงฺคํ อนาทยิตฺวา เอวมาห ฯ อยํ ปเนตฺถ อตฺโถ ตาต ปณฺฑิโต นาม สจฺจูปสญฺหิตํ ยถาภูตตฺถยุตฺตสภาวํ วจนมฺปิ อนิยฺยานิกํ น สุภณํ อนิยฺยานิกญฺจ สจฺจํ ภณนฺโต ฯ สเยถ โปฏฺฐปาโทว มุมฺมเร อุปกูสิโตติ ยถา โปฏฺฐปาโท กุกฺกุเล ฌาโม สยติ เอวํ เสยฺยาติ ๒- ฯ อุปกุฏฺฐิโตติปิ ปาโฐ ฯ อยเมวตฺโถ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ สจฺจปริโยสาเน อุกฺกณฺฐิตภิกฺขุ โสตาปตฺติผเล

@เชิงอรรถ: ๑ ปกฺขิปีติปิ ฯ ๒ สเยยฺยาตีติปิ ฯ ปติฏฺฐหิ ฯ ตทา โปฏฺฐปาโท อานนฺโท อโหสิ, ราโธ ปน อหเมวาติ ฯ

ราธชาตกํ อฏฺฐมํ ฯ