๙. คหปติชาดก

๙ คหปติชาตกํ

อุภยํ เม น ขมตีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อุกฺกณฺฐิตเมว ภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ กเถนฺโต จ, มาตุคาโม นาม อรกฺขิโย ๑- ปาปํ กตฺวา เยน เกนจิ อุปาเยน สามิกํ วญฺเจติ เยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต กาสิกรฏฺเฐ คหปติกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ฆราวาสํ คณฺหิ ฯ ตสฺส ภริยา ทุสฺสีลา คามโภชเกน สทฺธึ อนาจารํ จรติ ฯ โพธิสตฺโต ตํ ญตฺวา ปริคฺคณฺหนฺโต จรติ ฯ ตทา ปน อนฺโตวสฺเส วปฺปพีเชสุ น ปาเกสุ ฉาตกํ อโหสิ ฯ สสฺสานํ คพฺภคหณกาโล ชาโต ฯ สกลคามวาสิโน อิโต มาสทฺวยจฺจเยน สสฺสานิ อุทฺธริตฺวา วีหึ ทสฺสามาติ เอกโต หุตฺวา คามโภชกสฺส หตฺถโต เอกํ ชรโคณํ คเหตฺวา มํสํ ขาทึสุ ฯ อเถกทิวสํ คามโภชโก ขณํ โอโลเกตฺวา โพธิสตฺตสฺส พหิคตเวลาย เคหํ ปาวิสิ ฯ เตสํ สุขนิปนฺนกฺขเณเยว โพธิสตฺโต คามทฺวาเรน อนุปวิสิตฺวา

@เชิงอรรถ: ๑ อรกฺขิโกติปิ ฯ เคหาภิมุโข อโหสิ ฯ สา อิตฺถี คามทฺวาราภิมุขี ตํ ทิสฺวา โก นุ โข เอโสติ อุมฺมาเร ฐตฺวา โอโลเกนฺตี โส เยวาติ ญตฺวา คามโภชกสฺส อาจิกฺขิ ฯ คามโภชโก ภีโต ปกมฺปิ ฯ อถ นํ สา มา ภายิ, อตฺเถโก อุปาโย, อมฺเหหิ ตว หตฺถโต โคมํสํ ขาทิตํ, ตฺวํ มํสมูลํ โสเธนฺโต วิย โหหิ, อหํ โกฏฺฐํ อารุยฺห โกฏฺฐทฺวาเร ฐตฺวา วีหิ นตฺถีติ วกฺขามิ, ตฺวํ เคหมชฺเฌ ฐตฺวา อมฺหากํ ฆเร ทารกา ฉาตา, มํสมูลํ เทหีติ ปุนปฺปุนํ โจเทยฺยาสีติ วตฺวา โกฏฺฐํ อภิรุยฺห โกฏฺฐทฺวาเร นิสีทิ ฯ อิตโร เคหมชฺเฌ ฐตฺวา มํสมูลํ เทหีติ วทติ ฯ สา โกฏฺฐทฺวาเร นิสินฺนา โกฏฺเฐ วีหิ นตฺถิ, สสฺเส อุทฺธเต ทสฺสามิ, คจฺฉาติ อาห ฯ โพธิสตฺโต เคหํ ปวิสิตฺวา เตสํ กิริยํ ทิสฺวา อิมาย ปาปาย กตอุปาโย เอส ภวิสฺสตีติ ญตฺวา คามโภชกํ อามนฺเตตฺวา โภ คามโภชก อมฺเห ชรโคณสฺส มํสํ ขาทนฺตา อิโต มาสทฺวยจฺจเยน วีหึ ทสฺสามาติ ขาทิมฺหา, ตฺวํ อฑฺฒมาสมฺปิ อนติกฺกมิตฺวา อิทาเนว กสฺมา อาหราเปสิ, น ตฺวํ อิมินา การเณน อาคโต อญฺเญน การเณน อาคโต ภวิสฺสสิ, มยฺหํ ตว กิริยา น รุจฺจติ, อยมฺปิ อนาจารา ปาปธมฺมา โกฏฺเฐ วีหีนํ อภาวํ ชานาติ, สาทานิ โกฏฺฐํ อารุยฺห วีหิ นตฺถีติ วทติ, ตฺวมฺปิ เทหีติ, อุภินฺนมฺปิ โว การณํ มยฺหํ น รุจฺจตีติ เอตมตฺถํ ปกาเสนฺโต อิมา คาถา อโวจ

อุภยํ เม น ขมติ, อุภยํ เม น รุจฺจติ,

ยา จายํ โกฏฺฐโมติณฺณา น ทสฺสํ อิติ ภาสติ,

ตํ ตํ คามปติ พฺรูมิ กทเร อปฺปสฺมึ ชีวิเต

เทฺว มาเส สงฺครํ กตฺวา มํสํ ชรคฺควํ กิสํ

อปฺปตฺตกาเล โจเทสิ, ตมฺปิ มยฺหํ น รุจฺจตีติ ฯ

ตตฺถ ตํ ตํ คามปติ พฺรูมีติ อมฺโภ คามเชฏฺฐก เตน การเณน ตํ วทามิ ฯ กทเร อปฺปสฺมึ ชีวิเตติ อมฺหากํ ชีวิตํ นาม กทรญฺเจว ถทฺธํ ลูขํ กสิรํ อปฺปญฺจ มนฺทํ ปริตฺตํ, ตสฺมึ โน เอวรูเป ชีวิเต วตฺตมาเน ฯ เทฺว มาเส สงฺครํ กตฺวา มํสํ ชรคฺควํ กิสนฺติ อมฺหากํ มํสํ คณฺหนฺตานํ ชรคฺควํ กิสํ ทุพฺพลํ ชรโคณํ ททมาโน ตฺวํ ทฺวีหิ มาเสหิ มูลํ ทาตพฺพนฺติ เอวํ เทฺว มาเส สงฺครํ ปริจฺเฉทํ กตฺวา ฯ อปฺปตฺตกาเล โจเทสีติ ตสฺมึ กาเล อสมฺปตฺเต อนฺตรา ว โจเทสิ ฯ ตมฺปิ มยฺหํ น รุจฺจตีติ ยา จายํ ปาปธมฺมา ทุสฺสีลา อนฺโตโกฏฺเฐ วีหีนํ นตฺถิภาวํ ชานมานา ว อชานนฺตี วิย หุตฺวา โกฏฺฐโมติณฺณา โกฏฺฐทฺวาเร ฐตฺวา น ทสฺสํ อิติ ภาสติ, ยญฺจ ตฺวมฺปิ อกาเล โจเทสิ, ตมฺปิ อุภยํ มม น รุจฺจตีติ ฯ

เอวํ โส กเถนฺโต กเถนฺโต ว คามโภชกํ จุฬาย คเหตฺวา กฑฺฒิตฺวา เคหมชฺเฌ ปาเตตฺวา คามโภชโกมฺหีติ ปรสฺส รกฺขิตโคปิเต ภณฺเฑ อปรชฺฌสีติ อาทีหิ ปริภาสิตฺวา โปเถตฺวา ทุพฺพลํ กตฺวา คีวายํ คเหตฺวา เคหา นิกฺกฑฺฒิตฺวา ตมฺปิ ทุฏฺฐอิตฺถึ เกเสสุ คเหตฺวา โกฏฺฐา โอตาเรตฺวา โปเถตฺวา สเจ ปุน เอวรูปํ กโรสิ, ชานิสฺสามีติ สนฺตชฺเชสิ ฯ ตโต ปฏฺฐาย คามโภชโก ตํ เคหํ โอโลเกตุํ น วิสหิ ฯ สาปิ ปาปา ปุนปิ อติจริตุํ นาสกฺขิ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ สจฺจปริโยสาเน อุกฺกณฺฐิตภิกฺขุ โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐหิ ฯ ตทา คามโภชกสฺส นิคฺคหณการโก คหปติ อหเมว อโหสีติ ฯ

คหปติชาตกํ นวมํ ฯ