๑๐. กันทคลกชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๒๖๙ · บรรทัด ๑๕๗๒เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรไทย ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
๑๐ กนฺทคลกชาตกํ
อมฺโภ โก นามยํ รุกฺโขติ อิทํ สตฺถา เวฬุวเน วิหรนฺโต สุคตาลยํ อารพฺภ กเถสิ ฯ
ตทา หิ สตฺถา เทวทตฺโต สุคตาลยํ อกาสีติ สุตฺวา น ภิกฺขเว อิทาเนว เทวทตฺโต มยฺหํ อนุกโรนฺโต วินาสํ ปตฺโต ปุพฺเพปิ ปาปุณิ เยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต หิมวนฺตปฺปเทเส รุกฺขโกฏฺฏกสกุณโยนิยํ นิพฺพตฺติ ฯ ขทิรวเน โคจรํ คณฺหิ ฯ ขทิรวนิโยติสฺส นามํ อโหสิ ฯ ตสฺเสโก กนฺทคลโก นาม สหาโย อโหสิ ฯ โส ปาตลิภทฺทกวเน โคจรํ คณฺหติ ฯ โส เอกทิวสํ ขทิรวนิยสฺส สนฺติกํ อคมาสิ ฯ ขทิรวนิโย สหาโย เม อาคโตติ กนฺทคลกํ คเหตฺวา ขทิรวนํ ปวิสิตฺวา ขทิรขนฺธํ ตุณฺเฑน ปหริตฺวา รุกฺขโต ปาณเก นีหริตฺวา อทาสิ ฯ กนฺทคลโก ทินฺนทินฺเน มธุรปูเว วิย ฉินฺทิตฺวา ขาทิ ฯ ตสฺส ขาทนฺตสฺเสว มาโน อุปฺปชฺชิ อยมฺปิ รุกฺขโกฏฺฏกโยนิยํ นิพฺพตฺโต อหมฺปิ, กึ เม เอเตน ทินฺนโคจเรน, สยเมว ขทิรวเน โคจรํ คณฺหิสฺสามีติ ฯ โส ขทิรวนิยํ อาห สมฺม มา ตฺวํ ทุกฺขํ อนุภวิ, อหเมว ขทิรวเน โคจรํ คณฺหิสฺสามีติ ฯ อถ นํ โส อาห ตฺวํ สมฺม สิมฺพลิปาตลิ- ภทฺทกาทิวเน นิสฺสาเร โคจรคหเณน สํวฑฺฒิโต, ขทิรา นาม ชาตสารา ถทฺธา, มา เต เอตํ รุจฺจตีติ ฯ กนฺทคลโก กินฺทานาหํ น รุกฺขโกฏฺฏกโยนิยํ นิพฺพตฺโตติ ตสฺเสว วจนํ อนาทยิตฺวา เวเคน คนฺตฺวา ขทิรรุกฺขํ ตุณฺเฑน ปหริ ฯ ตาวเทวสฺส ตุณฺฑํ ภิชฺชิ, อกฺขีนิ นิกฺขมนาการปฺปตฺตานิ ชาตานิ, สีสํ ผลิตํ ฯ โส รุกฺขคฺเค ปติฏฺฐาตุํ อสกฺโกนฺโต ภูมิยํ ปติตฺวา ปฐมํ คาถมาห
อมฺโภ โก นามยํ รุกฺโข สินฺนปตฺโต สกณฺฏโก,
ยตฺถ เอกปฺปหาเรน อุตฺตมงฺคํ วิสาฏิตนฺติ ฯ
ตตฺถ อมฺโภ โก นามยํ รุกฺโขติ โภ ขทิรวนิย โก นาม อยํ รุกฺโขติ ฯ โก นาม โสติปิ ปาโฐ ฯ สินฺนปตฺโตติ สุขุมปตฺโต ฯ ยตฺถ เอกปฺปหาเรนาติ ยสฺมึ รุกฺเข เอเกเนว ปหาเรน ฯ อุตฺตมงฺคํ วิสาฏิตนฺติ สีสํ ภินฺนํ, น เกวลญฺจ สีสํ, ตุณฺฑมฺปิ ภินฺนํ ฯ โส เวทนาปฺปตฺตตาย ขทิรรุกฺขํ กินฺนุ โข นาเมโสติ ชานิตุํ อสกฺโกนฺโต เวทนาปฺปตฺโต หุตฺวา อิมาย คาถาย วิปฺปลปิ ฯ
ตสฺส ตํ วจนํ สุตฺวา ขทิรวนิโย ทุติยํ คาถมาห
อจาริ วตายํ วิตุทํ วนานิ
กฏฺฐงฺครุกฺเขสุ อสารเกสุ,
อถาสทา ขทิรํ ชาตสารํ
ยตฺถพฺภิทา ครุโฬ อุตฺตมงฺคนฺติ ฯ
ตตฺถ อจาริ วตายนฺติ อจาริ วต อยํ ฯ วิตุทํ วนานีติ นิสฺสารานิ สิมฺพลิปาตลิภทฺทกวนาทีนิ วิตุทนฺโต วิชฺฌนฺโต ฯ กฏฺฐงฺครุกฺเขสูติ วนกฏฺฐโกฏฺฐาเสสุ ฯ อสารเกสูติ นิสฺสาเรสุ ปาตลิภทฺทกสิมฺพลิอาทีสุ ฯ อถาสทา ขทิรํ ชาตสารนฺติ อถ โข โปตกกาลโต ปฏฺฐาย ชาตสารํ ขทิรํ อาสทํ สมฺปาปุณิ ฯ ยตฺถพฺภิทา ครุโฬ อุตฺตมงฺคนฺติ ยตฺถพฺภิทาติ ยสฺมึ ขทิเร อภินฺทิ ปทาลยิ ฯ ครุโฬติ สกุโณ, ๑- สพฺพสกุณานํ เหตํ สคารวสมฺปติสฺสวจนํ ๒- ฯ
อิติ นํ ขทิรวนิโย โภ กนฺทคลก ยตฺถ ตฺวํ อุตฺตมงฺคํ อภินฺทิ, ขทิโร นาเมส สารรุกฺโขติ อาห ฯ โส ตตฺเถว ชีวิตกฺขยํ ปาปุณิ ฯ
สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ ตทา กนฺทคลโก เทวทตฺโต อโหสิ, ขทิรวนิโย ปน อหเมวาติ ฯ
กนฺทคลกชาตกํ ทสมํ ฯ
นตํทฬฺหวคฺโค ฉฏฺโฐ ฯ
@เชิงอรรถ: ๑ สกุเณสูติปิ ฯ ๒ สคารวสปฺปติสฺสวจนนฺติปิ ฯ
@เชิงอรรถ:
@*** หน้านี้ไม่มีข้อมูล ***
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๗ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด