๑๐. ทุติยปลายิชาดก

10 Dutiyapalāyijātakaṃ

dhajamaparimitanti idaṃ satthā jetavane viharanto palāyiparibbājakaṃ ārabbha kathesi.

Imasmiṃ pana vatthusmiṃ sopi paribbājako jetavanaṃ pāvisi. Tasmiṃ khaṇe satthā mahājanaparivuto alaṅkatadhammāsane nisinno manosilātale sīhanādaṃ nadanto sīhapotako viya dhammaṃ desesi. Paribbājako dasabalassa brahmasarīrapaṭibhāgaṃ rūpaṃ puṇṇacandasassirikaṃ mukhaṃ suvaṇṇapaṭṭasadisaṃ nalātañca disvā ko evarūpaṃ purisuttamaṃ jinituṃ sakkhissatīti vatvā nivattitvā parisantaraṃ apavisitvā 1- palāyi. Mahājano taṃ anubandhitvā nivattitvā satthu taṃ pavattiṃ ārocesi.

@Footnote: 1 pavisitvātipi. Satthā na so paribbājako idāneva pubbepi mama suvaṇṇavaṇṇaṃ mukhaṃ disvā palāto yevāti vatvā atītaṃ āhari.

Atīte bārāṇasiyaṃ bodhisatto rajjaṃ kāresi. Takkasilāyaṃ eko gandhārarājā. So bārāṇasiṃ gahessāmīti caturaṅginiyā senāya āgantvā nagaraṃ parivāretvā nagaradvāre ṭhito attano balavāhanaṃ oloketvā ko ettakaṃ balavāhanaṃ jinituṃ sakkhissatīti attano senaṃ vaṇṇetvā paṭhamaṃ gāthamāha

dhajamaparimitaṃ anantapāraṃ

duppasahaṃ, dhaṃkehi sāgaramiva

girimiva anilena duppasaho,

duppasaho ahamajja tādisenāti.

Tattha dhajamaparimitanti idaṃ tāva me rathesu morapādaṃ ṭhapetvā ussāpitadhajameva aparimitaṃ bahuṃ anekasatasaṅkhyaṃ. Anantapāranti balavāhanampi me ettakā hatthī ettakā assā ettakā rathā ettakā pattīti gaṇanaparicchedarahitaṃ annatapāraṃ. Duppasahanti na sakkā paṭisattūhi sahituṃ abhibhavituṃ. Yathā kiṃ. Dhaṃkehi sāgaramiva. Yathā sāgaro bahūhipi kākehi vegavikkhambhanavasena vā atikkamanavasena vā duppasaho, evaṃ duppasahaṃ. Girimiva anilena duppasahoti api ca me ayaṃ balakāyo yathā pabbato vātena akampaniyato duppasaho tathā aññena balakāyena duppasaho. Duppasaho ahamajja tādisenāti svāhaṃ iminā balena samannāgato ajja tādisena Duppasahoti aṭṭālake ṭhitaṃ bodhisattaṃ sandhāya vadati.

Athassa so puṇṇacandasassirīkaṃ attano mukhaṃ dassetvā bāla mā vippalapasi, idāni te balavāhanaṃ mattavaravāraṇo viya naḷavanaṃ viddhaṃsessāmīti santajjetvā dutiyaṃ gāthamāha

mā bāliyaṃ vippalapi, na hissa tādisaṃ,

vidayhase, na hi labhase nisedhakaṃ,

āsajjasi gajamiva ekacārinaṃ

yo taṃ padā naḷamiva pothayissatīti.

Tattha mā bāliyaṃ vippalapīti mā attano bālabhāvaṃ vippalapi. Na hissa tādisanti na hissa tādiso, ayameva vā pāṭho. Tādiso anantapāraṃ me balavāhananti evarūpaṃ takkento rajjaṃ gahetuṃ samattho nāma na hi assa na hotīti attho. Vidayhaseti tvaṃ hi kevalaṃ rāgadosamohamānapariḷāhena vidayhasi yeva. Na hi labhase nisedhakanti mādisaṃ pana pasayha abhibhavitvā nisedhakaṃ na tāva labhasi, ajja taṃ āgataṃ 1- maggeneva palāpessāmi. Āsajjasīti upagacchasi. Gajamiva ekacārinanti ekacārinaṃ mattavaravāraṇaṃ viya. Yo taṃ padā naḷamiva pothayissatīti yo taṃ yathā nāma mattavaravāraṇo pādā naḷaṃ potheti sañcuṇṇati evaṃ pothayissati. Taṃ tvaṃ āsajjasīti attānaṃ sandhāyāha.

@Footnote: 1 āgatamaggenevātipi.

Evaṃ tajjentassa panassa kathaṃ sutvā gandhārarājā olokento kāñcanapaṭṭasadisamahānalātaṃ disvā attano gahaṇabhīto nivattitvā palāyanto sakanagarameva agamāsi.

Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi. Tadā gandhārarājā palāyiparibbājako ahosi, bārāṇasirājā pana ahamevāti.

Dutiyapalāyijātakaṃ dasamaṃ.

Kāsāvavaggo aṭṭhamo.

@Footnote:

@*** hanṛ´ānīṛ´ā´mḗmīkhṛ´amūla ***