๔. อสิตาภุชาดก

๔ อสิตาภุชาตกํ

ตฺวเมวทานิมการีติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต อญฺญตรํ กุมาริกํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

สาวตฺถิยํ กิเรกสฺมึ ทฺวินฺนํ อคฺคสาวกานํ อุปฏฺฐากกุเล เอกา กุมาริกา อภิรูปา โสภคฺคปฺปตฺตา ฯ สา วยปฺปตฺตา สมานชาติกํ กุลํ อคมาสิ ฯ สามิโก ตํ กิสฺมิญฺจิ อมญฺญมาโน อญฺญตฺถ จิตฺตวเสน จรติ ฯ สา ตสฺส ตํ อตฺตนิ อนิจฺฉมานตํ ๑- อคเณตฺวา เทฺว อคฺคสาวเก นิมนฺเตตฺวา ทานํ ทตฺวา ธมฺมํ สุณนฺตี โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐหิ ฯ สา ตโต ปฏฺฐาย มคฺคสุเขน ผลสุเขน วีตินามยมานา สามิโกปิ มํ น อิจฺฉติ, ฆรวาเสนาปิ เม กมฺมํ นตฺถิ, ปพฺพชิสฺสามีติ จินฺเตตฺวา มาตาปิตูนํ อาจิกฺขิตฺวา ปพฺพชิตฺวา อรหตฺตํ ปาปุณิ ฯ ตสฺสา สา กิริยา ภิกฺขุสงฺเฆ ปากฏา ชาตา ฯ อเถกทิวสํ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส อสุกกุลสฺส ธีตา อตฺถคเวสิกา สามิกสฺส อนิจฺฉมานภาวํ ญตฺวา อคฺคสาวกานํ ธมฺมํ สุตฺวา โสตาปตฺติผเล ปติฏฺฐาย ปุน มาตาปิตโร อาปุจฺฉิตฺวา ปพฺพชิตฺวา อรหตฺตํ ปตฺตา, เอวํ อตฺถคเวสิกา อาวุโส สา กุมาริกาติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย

@เชิงอรรถ: ๑ อนาทรตนฺติปิ ฯ สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว อิทาเนว สา กุลธีตา อตฺถคเวสิกา, ปุพฺเพปิ อตฺถคเวสิกา เยวาติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺวา หิมวนฺตปฺปเทเส วาสํ กปฺเปสิ ฯ ตทา พาราณสิราชา อตฺตโน ปุตฺตสฺส พฺรหฺมทตฺตกุมารสฺส ปริวารสมฺปตฺตึ ทิสฺวา อุปฺปนฺนสงฺโก ปุตฺตํ รฏฺฐา ปพฺพาเชสิ ฯ โส อสิตาภุํ นาม อตฺตโน เทวึ อาทาย หิมวนฺตํ ปวิสิตฺวา มจฺฉมํสผลาผลานิ ขาทนฺโต ปณฺณสาลาย วาสํ กปฺเปสิ ฯ โส เอกํ กินฺนรึ ทิสฺวา ปฏิพทฺธจิตฺโต อิมํ ปชาปตึ กริสฺสามีติ อสิตาภุํ อคเณตฺวา ตสฺสานุปทํ อคมาสิ ฯ สา ตํ กินฺนรึ อนุพนฺธมานํ ทิสฺวา อยํ มํ อคเณตฺวา กินฺนรึ อนุพนฺธติ, กึ เม อิมินาติ วิรตฺตจิตฺตา หุตฺวา โพธิสตฺตํ อุปสงฺกมิตฺวา วนฺทิตฺวา อตฺตโน กสิณปริกมฺมํ กถาเปตฺวา กสิณํ โอโลเกนฺตี อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺวา โพธิสตฺตํ วนฺทิตฺวา อาคนฺตฺวา อตฺตโน ปณฺณสาลทฺวาเร อฏฺฐาสิ ฯ พฺรหฺมทตฺโตปิ กินฺนรึ อนุพนฺธนฺโต วิจริตฺวา ตสฺสา คตมคฺคมฺปิ อทิสฺวา ฉินฺนาโส หุตฺวา ปณฺณสาลาภิมุโข อาคโต ฯ อสิตาภู ตํ อาคจฺฉนฺตํ ทิสฺวา เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา มณิวณฺเณ คคนตเล ฐิตา อยฺยปุตฺต ตํ นิสฺสาย มยา อิมํ ฌานสุขํ ลทฺธนฺติ วตฺวา ปฐมํ คาถมาห

ตฺวเมวทานิมกริ ยํ กาโม พฺยคมา ตยิ,

โสยํ อปฺปฏิสนฺธิโก ขรา ฉินฺนํว เรนุกนฺติ ๑-

ตตฺถ ตฺวเมวทานิมกรีติ อยฺยปุตฺต มํ ปหาย กินฺนรึ อนุพนฺธนฺโต ตฺวเมว อิทานิ อิทํ อกริ ฯ ยํ กาโม พฺยคมา ตยีติ ยํ มม ตยิ กาโม วิคโต วิกฺขมฺภนปฺปหาเนน ปหีโน, ยสฺส ปหีนตฺตา อหํ อิมํ วิเสสํ ปตฺตาติ ทีเปติ ฯ โสยํ อปฺปฏิสนฺธิโกติ โส ปน กาโม อิทานิ อปฺปฏิสนฺธิโก ชาโต น สกฺกา ปฏิสนฺธิตุํ ฯ ขรา ฉินฺนํว เรนุกนฺติ ขโร วุจฺจติ กกโจ, เรนุกํ วุจฺจติ หตฺถิทนฺโต ฯ ยถา กกจฉินฺโน หตฺถิทนฺโต อปฺปฏิสนฺธิโก ชาโต โหติ น ปุน ปุริมนเยน อลฺลียติ, เอวํ ปุน มยฺหํ ตยา สทฺธึ จิตฺตสฺส ฆฏนํ นาม นตฺถีติ ฯ

วตฺวา ตสฺส ปสฺสนฺตสฺเสว อุปฺปติตฺวา อญฺญตฺถ อคมาสิ ฯ โส ตสฺสา คตกาเล ปริเทวมาโน ทุติยํ คาถมาห

อตฺริจฺฉา อติโลเภน อติโลภมเทน จ

เอวํ หายติ อตฺถมฺหา อหํว อสิตาภุยาติ ฯ

ตตฺถ อตฺริจฺฉา อติโลเภนาติ อตฺริจฺฉา วุจฺจติ อตฺร อตฺร อิจฺฉาสงฺขาตา อปริยนฺตตณฺหา, อติโลโภ วุจฺจติ อติกฺกมิตฺวา ปวตฺตนโลโภ ฯ อติโลภมเทน จาติ ปุริสมทํ อุปฺปาทนโต อติโลภมโท นาม ชาโต ฯ อิทํ วุตฺตํ โหติ อตฺริจฺฉาวเสน อตฺริจฺฉมาโน ปุคฺคโล อติโลเภน จ อติโลภมเทน จ ยถา อหํ อสิตาภุยา ราชธีตาย ปริหีโน เอวํ อตฺถมฺหา หายตีติ ฯ

@เชิงอรรถ: ๑ เรรุกนฺติปิ ฯ

อิติ โส อิมาย คาถาย ปริเทวิตฺวา อรญฺเญ เอกโกว วสิตฺวา ปิตุ อจฺจเยน คนฺตฺวา รชฺชํ คณฺหิ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ ตทา ราชปุตฺโต จ ราชธีตา จ อิเม เทฺว ชนา อเหสุํ, ตาปโส ปน อหเมวาติ ฯ

อสิตาภุชาตกํ จตุตฺถํ ฯ