๑. กุรุงคมิคชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๒๑ · บรรทัด ๑๔๓เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
3 Kuruṅgavaggavaṇṇanā
1 kuruṅgamigajātakaṃ
ñātametaṃ kuruṅgassāti idaṃ satthā veḷuvane viharanto devadattaṃ ārabbha kathesi.
Ekasmiṃ hi samaye dhammasabhāyaṃ sannipatitvā bhikkhū āvuso devadatto tathāgatassa ghātanatthāya dhanuggahe payojesi silaṃ pavijjhi dhanapālakaṃ vissajjesi sabbadāpi dasabalassa vadhāya parisakkatīti devadattassa avaṇṇaṃ kathentā nisīdiṃsu. Satthā āgantvā paññattāsane nisinno kāya nuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchi. Bhante devadatto tumhākaṃ vadhāya parisakkatīti devadattassa aguṇakathāya sannisinnamhāti. Satthā na bhikkhave devadatto idāneva mama vadhāya parisakkati pubbepi parisakkatiyeva na ca pana maṃ vadhituṃ asakkhīti vatvā atītaṃ āhari.
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto kuruṅgamigo hutvā ekasmiṃ araññāyatane phalāphalāni khādanto vasati. So ekasmiṃ kāle phalasampanne sepaṇṇirukkhe sepaṇṇiphalāni khādati. Atheko gāmavāsī aṭṭakaluddako phalitarukkhamūlesu migānaṃ padāni upadhāretvā uparirukkhe aṭṭakaṃ bandhitvā tattha nisīditvā phalāni Khādituṃ āgate mige sattiyā vijjhitvā tesaṃ maṃsaṃ vikkiṇanto jīvitaṃ kappesi. So ekadivasaṃ tasmiṃ rukkhamūle bodhisattassa padavalañjaṃ disvā tasmiṃ sepaṇṇirukkhe aṭṭakaṃ bandhitvā pātova bhuñjitvā sattiṃ ādāya vanaṃ pavisitvā taṃ rukkhaṃ abhiruhitvā aṭṭake nisīdi. Bodhisattopi pātova vasanaṭṭhānā nikkhamitvā sepaṇṇiphalāni khādissāmīti āgamma taṃ rukkhamūlaṃ sahasāva apavisitvā kadāci aṭṭakaluddakā rukkhesu aṭṭakaṃ bandhanti atthi nu kho evarūpo upaddavoti pariggaṇhanto bāhiratova aṭṭhāsi. Luddakopi bodhisattassa anāgamanabhāvaṃ ñatvā aṭṭake nisinnova sepaṇṇiphalāni khipitvā tassa purato pātesi. Botisatto imāni phalāni āgantvā mayhaṃ purato patanti atthi nu kho tassa upari luddakoti punappunaṃ olokento luddakaṃ disvā apassanto viya hutvā ambho rukkha pubbe tvaṃ olambakaṃ cālento viya ujukameva phalāni pātesi idāni rukkhadhammaṃ pariccajasi evaṃ tayā rukkhadhamme pariccatte ahamaññaṃpi rukkhamūlaṃ upasaṅkamitvā mayhaṃ āhāraṃ pariyesissāmīti vatvā imaṃ gāthamāha
ñātametaṃ kuruṅgassa yaṃ tvaṃ sepaṇṇi seyyasi
aññaṃ sepaṇṇiṃ gacchāmi na me te ruccate phalanti.
Tattha ñātanti pākaṭaṃ jātaṃ. Etanti idaṃ kammaṃ. Kuruṅgassāti kuruṅgamigassa. Yaṃ tvaṃ sepaṇṇi seyyasīti yaṃ tvaṃ ambho sepaṇṇirukkha purato phalāni pātiyamāno seyyasi visiṇṇaphalo ahosi Taṃ sabbaṃ kuruṅgamigassa pāpakaṃ jātaṃ. Na me te ruccateti evaṃ phalaṃ dadamānāya na me tava phalaṃ ruccati tiṭṭha tvaṃ ahaṃ aññattha gamissāmīti agamāsi.
Athassa luddako aṭṭake nisinnova sattiṃ khipitvā gaccha viraddhodānimhi tanti āha. Bodhisatto nivattitvā ṭhitova āha ambho purisa idānipi kiñcāpi maṃ viraddho aṭṭha pana mahāniraye soḷasa ussadaniraye pañcavidhabandhanādīni ca kammakaraṇāni aviraddhoyevāsīti. Evañca pana vatvā yathāruciṃ gato. Luddopi otaritvā yathāruciṃ gato.
Satthāpi na bhikkhave devadatto idāneva mama vadhāya parisakkati pubbepi parisakkatiyeva na ca pana maṃ vadhituṃ asakkhīti imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā anusandhiṃ ghaṭetvā jātakaṃ samodhānesi tadā aṭṭakaluddako devadatto ahosi kuruṅgamigo pana ahamevāti.
Kuruṅgamigajātakaṃ paṭhamaṃ.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๕ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด