๗. ปาทัญชลิชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๓๔๔ · บรรทัด ๑๙๓๔เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรไทย ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรไทย
๗ ปาทญฺชลิชาตกํ
อทฺธา ปาทญฺชลี สพฺเพติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต โลฬุทายิตฺเถรํ ๑- อารพฺภ กเถสิ ฯ
เอกสฺมึ ทิวเส เทฺว มหาสาวกา ปญฺหํ วินิจฺฉินนฺติ ฯ ภิกฺขู ปญฺหํ สุณนฺตา เถเร ปสํสนฺติ ฯ โลฬุทายิตฺเถโร ปริสนฺตเร นิสินฺโน เอเต อมฺเหหิ สมํ กึ ชานนฺตีติ โอฏฺฐํ ภญฺชิ ฯ ตํ ทิสฺวา เถรา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึสุ ฯ ปริสา ภิชฺชิ ฯ ธมฺมสภายํ ภิกฺขู กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส โลฬุทายี เทฺว อคฺคสาวเก ครหิตฺวา โอฏฺฐํ ภญฺชตีติ ฯ สตฺถา น ภิกฺขเว อิทาเนว ปุพฺเพปิ โลฬุทายี ฐเปตฺวา โอฏฺฐภญฺชนํ ตโต อุตฺตรึ อญฺญํ น ชานาตีติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ
อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต ตสฺส อตฺถธมฺมานุสาสโก อมจฺโจ อโหสิ ฯ รญฺโญ ปน ปาทญฺชลี นาม ปุตฺโต โลโล ๒- ทนฺธปริสกฺกโน อโหสิ ฯ อปรภาเค ราชา กาลมกาสิ ฯ อมจฺจา รญฺโญ มตกิจฺจานิ กตฺวา ตํ รชฺเช อภิสิญฺจิสฺสามาติ มนฺตยมานา ราชปุตฺตํ ปาทญฺชลินฺติ ๓- อาหํสุ ฯ โพธิสตฺโต ปน อยํ กุมาโร โลโล ทนฺธปริสกฺกโน, ปริคฺคหิตฺวา นํ อภิสิญฺจิสฺสามาติ อาห ฯ อมจฺจา วินิจฺฉยํ สชฺเชตฺวา กุมารํ สมีเป นิสีทาเปตฺวา อฏฺฏํ วินิจฺฉินนฺตา น สมฺมา วินิจฺฉินึสุ ฯ เต อสฺสามิกํ สามิกํ กตฺวา กุมารํ ปุจฺฉึสุ กีทิสํ กุมาร สุฏฺฐุ
@เชิงอรรถ: ๑ ลาฬุ...อิติปิ ฯ ป ฯ ๒ ลาโลติปิ ฯ ป ฯ ๓ ปาทญฺชลิกนฺติปิ ฯ วินิจฺฉินิมฺหาติ ฯ โส โอฏฺฐํ ภญฺชิ ฯ โพธิสตฺโต ปณฺฑิโต มญฺเญ กุมาโร, อสมฺมาวินิจฺฉิตภาโว เตน ญาโต ภวิสฺสตีติ มญฺญมาโน ปฐมํ คาถมาห
อทฺธา ปาทญฺชลี สพฺเพ ปญฺญาย อติโรจติ,
ตถา หิ โอฏฺฐํ ภญฺชติ อุตฺตรึ นูน ปสฺสตีติ ฯ
ตสฺสตฺโถ เอกํเสน ปาทญฺชลี กุมาโร สพฺเพ อมฺเห ปญฺญาย อติโรจติ ฯ ตถา หิ โอฏฺฐํ ภญฺชติ นูน อุตฺตรึ อญฺญํ การณํ ปสฺสตีติ ฯ
เต อปรสฺมึ ทิวเส วินิจฺฉยํ สชฺเชตฺวา อญฺญํ อฏฺฏํ สุฏฺฐุ วินิจฺฉินิตฺวา กีทิสํ เต เทว สุฏฺฐุ วินิจฺฉิตนฺติ ปุจฺฉึสุ ฯ โส ปุนปิ โอฏฺฐเมว ภญฺชิ ฯ อถสฺส อนฺธพาลภาวํ ญตฺวา โพธิสตฺโต ทุติยํ คาถมาห
นายํ ธมฺมํ อธมฺมํ วา อตฺถานตฺถญฺจ พุชฺฌติ,
อญฺญตฺร โอฏฺฐนิพฺโภคา นายํ ชานาติ กิญฺจนนฺติ ฯ
อมจฺจา ปาทญฺชลิกุมารสฺส โลลภาวํ ญตฺวา โพธิสตฺตํ รชฺเช อภิสิญฺจึสุ ฯ
สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ ตทา ปาทญฺชลี โลฬุทายี อโหสิ, ปณฺฑิตามจฺโจ ปน อหเมวาติ ฯ
ปาทญฺชลิชาตกํ สตฺตมํ ฯ
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรไทย เล่มที่ ๓๗ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด