๘. กิงสุโกปมชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๓๔๖ · บรรทัด ๑๙๔๔เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
8 Kiṃsukopamajātakaṃ
sabbehi kiṃsuko diṭṭhoti idaṃ satthā jetavane viharanto kiṃsukopamasuttantaṃ ārabbha kathesi.
Cattāro kira bhikkhū tathāgataṃ upasaṅkamitvā kammaṭṭhānaṃ yāciṃsu. Satthā tesaṃ kammaṭṭhānaṃ kathesi. Te kammaṭṭhānāni gahetvā attano rattiṭṭhānadivāṭṭhānāni agamaṃsu. Tesu eko cha phassāyatanāni pariggaṇhitvā arahattaṃ pāpuṇi. Eko pañcakkhandhe. Eko cattāro mahābhūte. Eko aṭṭhārasadhātuyo. Te attano attano adhigatavisesaṃ satthu ārocesuṃ. Tatthekassa bhikkhuno parivitakko udapādi imesaṃ kammaṭṭhānānaṃ nānā, nibbānaṃ pana ekaṃ, kathaṃ sabbehi arahattaṃ pattanti. So satthāraṃ pucchi. Satthā kinte bhikkhu kiṃsukadiṭṭhehi catūhi bhātikehi nānattanti vatvā idaṃ no bhante kāraṇaṃ kathethāti bhikkhūhi yācito atītaṃ āhari.
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatto rajjaṃ kāresi. Tassa cattāro puttā ahesuṃ. Te ekadivasaṃ sārathiṃ pakkosāpetvā mayaṃ samma kiṃsukaṃ daṭṭhukāmā, kiṃsukarukkhaṃ no dassehīti āhaṃsu. Sārathi sādhu dassessāmīti vatvā catunnaṃ ekato adassetvā jeṭṭhaputtaṃ tāva rathe nisīdāpetvā araññaṃ netvā ayaṃ kiṃsukoti khāṇukakāle 1- kiṃsukaṃ dassesi. Aparassa bālapalāsakāle, aparassa pupphitakāle, aparassa phalitakāle. Aparabhāge cattāropi bhātaro ekato nisinnā kiṃsuko
@Footnote: 1 khāṇukorakāletipi. Nāma kīdisoti kathaṃ samuṭṭhāpesuṃ. Eko seyyathāpi jhāmakhāṇukoti āha. Dutiyo seyyathāpi nigrodharukkhoti. Tatiyo seyyathāpi maṃsapesīti. Catuttho seyyathāpi sirisarukkhoti. Te aññamaññassa kathāya aparituṭṭhā pitu santikaṃ gantvā deva kiṃsuko nāma kīdisoti pucchitvā tumhehi kiṃ kathitanti vutte attano kathitanīhāraṃ rañño kathesuṃ. Rājā catūhipi tumhehi kiṃsuko diṭṭho, kevalaṃ vo kiṃsukassa dassento sārathi imasmiṃ kāle kiṃsuko kīdiso, imasmiṃ kāle kīdisoti vibhajitvā na pucchito, tena vo kaṅkhā uppannāti vatvā paṭhamaṃ gāthamāha
sabbehi kiṃsuko diṭṭho, kinnvettha vicikicchatha,
na hi sabbesu ṭhānesu sārathī paripucchitoti.
Tattha na hi sabbesu ṭhānesu sārathī paripucchitoti sabbehi vo kiṃsuko diṭṭho, kinnu tumhe ettha vicikicchatha, sabbesu ṭhānesu kiṃsuko ceso, tumhehi pana na hi sabbesu ṭhānesu sārathī paripucchito, tena vo kaṅkhā uppannāti.
Satthā imaṃ kāraṇaṃ dassetvā yathā bhikkhu te cattāro bhātikā vibhāgaṃ katvā apucchitattā kiṃsuke kaṅkhaṃ uppādesuṃ, evaṃ tvampi imasmiṃ dhamme kaṅkhaṃ uppādesīti vatvā abhisambuddho hutvā dutiyaṃ gāthamāha
evaṃ sabbehi ñāṇehi yesaṃ dhammā ajānitā,
te ve dhammesu kaṅkhanti kiṃsukasmiṃva bhātaroti.
Tassattho yathā te bhātaro sabbesu ṭhānesu kiṃsukassa adiṭṭhattā Kaṅkhiṃsu, evaṃ sabbehi vipassanāñāṇehi yesaṃ sabbe chaphassāyatanak- khandhabhūtadhātubhedā dhammā ajānitā sotāpattimaggassa anadhigatattā appaṭividdhā, teneva tesu chaphassāyatanādidhammesu kaṅkhanti, yathā ekasmiññeva kiṃsukasmiṃ cattāro bhātaroti.
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi. Tadā bārāṇasirājā ahamevāti.
Kiṃsukopamajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๗ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด