๑๐. กปิชาดก

๑๐ กปิชาตกํ

อยํ อิสี อุปสมสญฺญเม รโตติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต เอกํ กุหกภิกฺขุํ อารพฺภ กเถสิ ฯ

ตสฺส หิ กุหกภาโว ภิกฺขูสุ ปากโฏ ชาโต ฯ ภิกฺขู ธมฺมสภายํ กถํ สมุฏฺฐาเปสุํ อาวุโส อสุโก ภิกฺขุ นิยฺยานิเก พุทฺธสาสเน ปพฺพชิตฺวา กุหกวตฺตํ ปูเรตีติ ฯ สตฺถา อาคนฺตฺวา กายนุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนาติ ปุจฺฉิตฺวา อิมาย นามาติ วุตฺเต น ภิกฺขเว เอส ภิกฺขุ อิทาเนว กุหโก, ปุพฺเพปิ กุหโกว อคฺคิมตฺตสฺส การณา มกฺกโฏ หุตฺวา กุหกมกาสีติ ๑- วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต กาสิกรฏฺเฐ พฺราหฺมณกุเล นิพฺพตฺติตฺวา วยปฺปตฺโต ปุตฺตสฺส อาธาวิตฺวา ปริธาวิตฺวา วิจรณกาเล พฺราหฺมณิยา มตาย ปุตฺตํ องฺเกนาทาย หิมวนฺตํ ปวิสิตฺวา อิสิปพฺพชฺชํ ปพฺพชิตฺวา ตมฺปิ ปุตฺตํ ตาปสกุมารํ กตฺวา ปณฺณสาลายํ วาสํ กปฺเปสิ ฯ วสฺสารตฺตสมเย จ อจฺฉินฺนธาเร เทเว วสฺสนฺเต เอโก มกฺกโฏ สีเตน ปีฬิโต ทนฺเต ขาทนฺโต กมฺเปนฺโต วิจรติ ฯ โพธิสตฺโต มหนฺเต ทารุกฺขนฺเธ อาหริตฺวา อคฺคึ กตฺวา มญฺจเก นิปชฺชิ ฯ ปุตฺตโกปิสฺส ปาเท ปริมชฺชมาโน นิสีทิ ฯ โส มกฺกโฏ เอกสฺส มตตาปสสฺส สนฺตกานิ วกฺกลานิ นิวาเสตฺวา ปารุเปตฺวา จ อชินจมฺมํ เอกํสํ กตฺวา

@เชิงอรรถ: ๑ โกหญฺญมกาสีติปิ ฯ กาชกมณฺฑลุํ อาทาย อิสิเวเสน อาคนฺตฺวา ปณฺณสาลทฺวาเร อคฺคิการณา กุหกกมฺมํ กตฺวา อฏฺฐาสิ ฯ ตาปสกุมาโร ตํ ทิสฺวา ตาต ตาปโส เอโก สีตปีฬิโต กมฺปมาโน ติฏฺฐติ, อิธ นํ ปกฺโกสถ, วิสีเวสฺสตีติ ปิตรํ อายาจนฺโต ปฐมํ คาถมาห

อยํ อิสี อุปสมสญฺญเม รโต

ส ติฏฺฐติ สิสิรภเยน อทฺธิโต,

หนฺท อยํ ปวิสตุมํ อคารกํ,

วิเนตุ สีตํ ทรถญฺจ เกวลนฺติ ฯ

ตตฺถ อุปสมสญฺญเม รโตติ ราคาทิอุปสเม จ สีลสญฺญเม จ รโต ฯ ส ติฏฺฐตีติ โส ติฏฺฐติ ฯ สิสิรภเยนาติ วาตวุฏฺฐิชนิตสฺส สิสิรสฺส ภเยน ฯ อทฺธิโตติ ปีฬิโต ฯ ปวิสตุมนฺติ ปวิสตุ อิมํ ฯ เกวลนฺติ สกลํ อนวเสสํ ฯ

โพธิสตฺโต ปุตฺตสฺส วจนํ สุตฺวา อุฏฺฐาย โอโลเกนฺโต มกฺกฏภาวํ ญตฺวา ทุติยํ คาถมาห

นายํ อิสี อุปสมสญฺญเม รโต,

กปิ อยํ ทุมฺพรสาขโคจโร, ๑-

โส ทูสโก โรสโก จาปิ ชมฺโม,

สเจ วเช อิมมฺปิ ทูสเย ฆรนฺติ ฯ

ตตฺถ ทุมฺพรสาขโคจโรติ ๑- ทุมฺพรานํ ๒- สาขโคจโร ฯ โส ทูสโก โรสโก จาปิ ชมฺโมติ โส เอว คตคตฏฺฐานสฺส ทูสนโต

@เชิงอรรถ: ๑ ทุมวรสาขโคจโรติปิ ฯ ๒ ทุมวรานนฺติปิ ฯ ทูสโก ฆฏฺฏนตาย โรสโก ลามกภาเวน ชมฺโม ฯ สเจ วเชติ ยทิ อิมํ ปณฺณสาลํ อุปวเช ปวิเสยฺย สพฺพํ อุจฺจารปสฺสาวกรเณน จ อคฺคิทาเนน จ ทูเสยฺยาติ ฯ

เอวญฺจ ปน วตฺวา โพธิสตฺโต อุมฺมุกํ คเหตฺวา ตํ สนฺตาเสตฺวา ปลาเปสิ ฯ โส อุปฺปติตฺวา วนํ ปกฺขนฺโต ๑- ตถา ปกฺขนฺโต เยว อโหสิ, น ปุน ตํ ฐานํ อคมาสิ ฯ โพธิสตฺโต อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ นิพฺพตฺเตตฺวา ตาปสกุมารสฺส กสิณปริกมฺมํ อาจิกฺขิ ฯ โส จ อภิญฺญา จ สมาปตฺติโย จ อุปฺปาเทสิ ฯ เต อุโภปิ อปริหีนชฺฌานา พฺรหฺมโลกปรายนา อเหสุํ ฯ

สตฺถา น ภิกฺขเว อิทาเนว โปราณกโต ปฏฺฐายเปส กุหโก เยวาติ อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา สจฺจานิ ปกาเสตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ฯ สจฺจปริโยสาเน เกจิ โสตาปนฺนา เกจิ สกทาคามิโน เกจิ อนาคามิโน อเหสุํ ฯ ตทา มกฺกโฏ กุหโก ภิกฺขุ อโหสิ, ปุตฺโต ราหุโล, ปิตา ปน อหเมวาติ ฯ

กปิชาตกํ ทสมํ ฯ

สิคาลวคฺโค ทสโม ฯ

ทุกนิปาตวณฺณนา นิฏฺฐิตา ฯ