๑๐. พกชาดก

พกชาตกํ

ปรปาณฆาเตติ อิทํ สตฺถา เชตวเน วิหรนฺโต ปุราณสนฺถตํ อารพฺภ กเถสิ ฯ วตฺถุปิ วินเย วิตฺถารโต อาคตเมว ฯ อยํ ปเนตฺถ สงฺเขโป ฯ อายสฺมา อุปเสโน ทุวสฺสิโก เอกวสฺสิเกน สทฺธิวิหารินา สทฺธึ สตฺถารํ อุปสงฺกมิตฺวา สตฺถารา ครหิโต นิวตฺติตฺวา ปกฺกนฺโต วิปสฺสนํ ปฏฺฐเปตฺวา อรหตฺตํ ปตฺวา อปฺปิจฺฉตาทิคุณยุตฺโต เตรส ธุตงฺคานิ สมาทาย ปริสํ เตรสธุตงฺคธรํ กตฺวา ภควติ เตมาสํ ปฏิสลฺลีเน สปริโส สตฺถารํ อุปสงฺกมิตฺวา ปริสมฺปิ นิสฺสาย ปฐมํ ครหํ ลภิตฺวา ธมฺมิกาย กติกาย อนุวตฺตเน ทุติยํ สาธุการํ ลภิตฺวา อิโต ปฏฺฐาย ธุตงฺคธรา ภิกฺขู ยถาสุขํ อุปสงฺกมิตฺวา มํ ปสฺสนฺตูติ สตฺถารา กตานุคฺคโห นิกฺขมิตฺวา ภิกฺขูนํ เอตมตฺถํ อาโรเจสิ ฯ ตโต ปภูติ ภิกฺขู ธุตงฺคธรา หุตฺวา สตฺถารํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตฺวา สตฺถริ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิเต ตตฺถ ตตฺถ ปํสุกูลานิ ฉฑฺเฑตฺวา อตฺตโน ปตฺตจีวราเนว คณฺหึสุ ฯ สตฺถา สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ เสนาสนจาริกํ จรมาโน ตตฺถ ตตฺถ ปติตานิ ปํสุกูลานิ ทิสฺวา ปุจฺฉิตฺวา ตมตฺถํ สุตฺวา ภิกฺขเว อิเมสํ นาม ภิกฺขูนํ วตฺตสมาทานํ น จิรฏฺฐิติกํ พกสฺส อุโปสถกมฺมสทิสํ อโหสีติ วตฺวา อตีตํ อาหริ ฯ

อตีเต พาราณสิยํ พฺรหฺมทตฺเต รชฺชํ กาเรนฺเต โพธิสตฺโต สกฺโก เทวราชา อโหสิ ฯ อเถโก พโก คงฺคาตีเร ปาสาณปิฏฺเฐ วสติ ฯ อถ คงฺคาย มโหโฆทกํ ๑- คนฺตฺวา ตํ ปาสาณํ ปริกฺขิปิ ฯ พโก อภิรูหิตฺวา ปาสาณปิฏฺเฐ นิปชฺชิ ฯ เนวสฺส โคจโร อตฺถิ น โคจราย คมนมคฺโค อุทกมฺปิ วฑฺฒเตว ฯ โส จินฺเตสิ มยฺหํ

@เชิงอรรถ: ๑ หิโมทกํ ฯ เนว โคจโร อตฺถิ น โคจราย คมนมคฺโค นิกฺกมฺมสฺส ปน นิปชฺชนโต อุโปสถกมฺมํ วรตรนฺติ มนสาว อุโปสถํ อธิฏฺฐาย สีลานิ สมาทยิตฺวา นิปชฺชิ ฯ ตทา สกฺโก อาวชฺชมาโน ตสฺส ตํ ทุพฺพลสมาทานํ ญตฺวา เอตํ พกํ วีมํสิสฺสามีติ เอฬกรูเปน อาคนฺตฺวา ตสฺสาวิทูเร ฐตฺวา อตฺตานํ ทสฺเสสิ ฯ พโก ตํ ทิสฺวา อญฺญตรสฺมึ ทิวเส อุโปสถกมฺมํ ชานิสฺสามีติ อุฏฺฐาย ตํ คณฺหิตุํ ปกฺขนฺทิ ฯ เอฬโกปิ อิโตจิโตจ ปกฺขนฺทิตฺวา อตฺตานํ คเหตุํ นาทาสิ ฯ พโก ตํ คเหตุํ อสกฺโกนฺโต นิวตฺเตตฺวา อาคมฺม อุโปสถกมฺมํ ตาว เม น ภิชฺชตีติ ตตฺเถว ปุน นิปชฺชิ ฯ สกฺโก สกฺกานุภาเวเนว อากาเส ฐตฺวา ตาทิสสฺส ทุพฺพลชฺฌาสยสฺส กึ อุโปสถกมฺเมน ตฺวํ มม สกฺกภาวํ อชานนฺโต เอฬกมํสํ ขาทิตุกาโมสีติ ตํ ครหิตฺวา เทวโลกเมว คโต ฯ

ติสฺโสปิ อภิสมฺพุทฺธคาถาว

ปรปาณฆาเต ชีวนฺโต มํสโลหิตโภชโน

พโกว ตํ สมาทาย อุปปชฺชิ อุโปสถํ

ตสฺส สกฺโก วตญฺญาย อชรูเปนุปาคมิ

วีตตโป อชฺฌุปฺปตฺโต ภิชฺชิ โลหิตโป ตปํ

เอวเมว อิเธกจฺโจ สมาทานสฺมิ ทุพฺพโล

ลหุํ กโรติ อตฺตานํ พโกว อชการณาติ ฯ

ตตฺถ อุปปชฺชิ อุโปสถนฺติ อุโปสถวาสํ อุปคโต ฯ วตญฺญายาติ ตสฺส ทุพฺพลวตฺตํ อญฺญาย ฯ วีตตโป อชฺฌปฺปตฺโตติ วิคตตโป หุตฺวา อุปคโต ตํ ขาทิตุํ ปกฺขนฺโตติ อตฺโถ ฯ โลหิตโปติ โลหิตปายี ฯ ตปนฺติ ตํ อตฺตนา สมาทินฺนตปํ ภินฺทิ ฯ

สตฺถา อิมํ ธมฺมเทสนํ อาหริตฺวา ชาตกํ สโมธาเนสิ ตทา สกฺโก อหเมวาติ ฯ

พกชาตกํ ทสมํ

สุปตฺตวคฺโค ปญฺจโม

ติกนิปาตวณฺณนา นิฏฺฐิตา