๙. ติตติรชาดก
เล่มที่ ๒๗ · ข้อ ๕๗๔ · บรรทัด ๒๘๖๖เรื่องนี้ในคลังชาดก
คัดจากอรรถกถาบาลี อักษรโรมัน ตัวบทจาก 84000.org
อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน
tittirajātakaṃ
susukhaṃ vata jīvāmīti idaṃ satthā kosambiyaṃ nissāya vadarikārāme viharanto rāhulattheraṃ ārabbha kathesi.
Vatthu heṭṭhā tipallatthajātake vitthāritameva. Dhammasabhāyaṃ pana bhikkhūhi āvuso rāhulo sikkhākāmo kukkuccako ovādakkhamoti tassāyasmato guṇakathā samuṭṭhāpitā. Satthā āgantvā kāyanuttha bhikkhave etarahi kathāya sannisinnāti pucchitvā imāya nāmāti vutte na bhikkhave idāneva pubbepi rāhulo sikkhākāmo kukkuccako ovādakkhamoyevāti vatvā atītaṃ āhari.
Atīte bārāṇasiyaṃ brahmadatte rajjaṃ kārente bodhisatto brāhmaṇakule nibbattitvā vayappatto takkasilāyaṃ sabbasippāni uggaṇhitvā nikkhamma himavantappadese isipabbajjaṃ pabbajitvā abhiññā
@Footnote: 1 kaṇaverajātakaṃ. Ca samāpattiyo ca nibbattetvā jhānakīḷaṃ kīḷanto ramaṇīye vanasaṇḍe vasitvā loṇambilasevanatthāya aññataraṃ paccantagāmaṃ agamāsi. Tatra naṃ manussā disvā pasannacittā aññatarasmiṃ araññe paṇṇasālaṃ kāretvā paccayehi upaṭṭhahantā vāsesuṃ. Tadā tasmiṃ gāmake eko sākuṇiko ekaṃ dīpakatittiraṃ gahetvā suṭṭhu sikkhāpetvā pañjare pakkhipitvā paṭijaggati. So taṃ araññaṃ netvā tassa saddena āgatāgate tittire gahetvā jīvitaṃ kappesi. Atha so tittiro cintesi ekaṃ maṃ nissāya bahū mama ñātakā nassanti mayhaṃ taṃ pāpanti nissaddo ahosi. So tassa nissaddabhāvaṃ ñatvā veḷupesikāya taṃ sīse paharati. Tittiro dukkhāturatāya saddaṃ karoti. Evaṃ so sākuṇiko taṃ nissāya tittire gahetvā jīvitaṃ kappesi. Atha so tittiro cintesi ime marantūti mayhaṃ cetanā natthi paṭiccakammaṃ pana maṃ phusati mayi saddaṃ akaronte ete nāgacchanti karonteyevāgacuchanti āgatāgate ayaṃ gahetvā jīvitakkhayaṃ pāpesi atthi nukho ettha mayhaṃ pāpaṃ natthīti. So tato paṭṭhāya ko nukho me imaṃ kaṅkhaṃ chindeyyāti tathārūpaṃ paṇḍitaṃ upadhārento carati. Athekadivasaṃ so sākuṇiko bahū tittire gahetvā pacchiṃ pūretvā pānīyaṃ pivissāmīti bodhisattassa assamaṃ gantvā taṃ pañjaraṃ bodhisattassa santike ṭhapetvā pānīyaṃ pivitvā bālikātale nipanno niddaṃ okkami. Tittiro tassa niddokkamanabhāvaṃ ñatvā Mama kaṅkhaṃ imaṃ tāpasaṃ pucchissāmi jānanto me kathessatīti pañjare nisinnoyeva taṃ pucchanto paṭhamaṃ gāthamāha
susukhaṃ vata jīvāmi labhāmi ceva bhuñjituṃ
paripantheva tiṭṭhāmi kā nu bhante gatī mamanti.
Tattha susukhaṃ vatāti ahaṃ bhante imaṃ sākuṇikaṃ nissāya suṭṭhu sukhaṃ jīvāmi. Labhāmi cevāti yathārucitaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ bhuñjitumpi labhāmi. Paripantheva tiṭṭhāmīti apicakho yattha mama ñātakā mama saddena āgatāgatā vinassanti tasmiṃ paripanthe tiṭṭhāmi. Kā nu bhanteti kā nukho bhante mama gati kā nipphatti bhavissatīti pucchi.
Tassa pañhaṃ visajjento bodhisatto dutiyaṃ gāthamāha
mano ce te na paṇamati pakkhi pāpassa kammuno
apāvaṭassa bhadrassa na pāpamupalimpatīti.
Tattha pāpassa kammunoti yadi tava mano pāpakammassatthāya na paṇamati pāpakaraṇe ninno tappoṇo tappabbhāro na hoti. Apāvaṭassāti evaṃ sante pāpakammakaraṇatthāya apāvaṭassa ussukkaṃ anāpannassa tava bhadrasseva sato pāpaṃ na upalimpati na alliyatīti.
Taṃ sutvā tittiro tatiyaṃ gāthamāha
ñātako no nisinnoti bahu āgacchate jano
paṭiccakammaṃ phusati tasmiṃ me saṅkate manoti.
Tassattho bhante sacāhaṃ saddaṃ na kareyyaṃ ayaṃ tittirajano Na āgaccheyya mayi pana saddaṃ karonte ñātako no nisinnoti ayaṃ bahu jano āgacchati taṃ āgataṃ luddo gahetvā jīvitakkhayaṃ pāpento maṃ paṭicca nissāya etaṃ pāṇātipātakammaṃ phusati paṭilabhati vindati tasmā maṃ paṭicca kate pāpe mama nukho etaṃ pāpanti evaṃ me mano saṅkati kukkuccaṃ āpajjatīti.
Taṃ sutvā bodhitatto catutthaṃ gāthamāha
na paṭiccakammaṃ phusati mano ce nappadussati
appossukkassa bhadrassa na pāpamupalimpatīti.
Tassattho yadi tava pāpakiriyāya mano nappadussati tanninno tappoṇo tappabbhāro na hoti evaṃ sante luddena āyasmantaṃ paṭicca katampi kammaṃ taṃ na phusati na alliyati pāpakiriyāya hi appossukkassa nirālayassa bhadrassa parisuddhassa sato tava pāṇātipātacetanāya abhāvā taṃ pāpaṃ na upalimpati tava cittaṃ na alliyatīti.
Evaṃ mahāsatto tittiraṃ saññāpesi. Sopi taṃ nissāya nikkukkucco ahosi. Luddo pavuddho bodhisattaṃ vanditvā pañjaraṃ ādāya pakkāmi.
Satthā imaṃ dhammadesanaṃ āharitvā jātakaṃ samodhānesi tadā tittiro rāhulo ahosi tāpaso pana ahamevāti.
Tittirajātakaṃ navamaṃ
ที่มา: อรรถกถาบาลี อักษรโรมัน เล่มที่ ๓๘ จาก 84000.org
รายงานข้อผิดพลาด